Posted by: "Suan Tawng" mr.suan@yahoo.com mr.suan
Sun Feb 15, 2009 2:46 pm (PST)
Se se aw...
Zomi sungah a pillo tata in gam leh minam a vei se se...
Zomi sungah a hatlo tata a ki piakkhiat se se...
Zomi sungah a siamlo tata in hong sep khiat se se leh a siam tata in a gensiat se se...
Zomi sungah a zawng tata a cit se se...
Zomi sungah a sem khiakhat tha ii ki piak loh se se...
Zomi sungah khat leh khat ii ki pahtawi theih loh se se...
Zomi sungah khat leh khat ii ki hazat se se..
Zomi sungah beh leh phung ii ki dei dan se se...
Zomi sungah Biakna/Pawlpi ii ki tuam khen se se...
Zomi sungah gam leh minam ading a ki
pia ngam a om nai loh leh midang ten a gam leh a minam aading uh na sia
tak aa a kipiak se se...
Zomi sungah angtuam ding bek a thei mi a tam se se...
Zomi sungah khat leh khat i kilem theih lo leh se se...
Zomi sungah khat leh khat ii kipumkhat theih loh se se...
Zomi sungah ii kipumkhat theih loh na namdang ten a phattuam pih se se...
Hih atung aa se se teng om kei se se leh Zomi leh Zogam in phattuam pih mahmah ding hi se se...
Zomi aa ka pian sese...
Se se mawtaw
Jesu zong a suahnang munhoih a neihloh se se..
Jesu zong a suah tungphet in galtai pah se se..
Jesu zong Zomi te sungah a sanglo tampi i om se se..
Jesu zong a pianna khua ah a kisanloh se se..
Jesu zong a langpang a tam se se..
Jesu zong gualzo takin Jerusalem alutna ding *La* amahmah in avai hawm se
se..
Jesu zong a sihnang ding amahmah in Singlamteh a puak se se..
Se se a omna hangin ei te in Gupkhiatna i ngah sese zong mate
Se se aw maw taw se se
Se se na ci se se se uh ki lawm sa se se se veeng-aw!
Se se se thum vei ci se se se leeng se se i deih-na ki tell se se se.
Se se sawn sawn sap saang se se' sep sa se sehsawm suah suksak sin!
Se se sepsup suak saksak saang, sem sepsep suk sak! Simhsimh sa
sa simhsimh sak sak saangg saang suuksaak !seh!!!
Se se siang sak saisai
Suan Tawng
London
Murlen khua in 4-5 March 2010 in Platinum Jubilee zang hi.Platinum Jubilee Magazine bawl uh hi. A omna pen- Champhai District, Mizoram,India Latitude : N 23º 32' 42" to 23º 41' 36" Longitude : E 92º 13' 12" to 92º 27' 24" Altitude : 400 mts to 1897 mts Area : 100 Sq.km Rainfall : 2100 to 2500 mm
Saturday, October 9, 2010
"Ngalngam ahihkeileh Gaalngam": Tangthu tom
Dammaw, Na dammaw, I dam em! cihtawh pan riahraih ni-ei.
Dr Cin' gelhkhat "Ngalngam ahihkeileh Gaalngam" vaai taangthu tomno-khat:
Pu Zau Haang' tapa: Gaal/Ngal... ..ngam
Pu Zau Haang' taangthu tomno: Ciimnuai-a nungaak khat-in pasal neihcian neilo-in ciamkawikawi ahihman-in nau hongnei peetmah-a, nauneinu' pa, naupangpa' pu-in "Zulhzauna lam-ah haangsan peuhmah hivecin" ci-in Zau Haang phuak-hi. Zau Haang hong khanciang-in gaalhaang mahmah-a, Meiteite' biakbiak guulpi thahlupsak-hi. Athu-ah; Meitei (nidanglaai- in Meitei kumpi-pen Leengmaangpa kici-hi) te-in guulpi bia uh-a, nungaak meelhoih duanghoih mahmahkhat-tawh kumsim-in sagawh biakna bawl-uhhi.
Zau Haang atangvaal ciang-in Meitei gamlam-ah hong vaakzau-a, nikhat Meitei kumpi inn (ukpi-huang) sung avaluutleh kumpinu-in kapngeungeu kawm-in atanu meelhoih mahmah asam hiatsak hiat-hiat amuhciang-in,
"Pi, abangdia kapkawm-a sam kihiatsak navua?" ci-in donghi. Kumpinu-in, "Bawi-aw, nang thei naailo zawzeenmaw? Tuni biakna ding-a nungaak meelhoih adang omnawnlo ahihciang-a ka-tanu akizanghding cih kumpipa' thusuah nang za naailo liangmaw?" ci-in kapdamdamhi.
Zau Haang-inzong athu adotcian ciang-in abiak-uh guulpi ahihlam thei-in, abiakna-pen guulpi' neekding ahihlam thei-a, tuabaan-ah ameelhoih numei acih sesezong mihingte' phuahtawm, akikheemna ahihlam ciantak theita ahihman-in,
"Hihvaai keimah-in honglemhsiang ning-in, kumpipa' tanu kei hongpia-un" acihciang-in Meitei Kumpipa leh uliante kikum-in thukimna nei uh-a, "Hoih mahmahhi! Bang hong huhtheiding kahi-uhhiam? " ci-in dong uhhi. Zau Haang-in, "Keel(goat) khat, khauhual sau mahmah, ato mahmah-khat leh phiau (sickel) khat hongpia-un." acihciang-in piapah uhhi.
Zau Hang-in keel go-in agun hawk-a, asung-ah vaai thalh-in, vaai lak-ah phiau-bul khihsa guang-a, keelgun khuui kiik-hi. Tuaciang-in, "Na biakpiakna phual-uh hongpaipih vuauleh!" ci-in kuan ngeingai uh-a, aphual atun ciang-in amau' bawlngei bang-in khuangle-zaam tumsak ziahziahhi. Nungaak meelhoih akikhiatsukna suangtumdawk tungpan-in Zau Haang-in vaai-thalhsa keelgun khiasuk-a, akhau leen-in ngaak hiit-hiiat phot-hi.
Khau hongkisat ngeihngeih ciang-in Zau Haang-in athahaatna tengtawh thakhatthu-in kaaito vat-a, guulpi phelnih kisuah-in si-hi. Zau Haang leh biakna piading Meiteite hong ciahkhawm uh-a, Kumpi-huang suang-ah cialpi lianpi khaam-in lungdamthei mahmah uhhi. Tuaciang-in Zau Haang-zong asiamna pulaakkhia-nuam ahihman-in a-ngaihno zuakpang-ah ding sak-in temta-tawh akha dekdek, anawl hiauhiau-in deenghi. Meitei gaalmaangtebang diip-humsa-in kamka heehaa-in en-uhhi. Tualeh anunungpen temta-in kumpi' tanu apangpi-vun nawkphei ahihman-in sisan themcik luang-a, mokhialnu-inzong Kumpipa leh uliante' maai-ah, "Lumzong lumkhawm naailo-a hong sisansuah nahihman-in hongngailo hiteh, kiteeng loding hihang." ci-ngiau ahihman-in Zau Haang-zong zii ngahlo-in hong vaakzaau leuleu-hi.
Mao akici Naga minam-khat Naga gam-ah amaanlaai hi-a, Mao Kumpipa' huang-ah meeting bawl-in uliante dimphengphang Zau Haang-in vatuak leuleu-hi. Athu avadot ciang-in Kumpipa-in nungaak meelhoih mahmah-khat aveilam khuttawh leenkawm-in,
"Kagam-ah gaallianpi-khat om-a, buhte hong suksiatsak niloh ahihman-in kialpi hongtung-hi. Tua gaalpa-pen ngalkhaat khat hi-in, sakaap siampente inzong kaapthei ngiatlo, khuaphialep bang-a amanlaang, dawibang-a agamta khat-hi. Gaalsiam sasiamte-in zaantampi pangkhin uh-a, kaapkhaak manding hilo ahihman-in amuh-a muzeuh, mangpah cihdaan hi-in tuathu akikum hi-ung. Tua ngalkhaat athatzo a-omleh hih ka-tanu-tawh teengsakding kacih-uh nangawn kuamah angam nawnlo hive-aw!" acihciang-in Zau Haang-in,
"keima' kaamphatna hi-ei. Thalpi akhauhpen leh thalthal khauhpenpen tangkhatbek hongpia inla, keimah'n tua ngalkhaat va-that ning-ei!" cigiap- hi. Mao mipite nuamlua-in awngziahziah uh-a, Zau Haang' ngette piapah uhhi.
Zau Haang-zong buhlei zaanglo anhoihnapen mun geinaai-ah sawlbuukn o lam-in tualaaipan-in zaankim ciangdong ngalkhaat pang khiikhee-hi. Akmasa akhuan ciang-in ngalkhaat hongpai takpi-a, mi-maimai' zaaktheihding kheging cihte omlo-hi, ahizong-in gaalsiampu Zau Haang-in huihlak-a agamta ngalkhaat' huging zathei-a, a-etcik laaitak-in, ngal-pen zaanglo- nawl pan-in thakhatthu-in leengpheii-in lolaai buhhoihna lak-ah ding khiikhee-hi. . Tuakhit sekent 3 ciang-in thakhatthu-in lonawl-ah leengkiik leuleu-a, tuabang-in thumvei aveel khitteh buhte phial ziahziahhi. Zau Haang-in athalpi keek-in akaapleh avokdawt munlianmah kha ahihman-in thakhatthu-in lonawl-a gua-ngal (guapi' sang-a neuzaw gua)phung kideenna-hi. Zau Haang-zong leengphei pah-a, abawhleh ngal gualkhiatcing (gualkhiat = tuuk thumleh zungnih) miilmial- khat nasi ziitzeet ahihman-in akiimteng veelcian pahhi.
Tuagei-ah ngalkhaat khenih/khekhaap alianmahmah, sialkhekhaap' sang-a golzaw mupah-in asitaakzong mu ahihman-in zuuipah-a, akthumna akhuan hunciang-in Hausapi kawl-a Hausapipa Dawikuungpu' kiang va-tung peetmahhi. Zau Haang inzong zahdeklo-in,
"Hausapipa, hia naguultawng- a navoktal-in Mao mite' buhteng phialvaat- in ka kaapleh ngalno-khat nakoih pongmawk-ei, veeldih-ou!" acih ciang-in Dawikuungpu- zong guultawng-ah tuaksuk-in aveelleh Zau Haang' thaltang-in Dawikuungpu' sial kiguknei (Gaur with six horns)' avokdawt (amaailam khe gei-a, alungtang tawh akitanna mun)-ah na-kiphut veuvau amuhciang-in hehmahmah-a,
"Pai-inla, nasihna mun-ah vasi-oh. Zau Haang tawh kido nuamkeng-ei, mihing' thahaatna-leh ai' thahaatna akop mite thuak-hak mahmah-ei!" ci-in asialtal thupia-hi. Dawikuungpu' sial kiguknei-zong vapai vingveng-in akmasa khuanhun-a akipaihna gua-ngal phung-ah vasi kiik-hi. Zau Haang-zong nungzuihpah- in Mao mite zasak pah-a, amaute ahonhon-in hongpai-in tua sial kiguknei pua-in aai ziahziah-in Zau Haang' zii mokhaakna cialpi-tawh bawlkhawm uhhi.Mao Kumpipa' tanu-pen meelhoih mahmah-in thunuam, maaitaii mahmah khat ahihman-in Zau Haang lungkim mahmah-a, asiamna-zong lahsawm nawnselo-in nuamtak cialpi khaam uhhi. Mao Kumpi huangsungpan Zau Haang leh azii apaikhiatding ciang-in, Zau Haang-in,
"Gualte-aw, haksatna na-tuak uhleh hongko pah-un. Dawikuungpu' sial kiguknei na-aihna uhzong uang-gengen lualiang kei-un, banghanghiam cihleh Dawikuungpu' sial kiliinei khat omlaai-hi. Tuapen keima' khuttawh thahlup lohding Dawikuungpu' kiang-ah kamciam kapia khinzo-hi. " ci-in azii-tawh Ciimnuai-lam zuan-in hongpaikhia uhhi. Lamkaal anawkna khuate-ah ngalhon athahsaktawh, vompi-hon athahsaktawh, innsa anene sahangte athahsaktawh lamcikkaai mahmah-a Maukuam (tu hun-a Mizoram State akici) sungteng- ahzong akhuakhua-ah kisam-in baang kawikawi uhhi. Kha-sawm vaalbang lamkaal-ah thaam ahihman-in Innbuuk nuai-a gambu akicihna atun-uh ciang-in tapa hongnei uhhi.
(Nuaisuk leh Tonkaai akici daak ngaihpha-mahmah Meitei Kumpi huangsungpan- a alaakkhiat kiikna-zong omhi, ahizong themthem mangngilhta kahihteh hicih photni!)
Zau Haang' tapa aminphuakding nausuahzawh ni 7 hongcin ciang-in Zau Haang-in,
"Ka-pa kuahiam cihlah kitheilo ahihteh kuamah tamhsak kei-ni. Mite' gaal citeng matsak, thahsak niloh kahihteh I-tapa' minding "Gaalngam" ci-ni!" ci-in Zau Haang-in atapa' min phuakgiap-hi. Xao Haang-pen Qial kici theilo-in minphuah xiam cihding ahihi. Atom-in (Gaalngam hongkhan ciang-in Dawikuungpu' sial kiliinei (Gaur with four horns) thahlup sak-hi).
(Hih taangthu-pen Zaakna-tawh Taangthu Siampi Pu Kaam Gin [ps]-in 1980 {laaisinna danh 1/2 ka-hihlaai}- a honggen ahihi). ps = hong paisankhinta. Amahpen azaak thu-khatpeuh amangngilh nawnlo milamdang-khat hi-a, khangtaangthu, behtaangthutezong aneng-athawng- a guulhik cilkheii bang-a akantel taangthu siampi-khat ahihi.
Ahaii-te hehding-a aciimte nuuiding:
Zomite-in Q' taang-in KH zangh-a, Queen ~ Khuien, Quartz (SiO2, cilica) ~ Khuats, silikon dai-okxaid, silika awsuah kizanghhi,
Zo Qai ~ Zo Khai
Dr Cin' gelhkhat "Ngalngam ahihkeileh Gaalngam" vaai taangthu tomno-khat:
Pu Zau Haang' tapa: Gaal/Ngal... ..ngam
Pu Zau Haang' taangthu tomno: Ciimnuai-a nungaak khat-in pasal neihcian neilo-in ciamkawikawi ahihman-in nau hongnei peetmah-a, nauneinu' pa, naupangpa' pu-in "Zulhzauna lam-ah haangsan peuhmah hivecin" ci-in Zau Haang phuak-hi. Zau Haang hong khanciang-in gaalhaang mahmah-a, Meiteite' biakbiak guulpi thahlupsak-hi. Athu-ah; Meitei (nidanglaai- in Meitei kumpi-pen Leengmaangpa kici-hi) te-in guulpi bia uh-a, nungaak meelhoih duanghoih mahmahkhat-tawh kumsim-in sagawh biakna bawl-uhhi.
Zau Haang atangvaal ciang-in Meitei gamlam-ah hong vaakzau-a, nikhat Meitei kumpi inn (ukpi-huang) sung avaluutleh kumpinu-in kapngeungeu kawm-in atanu meelhoih mahmah asam hiatsak hiat-hiat amuhciang-in,
"Pi, abangdia kapkawm-a sam kihiatsak navua?" ci-in donghi. Kumpinu-in, "Bawi-aw, nang thei naailo zawzeenmaw? Tuni biakna ding-a nungaak meelhoih adang omnawnlo ahihciang-a ka-tanu akizanghding cih kumpipa' thusuah nang za naailo liangmaw?" ci-in kapdamdamhi.
Zau Haang-inzong athu adotcian ciang-in abiak-uh guulpi ahihlam thei-in, abiakna-pen guulpi' neekding ahihlam thei-a, tuabaan-ah ameelhoih numei acih sesezong mihingte' phuahtawm, akikheemna ahihlam ciantak theita ahihman-in,
"Hihvaai keimah-in honglemhsiang ning-in, kumpipa' tanu kei hongpia-un" acihciang-in Meitei Kumpipa leh uliante kikum-in thukimna nei uh-a, "Hoih mahmahhi! Bang hong huhtheiding kahi-uhhiam? " ci-in dong uhhi. Zau Haang-in, "Keel(goat) khat, khauhual sau mahmah, ato mahmah-khat leh phiau (sickel) khat hongpia-un." acihciang-in piapah uhhi.
Zau Hang-in keel go-in agun hawk-a, asung-ah vaai thalh-in, vaai lak-ah phiau-bul khihsa guang-a, keelgun khuui kiik-hi. Tuaciang-in, "Na biakpiakna phual-uh hongpaipih vuauleh!" ci-in kuan ngeingai uh-a, aphual atun ciang-in amau' bawlngei bang-in khuangle-zaam tumsak ziahziahhi. Nungaak meelhoih akikhiatsukna suangtumdawk tungpan-in Zau Haang-in vaai-thalhsa keelgun khiasuk-a, akhau leen-in ngaak hiit-hiiat phot-hi.
Khau hongkisat ngeihngeih ciang-in Zau Haang-in athahaatna tengtawh thakhatthu-in kaaito vat-a, guulpi phelnih kisuah-in si-hi. Zau Haang leh biakna piading Meiteite hong ciahkhawm uh-a, Kumpi-huang suang-ah cialpi lianpi khaam-in lungdamthei mahmah uhhi. Tuaciang-in Zau Haang-zong asiamna pulaakkhia-nuam ahihman-in a-ngaihno zuakpang-ah ding sak-in temta-tawh akha dekdek, anawl hiauhiau-in deenghi. Meitei gaalmaangtebang diip-humsa-in kamka heehaa-in en-uhhi. Tualeh anunungpen temta-in kumpi' tanu apangpi-vun nawkphei ahihman-in sisan themcik luang-a, mokhialnu-inzong Kumpipa leh uliante' maai-ah, "Lumzong lumkhawm naailo-a hong sisansuah nahihman-in hongngailo hiteh, kiteeng loding hihang." ci-ngiau ahihman-in Zau Haang-zong zii ngahlo-in hong vaakzaau leuleu-hi.
Mao akici Naga minam-khat Naga gam-ah amaanlaai hi-a, Mao Kumpipa' huang-ah meeting bawl-in uliante dimphengphang Zau Haang-in vatuak leuleu-hi. Athu avadot ciang-in Kumpipa-in nungaak meelhoih mahmah-khat aveilam khuttawh leenkawm-in,
"Kagam-ah gaallianpi-khat om-a, buhte hong suksiatsak niloh ahihman-in kialpi hongtung-hi. Tua gaalpa-pen ngalkhaat khat hi-in, sakaap siampente inzong kaapthei ngiatlo, khuaphialep bang-a amanlaang, dawibang-a agamta khat-hi. Gaalsiam sasiamte-in zaantampi pangkhin uh-a, kaapkhaak manding hilo ahihman-in amuh-a muzeuh, mangpah cihdaan hi-in tuathu akikum hi-ung. Tua ngalkhaat athatzo a-omleh hih ka-tanu-tawh teengsakding kacih-uh nangawn kuamah angam nawnlo hive-aw!" acihciang-in Zau Haang-in,
"keima' kaamphatna hi-ei. Thalpi akhauhpen leh thalthal khauhpenpen tangkhatbek hongpia inla, keimah'n tua ngalkhaat va-that ning-ei!" cigiap- hi. Mao mipite nuamlua-in awngziahziah uh-a, Zau Haang' ngette piapah uhhi.
Zau Haang-zong buhlei zaanglo anhoihnapen mun geinaai-ah sawlbuukn o lam-in tualaaipan-in zaankim ciangdong ngalkhaat pang khiikhee-hi. Akmasa akhuan ciang-in ngalkhaat hongpai takpi-a, mi-maimai' zaaktheihding kheging cihte omlo-hi, ahizong-in gaalsiampu Zau Haang-in huihlak-a agamta ngalkhaat' huging zathei-a, a-etcik laaitak-in, ngal-pen zaanglo- nawl pan-in thakhatthu-in leengpheii-in lolaai buhhoihna lak-ah ding khiikhee-hi. . Tuakhit sekent 3 ciang-in thakhatthu-in lonawl-ah leengkiik leuleu-a, tuabang-in thumvei aveel khitteh buhte phial ziahziahhi. Zau Haang-in athalpi keek-in akaapleh avokdawt munlianmah kha ahihman-in thakhatthu-in lonawl-a gua-ngal (guapi' sang-a neuzaw gua)phung kideenna-hi. Zau Haang-zong leengphei pah-a, abawhleh ngal gualkhiatcing (gualkhiat = tuuk thumleh zungnih) miilmial- khat nasi ziitzeet ahihman-in akiimteng veelcian pahhi.
Tuagei-ah ngalkhaat khenih/khekhaap alianmahmah, sialkhekhaap' sang-a golzaw mupah-in asitaakzong mu ahihman-in zuuipah-a, akthumna akhuan hunciang-in Hausapi kawl-a Hausapipa Dawikuungpu' kiang va-tung peetmahhi. Zau Haang inzong zahdeklo-in,
"Hausapipa, hia naguultawng- a navoktal-in Mao mite' buhteng phialvaat- in ka kaapleh ngalno-khat nakoih pongmawk-ei, veeldih-ou!" acih ciang-in Dawikuungpu- zong guultawng-ah tuaksuk-in aveelleh Zau Haang' thaltang-in Dawikuungpu' sial kiguknei (Gaur with six horns)' avokdawt (amaailam khe gei-a, alungtang tawh akitanna mun)-ah na-kiphut veuvau amuhciang-in hehmahmah-a,
"Pai-inla, nasihna mun-ah vasi-oh. Zau Haang tawh kido nuamkeng-ei, mihing' thahaatna-leh ai' thahaatna akop mite thuak-hak mahmah-ei!" ci-in asialtal thupia-hi. Dawikuungpu' sial kiguknei-zong vapai vingveng-in akmasa khuanhun-a akipaihna gua-ngal phung-ah vasi kiik-hi. Zau Haang-zong nungzuihpah- in Mao mite zasak pah-a, amaute ahonhon-in hongpai-in tua sial kiguknei pua-in aai ziahziah-in Zau Haang' zii mokhaakna cialpi-tawh bawlkhawm uhhi.Mao Kumpipa' tanu-pen meelhoih mahmah-in thunuam, maaitaii mahmah khat ahihman-in Zau Haang lungkim mahmah-a, asiamna-zong lahsawm nawnselo-in nuamtak cialpi khaam uhhi. Mao Kumpi huangsungpan Zau Haang leh azii apaikhiatding ciang-in, Zau Haang-in,
"Gualte-aw, haksatna na-tuak uhleh hongko pah-un. Dawikuungpu' sial kiguknei na-aihna uhzong uang-gengen lualiang kei-un, banghanghiam cihleh Dawikuungpu' sial kiliinei khat omlaai-hi. Tuapen keima' khuttawh thahlup lohding Dawikuungpu' kiang-ah kamciam kapia khinzo-hi. " ci-in azii-tawh Ciimnuai-lam zuan-in hongpaikhia uhhi. Lamkaal anawkna khuate-ah ngalhon athahsaktawh, vompi-hon athahsaktawh, innsa anene sahangte athahsaktawh lamcikkaai mahmah-a Maukuam (tu hun-a Mizoram State akici) sungteng- ahzong akhuakhua-ah kisam-in baang kawikawi uhhi. Kha-sawm vaalbang lamkaal-ah thaam ahihman-in Innbuuk nuai-a gambu akicihna atun-uh ciang-in tapa hongnei uhhi.
(Nuaisuk leh Tonkaai akici daak ngaihpha-mahmah Meitei Kumpi huangsungpan- a alaakkhiat kiikna-zong omhi, ahizong themthem mangngilhta kahihteh hicih photni!)
Zau Haang' tapa aminphuakding nausuahzawh ni 7 hongcin ciang-in Zau Haang-in,
"Ka-pa kuahiam cihlah kitheilo ahihteh kuamah tamhsak kei-ni. Mite' gaal citeng matsak, thahsak niloh kahihteh I-tapa' minding "Gaalngam" ci-ni!" ci-in Zau Haang-in atapa' min phuakgiap-hi. Xao Haang-pen Qial kici theilo-in minphuah xiam cihding ahihi. Atom-in (Gaalngam hongkhan ciang-in Dawikuungpu' sial kiliinei (Gaur with four horns) thahlup sak-hi).
(Hih taangthu-pen Zaakna-tawh Taangthu Siampi Pu Kaam Gin [ps]-in 1980 {laaisinna danh 1/2 ka-hihlaai}- a honggen ahihi). ps = hong paisankhinta. Amahpen azaak thu-khatpeuh amangngilh nawnlo milamdang-khat hi-a, khangtaangthu, behtaangthutezong aneng-athawng- a guulhik cilkheii bang-a akantel taangthu siampi-khat ahihi.
Ahaii-te hehding-a aciimte nuuiding:
Zomite-in Q' taang-in KH zangh-a, Queen ~ Khuien, Quartz (SiO2, cilica) ~ Khuats, silikon dai-okxaid, silika awsuah kizanghhi,
Zo Qai ~ Zo Khai
Tedim Laai Siangtho Dictionary ahihlohna
Posted by: "Zomi Zokhai" zomizokhai@rocketmail.com
ciimnuaizogam
Thu Feb 12, 2009 4:04 pm (PST)
Paikhiatna 25:4 (Bible Society's Chain Reference Bilbe)
".. fine linen; blue, purple, and red wool,....
(King James Version) ".... blue, and purple, and scarlet, and fine linen,....."
(New Living Translation) ".....blue, purple, and scarlet yarn; fine linen....."
Siampilaaibu 13:30 (BSCRB) yellowish and thin
(KJV) a yello thin hair
(NLT) fine yellow hair
Akiletkhia masa Zomite' Laai Siangtho-pen thupi mahmah-a, antang mahmah hihang. Tuatawh kizuui-in puahding kilawmte puah-in zuunding kilawmte I-zuuntheih masiah minam kician ahihkeileh minam khangto suakzoloding hihang (Kei mimal' veina-hi).
Lahpakding 01:
Glory ~ Vaangliatna
Power ~ Vaangliatna
Mighty ~ Vaangliatna
Hihbangte khialhna taktak omsaamlo napi hong kilawm saamlo-a, khangthakte- in "kammal" khencian sinsen-a aciin theihnading naakpi zuunsiamding kisamhi. Tua ahihman-in Glory ~ Vaangliatna ahihkeileh Vaangphapi, Glorious ~ Avaanglian, Power ~ Thahaatna, Authority ~ Thuneihna, Authorities ~ Thuneite, Mighty (adj) Athahaat, Ahaatpha, Strength ~ Thatang, Tha, Strong (adj) Haat, thahaat, cbt
Lahpakding 02:
Almighty God ~ Saangpen Pasian
Sovereign LORD ~ Saangpen Pasian
LORD Almighty ~ Saangpen Pasian
Hihtebang "Pasian" I-it tazong-in kamlet I-hihleh Zomite-in kammal cingtaktak nei I-hihman-in ahilianlianmah zontaak sa-ing. Alianphabel Pasian, Asaangpen TOPA, TOPA Alianphabel, cihdaan beek-in khangthakte' n ciing theile'ng..
Lahpakding 03:
Temptation ~ Ze-etna
Test ~ Ze-etna
Trial ~ Ze-etna,,,,
Hihtezong khangthakta' ding-in kilawmkhin khollo ding-a, akammal kinaaipen kanlehang khanlam manawhding lametna omhi; Kheemzolna ~ Temptation, Test ~ Ze-etna, Trial ~ Thubawlna (gtn: thu hongbawlding kaimaw, nongtuacihleh, cbt) * Ze-et cihpen azia en cihna hi-a, temptation tawh kidanghi.
Lpd 04:
Mercy ~ Hehpihna
Grace ~ Hehpihna
Hihte-nihzong akhiatna kidang-a, alaaimalzong kidang ahihman-in; Hehpihna ~ Mercy, Hehpihna-dim, Hehpih ~ Merciful, Grace ~ Hoihnaphapi (mihingte' tung-a Pasian' hong deihsakna, hehpihna, laainatpihna, huhnopna, cbt ahihman-in Topa' Hoihnaphapi hi-a, Pasian' neihtuam hizawdiak-hi)
Lpd 05:
Hope ~ Lawpna
Gladness ~ Lawpna
Eagerness ~ Lawpna,,,
Hihtezong hong kilawm deudau saamlo-a, Lametna ~ Hope, Nuamna ~ Gladness, Lawpna ~ Eagerness, "Topa' hongpai kiikding lawptak-in (eagerly), cihdaan beek-in,
Lpd 06:
Reward ~ Thaman
Wage ~ Thaman
Hihte-nih leuleuzong akidang hi-a, Reward-pen mi-khat' sepna' hang-a pahtaakna' ziak-a aki-citpiak sil-khatpeuh hi-in sumtangzong hitangtang khollo, sumthalawh bang-a aki thalawhzong hilo ahihman-in "Pahtaaksilpiak" ahihi.
Lpd 07:
Tempt ~ Kheem
Deceive ~ Kheem,,, hihzong atung-a Lpd 03 -ah enlehang.
Lpd 08
Satan ~ Dawimaangpa
Devil ~ Dawimaangpa
Beelzebul ~ Dawimaangpa
demon ~ dawi
devil ~ dawi
god ~ dawi ,,.. Nialpah luatding omsaamkei, ahizong-in Zomite-inzong dawi namtampi lawhna I-neihlam kimangngilh khaleh;
Dawimaangpa ~ Satan, Dawigilopipa ~ Devil, Beelzebul ~ Dawikuungpu, demon ~ dawisia, devil ~ dawigilo, god ~ pasian, cbte zuunto lehang.
Lpd 09:
Righteous ~ Thumaan
True ~ Thumaan
Right ~ Thumaan
Truth ~ Thumaan
False ~ Maanlo
Good ~ Hoih
Bad ~ Hoihlo
Zomite-in kammal kicing aneilo-tawh kibang mataw: Thumaanthutak ~ Truth, Thumaan ~ Righteous, Maan ~ True, Maanlo ~ Untrue, Khial ~ False, Hoih ~ Good, Sia ~ Bad, Hoihlo ~ Not Good, Thumaan ~ Right (adjective ~ sillaak), Hihtheihna ~ Rights (neektheihna, gelhtheihna, --- theihna;;;) Laai Siangtho sung-a Right pen Dik azatna tampi om-a, Manipur Zomis-in maanhi, ahizong-in ataangpi-in Dik ~ Kind hizaw-a, Nunneem ~ Gentle hizawhi.
Lpd 10:
Suffering ~ Gimna
Trouble ~ Gimna,,. cihbangtezong Trouble-ah Haksatna ~ Difficulty I-zatnop keileh Buaina beek cilehang mataw.
Lpd 11:
Resurrection ~ Thawhkiikna
Coming to Life ~ Thawhkiikna
Raising from Death ~ Thawhkiikna
Kilawmkei mataw: Hinkiikna ~ Coming to life, Sihna-pa Thawhna/Photna ~ Raising from Death cihbang-in,
Lpd 12:
Land ~ Gam
Country ~ Gam
Kingdom ~ Gam
Territory ~ Gam
Region ~ Gam
Zomi paukam akicinglo mahmah bangdiudeu mataw.
Lpd 13:
Prince ~ Kumpi
King ~ Kumpi,... Prince-pen King hilo. King-zong Prince hilo-hi, zongtawm dihni!
Lpd 14:
Sanctuary ~ Siangtho
Holy ~ Siangtho
Pure ~ Siangtho
Sacred ~ Siangtho
Clean ~ Siangtho
Unclean ~ Niin
"False" zatna te-ah "Maanlo" zangh bilbel-in "Unclean" bang-ah "Niin" cilehbung leuleu hihang. Puahni! Sianglo ~ Unclean. Nidanglaai-in kaunei-mi om-a, akigen ciang-in "Tua mite asianglo hiveh-aw" kici-in aniin kici lo-hi. Niin ~ Dirty
Lpd 15:
Treasure ~ Sum
Riches ~ Sum
Money ~ Sum
Silver ~ Sum,,, Kilawm deudau saamkei mataw, Ei' n I-zuunding hilohiam!
Hihtengtawh Tedim ahihkeileh Zomi Laai Siangtho omzia kong suutpihpak hi-a, hong guuicing deudau-khin ahihman-in avekkhawzaang- a Laai Siangtho-in cihi cihpahpah saamlohnading deihna ahihi."meel" tawhkisai genkiikpakni!
Purple ~ Dupsan cilehang Crimson ciang-in bangciding,
Scarlet ~ Ausan cilehang Pink ciang-in bangciding, Kawlte' cihdaan-in paakmeel cihngiau dinglah paak namtam peuhmah-a.., ,,,
Tuahi-in Zomi I-itna thupi-a, Zomi Laailam I-awlmawhna thupi mahmahhi.
White ~ Kaang, Ngo (Manipur Zomis), Paak
Red ~ San
Black ~ Vom, Dum (Manipur Zomis)
Green ~ Eng, Hing (Manipur Zomis)
Purple ~ Naaidup
Yellow ~ Naai, Naaipaak
Blue ~ Dum, Vaandup (Tuipi dum dimdem cihpen Blue agengen ahihi, tuabaan-ah ka-neu laai-in "dumde" I-cih firefly ka-man theizeel-a, "Banghang-in "dumde" kici-hiam?" ci-in ka-veel theizeel-hi. Tu'n theita-ing. Ataang kiaukiau man-inla encian lecin Blue color nei ciitciat se-hi. Cimphawng)
Crimson ~ Sandup, Dupsan
Scarlet ~ Ciipsan, Sanciik (Kawlte'n "Kapidaa, eh, Kadipaa Yaung" acihte)
Pink ~ Ausan, San-ang, Ang
Brown ~ Mual
Grey ~ Puang
Orange ~ Naaisan, Naaiciik (Naaidaang acizong omhi)
Kikum laailaai ni-ei, guai! Zokhai
************ ********* ********* ********* ********* ********* ********* ********* ********* **
Zokhai
60 Narr-Maen Drive
Croydon Hills VIC 3136
Melbourne, AU
Tel: +61 39723 0460
Mob: +61 420 800 460
ciimnuaizogam
Thu Feb 12, 2009 4:04 pm (PST)
Paikhiatna 25:4 (Bible Society's Chain Reference Bilbe)
".. fine linen; blue, purple, and red wool,....
(King James Version) ".... blue, and purple, and scarlet, and fine linen,....."
(New Living Translation) ".....blue, purple, and scarlet yarn; fine linen....."
Siampilaaibu 13:30 (BSCRB) yellowish and thin
(KJV) a yello thin hair
(NLT) fine yellow hair
Akiletkhia masa Zomite' Laai Siangtho-pen thupi mahmah-a, antang mahmah hihang. Tuatawh kizuui-in puahding kilawmte puah-in zuunding kilawmte I-zuuntheih masiah minam kician ahihkeileh minam khangto suakzoloding hihang (Kei mimal' veina-hi).
Lahpakding 01:
Glory ~ Vaangliatna
Power ~ Vaangliatna
Mighty ~ Vaangliatna
Hihbangte khialhna taktak omsaamlo napi hong kilawm saamlo-a, khangthakte- in "kammal" khencian sinsen-a aciin theihnading naakpi zuunsiamding kisamhi. Tua ahihman-in Glory ~ Vaangliatna ahihkeileh Vaangphapi, Glorious ~ Avaanglian, Power ~ Thahaatna, Authority ~ Thuneihna, Authorities ~ Thuneite, Mighty (adj) Athahaat, Ahaatpha, Strength ~ Thatang, Tha, Strong (adj) Haat, thahaat, cbt
Lahpakding 02:
Almighty God ~ Saangpen Pasian
Sovereign LORD ~ Saangpen Pasian
LORD Almighty ~ Saangpen Pasian
Hihtebang "Pasian" I-it tazong-in kamlet I-hihleh Zomite-in kammal cingtaktak nei I-hihman-in ahilianlianmah zontaak sa-ing. Alianphabel Pasian, Asaangpen TOPA, TOPA Alianphabel, cihdaan beek-in khangthakte' n ciing theile'ng..
Lahpakding 03:
Temptation ~ Ze-etna
Test ~ Ze-etna
Trial ~ Ze-etna,,,,
Hihtezong khangthakta' ding-in kilawmkhin khollo ding-a, akammal kinaaipen kanlehang khanlam manawhding lametna omhi; Kheemzolna ~ Temptation, Test ~ Ze-etna, Trial ~ Thubawlna (gtn: thu hongbawlding kaimaw, nongtuacihleh, cbt) * Ze-et cihpen azia en cihna hi-a, temptation tawh kidanghi.
Lpd 04:
Mercy ~ Hehpihna
Grace ~ Hehpihna
Hihte-nihzong akhiatna kidang-a, alaaimalzong kidang ahihman-in; Hehpihna ~ Mercy, Hehpihna-dim, Hehpih ~ Merciful, Grace ~ Hoihnaphapi (mihingte' tung-a Pasian' hong deihsakna, hehpihna, laainatpihna, huhnopna, cbt ahihman-in Topa' Hoihnaphapi hi-a, Pasian' neihtuam hizawdiak-hi)
Lpd 05:
Hope ~ Lawpna
Gladness ~ Lawpna
Eagerness ~ Lawpna,,,
Hihtezong hong kilawm deudau saamlo-a, Lametna ~ Hope, Nuamna ~ Gladness, Lawpna ~ Eagerness, "Topa' hongpai kiikding lawptak-in (eagerly), cihdaan beek-in,
Lpd 06:
Reward ~ Thaman
Wage ~ Thaman
Hihte-nih leuleuzong akidang hi-a, Reward-pen mi-khat' sepna' hang-a pahtaakna' ziak-a aki-citpiak sil-khatpeuh hi-in sumtangzong hitangtang khollo, sumthalawh bang-a aki thalawhzong hilo ahihman-in "Pahtaaksilpiak" ahihi.
Lpd 07:
Tempt ~ Kheem
Deceive ~ Kheem,,, hihzong atung-a Lpd 03 -ah enlehang.
Lpd 08
Satan ~ Dawimaangpa
Devil ~ Dawimaangpa
Beelzebul ~ Dawimaangpa
demon ~ dawi
devil ~ dawi
god ~ dawi ,,.. Nialpah luatding omsaamkei, ahizong-in Zomite-inzong dawi namtampi lawhna I-neihlam kimangngilh khaleh;
Dawimaangpa ~ Satan, Dawigilopipa ~ Devil, Beelzebul ~ Dawikuungpu, demon ~ dawisia, devil ~ dawigilo, god ~ pasian, cbte zuunto lehang.
Lpd 09:
Righteous ~ Thumaan
True ~ Thumaan
Right ~ Thumaan
Truth ~ Thumaan
False ~ Maanlo
Good ~ Hoih
Bad ~ Hoihlo
Zomite-in kammal kicing aneilo-tawh kibang mataw: Thumaanthutak ~ Truth, Thumaan ~ Righteous, Maan ~ True, Maanlo ~ Untrue, Khial ~ False, Hoih ~ Good, Sia ~ Bad, Hoihlo ~ Not Good, Thumaan ~ Right (adjective ~ sillaak), Hihtheihna ~ Rights (neektheihna, gelhtheihna, --- theihna;;;) Laai Siangtho sung-a Right pen Dik azatna tampi om-a, Manipur Zomis-in maanhi, ahizong-in ataangpi-in Dik ~ Kind hizaw-a, Nunneem ~ Gentle hizawhi.
Lpd 10:
Suffering ~ Gimna
Trouble ~ Gimna,,. cihbangtezong Trouble-ah Haksatna ~ Difficulty I-zatnop keileh Buaina beek cilehang mataw.
Lpd 11:
Resurrection ~ Thawhkiikna
Coming to Life ~ Thawhkiikna
Raising from Death ~ Thawhkiikna
Kilawmkei mataw: Hinkiikna ~ Coming to life, Sihna-pa Thawhna/Photna ~ Raising from Death cihbang-in,
Lpd 12:
Land ~ Gam
Country ~ Gam
Kingdom ~ Gam
Territory ~ Gam
Region ~ Gam
Zomi paukam akicinglo mahmah bangdiudeu mataw.
Lpd 13:
Prince ~ Kumpi
King ~ Kumpi,... Prince-pen King hilo. King-zong Prince hilo-hi, zongtawm dihni!
Lpd 14:
Sanctuary ~ Siangtho
Holy ~ Siangtho
Pure ~ Siangtho
Sacred ~ Siangtho
Clean ~ Siangtho
Unclean ~ Niin
"False" zatna te-ah "Maanlo" zangh bilbel-in "Unclean" bang-ah "Niin" cilehbung leuleu hihang. Puahni! Sianglo ~ Unclean. Nidanglaai-in kaunei-mi om-a, akigen ciang-in "Tua mite asianglo hiveh-aw" kici-in aniin kici lo-hi. Niin ~ Dirty
Lpd 15:
Treasure ~ Sum
Riches ~ Sum
Money ~ Sum
Silver ~ Sum,,, Kilawm deudau saamkei mataw, Ei' n I-zuunding hilohiam!
Hihtengtawh Tedim ahihkeileh Zomi Laai Siangtho omzia kong suutpihpak hi-a, hong guuicing deudau-khin ahihman-in avekkhawzaang- a Laai Siangtho-in cihi cihpahpah saamlohnading deihna ahihi."meel" tawhkisai genkiikpakni!
Purple ~ Dupsan cilehang Crimson ciang-in bangciding,
Scarlet ~ Ausan cilehang Pink ciang-in bangciding, Kawlte' cihdaan-in paakmeel cihngiau dinglah paak namtam peuhmah-a.., ,,,
Tuahi-in Zomi I-itna thupi-a, Zomi Laailam I-awlmawhna thupi mahmahhi.
White ~ Kaang, Ngo (Manipur Zomis), Paak
Red ~ San
Black ~ Vom, Dum (Manipur Zomis)
Green ~ Eng, Hing (Manipur Zomis)
Purple ~ Naaidup
Yellow ~ Naai, Naaipaak
Blue ~ Dum, Vaandup (Tuipi dum dimdem cihpen Blue agengen ahihi, tuabaan-ah ka-neu laai-in "dumde" I-cih firefly ka-man theizeel-a, "Banghang-in "dumde" kici-hiam?" ci-in ka-veel theizeel-hi. Tu'n theita-ing. Ataang kiaukiau man-inla encian lecin Blue color nei ciitciat se-hi. Cimphawng)
Crimson ~ Sandup, Dupsan
Scarlet ~ Ciipsan, Sanciik (Kawlte'n "Kapidaa, eh, Kadipaa Yaung" acihte)
Pink ~ Ausan, San-ang, Ang
Brown ~ Mual
Grey ~ Puang
Orange ~ Naaisan, Naaiciik (Naaidaang acizong omhi)
Kikum laailaai ni-ei, guai! Zokhai
************ ********* ********* ********* ********* ********* ********* ********* ********* **
Zokhai
60 Narr-Maen Drive
Croydon Hills VIC 3136
Melbourne, AU
Tel: +61 39723 0460
Mob: +61 420 800 460
Zolai sinbu taanlang: Murlen
Zolai sinbu taanlang
A= Ak khuang ta thawh hun ta
B= Bi le lo gamlak po
C= Ci om lo sa lim lo
D= Dial khai khai limtak khai
E= Et lawm mual kuam Zogam nuam
F= Febuary 20 nih Zomi namni hi
G= Gam aa ding na sep ding (Gataam tui khuang tawh lui)
H= Ha nawt siang lup ding ciangh
I= Inntual zaang lamsaaina
J= January theino si
K= Khuado pawi kum cin pawi
L= Lawm le gual lung ki hual
M= Mui tung mui pei ki peipei
N= Nai lap in saang kah in
O= O laimal bem velval
P= Pilna sin limtak sin
Q=Quinine kha nattunza
R=Radio nei thuthak thei
S=Sya peuh mah zahtaak pah
T=Tedim pau eimau pau
U=Um le beel siang ding geel
V=Vaaimiim lum zuak le'ng sum
W=Wale ngasa nawi ne nga
X=X-ray natna thei
Y=Yak ki ci ngambawng hi
Z= Zomi te han lungciam khangto diam
Tu laitak a i Zolai na cihcih uh pen Zolai hilo in Chinlai ahihi. Banghang hiam cih leh hih lai in taangthu anei gige khat ahihi. Hih tawh kisai in muhna pawl khat i ensuk ding hi.
Zogam hong tung masa Sangmangte in hong muhna ah Chin ci in hong theitel pha diak ahi uhhi. Tua hi in Tedim, Hakha, Falam cih pen Chin ahih manun a laigelh zia uh zong kibang leh hoih ding hi ci in hong pat khiat sak uhhi. Tua tungtawn in lai hong bawlsak uh ciangin Roman Alphabet hong bulphuhsak ahi uh hi. Amau sepna nuam dingin hong vaihawm uh hi.
Leitung gam tuamtuam ah zong hih Roman alphabet mah kizangh napi in a sim uh ciangin a awsuak kibanglo se uhhi. Tua pen banghang hiam cih leh amau minam, amau pau/lai a thupi saknop man ahihi. Gentehna in Spainte bang colonist a hat masa gam ahih manin Philippines gamsung pen amau lai zuisak zo mawk uhhi. Tu a Filipino a kizang pen a bulpi en lehang Spain lai a bulphuh na hihi. A gam sung a Silliman University omna Dumaguete City a cih bang pen ei Zomi, midangte sim dantawh kibang lo in Du-ma-ge-tee ci in sim uh hi. Yvan zong Ivan ci in sim uhhi.
Cope topa in Zogam ah lai hong bawlsak ciangin Chin a cih mite lai pen kibang leh hoih ding hi cih ngimna tawh hong bawl khia a, Falam leh Hakha tadingin Tedim ta tawh teh na in amau lai pen buai na tam om lua lo hi. Falam leh Hakha ah Tedim zah in Homograph zong omlo hi. Tua hi in amau adingin Chin lai pen nakpi in kizangh suak thei hi. Hakha te in t leh t nuai a tah khat neithuah in khanto uh hi. Falamte in zong hun khat lai in aw leh o pen buaipih mahmah ngei uh hi. Tedim adingin aw leh o pen buai pih ding ahi kei a, a kikhen linlian ahihi. Gtna. hong=open; hawng=cover, husk, lawh=basket; loh=settle down. Zolai ah hih "o" leh "aw" a khen siamlote pen awsuah a khen siamlote ahi uh hi. A dah huai ka sak ah a beisa in English-Tedim Dictionary bawl pawl khat in zong hih o leh aw khen theilo lai uh hi. Midang tadingin kibang kha ding a, Zomi tading in ahih leh kikhen linlian hi.
Tua hi in Zolai a cih taktak pen a kimu khia zo nailo ahihi. I kansut ding a, a sawtlo in imu khia ding hi. Contextual bulphuh in Zolai gelh lehang Zolai picing hong suak pan ding hi. Tu a I zat pen Chin-Zolai ahihi. Zolai taktak igelh nop leh Laipian Pau Cin Hau kanzia pawl khat etkak ding kisam ding hi. Zomi sungah amah bek Zolai a phuan a om ahihi.
Zolai tawh kisai in a kikuphuai, a ngaihsut huai pha mahmah thulianpi khat Zomite in vaipuak a nei gige ihihi. Thupi ahih manin a buaipih, a kitotpih zong hong om phial ding hi. Banghang hiam cihleh a thupit man ahihi. Hun la in a ngaihsut huai ahihi. Hizo leh a vei zaw deuh tengin research bawl in Zolai a muhzia uh hong gelh leh tua laibute tungpan in a tawpna ah Zolai cih ding I khensat zo pan ding hi. Hih Cope topa in zat tawm dinga hong bawlsak Zolai tawh 22nd Century lutlo ding hihang. Cope topa in ipuah tohtoh dinga hong patsak pen kipuahto lo ahih manin standard neizo taklo in tuciang a om ihihi.
Zolai tawh kisai avei Rev. ST. Hau Go in zong labu khat na bawl khia hi. Rev. Gho Khan Dal in zong ama muhna tungtawn in article tampi zong gelh khia hi. Linguist Henderson in zong isin phat theih dingin a awsuah hong thuahsak in etkak theih dingin laibu khat bawl khia hi. Hih laibu teng bang enkak lehang Zolai mailai ding a malgawm zia tampi hong huh ding hi. I theih dingah Linguistte sep pen a omsa lai bangci pianzia nei cih a kan bek hi in puahpuah lo uhhi. Tu a Zolai pen a omsa lai ahih hangin a bawl khiate Zomi hilo ahih manin Kum 100 khit ah kitam zat theih nawnlo ding hi, midangte' laitawh etkak na in. A kikheel taktak ding hita hi.
Lai pen a awsuah a kigelh hilo in, a khiatna, a thu tawh a kigelh ahihi. Tua hi in Khua igelh ciangin "Kho", Khaw", "Ko", cih bang tawh gelh ding hilo in, a khiatna bulpi Khua mahin kigelh dinga, asim ciangin "Khaw" cih bangin zong hong suah hun om ding hi.
Zomi itin Zolai khantoh ding a lunggulh taktakte in gen bek in hong neilo in systematical analysis (study hilo) hong nei in tua tungtawn in laibu hong bawl khia leh tua munah avei lam a deihsak taktak ahih lam hong kilang khia ding hi. I vei, I deihsak leh gen bek tawh kingah lo in suplawh ding zong a kisam ahihi. Tua bang hihna in man hong nei pan ding hi.
Awsuah
Zomi te adingin awsuah a thupi ahih dan midang tawh kiteh kak theilo hi. Tua hi in Henderson in zong a genna ah Zomite (Tedim) in "kh" aw neilo hi ci hi. Aman mah hi. Sanggam Hakha leh Falam, Mizo te in nei uh hi. Kh aw ah x suak hi ci in na genlai hi. Tua hi a, hih thu maan sa in Rev. Hau Go in zong Xristian Labu ci in hong bawl khia hi. Kh aw neilo in x in ging ahih manin x pen kh innkuan pih a hihlam kilangh mahmah hi, Zomi tading in. Maang tadingin a tuam khat hi leuleu hi. Hih kh aw a zang zomi sungah tawm bek om hi. Gtn. Sia JK. Kam, Sia TSKhai cihte pawl in kh aw zang uhhi.
Tu ni ciang dong izat Zolai pen a siam khin tadingin buaihuailo hi. A hizongin sin tawm dingin pen baihloh na ciang khat nei hi. Tua banah Zola taktak ciangin a aw maan in suaksak thei nawnlo hihang. Kei bang pen Zolai siam ka kisak leh Zola pawl khat ka sim teh, Zola siamte in a aw maanlo hi hong ci lai ahih manin kei sang a siamlo zaw tadingin maanlo kan ding cih ka phawk hi. Tua hi a hih Zolai pen zattangzang hilel in, la gelh nadingin a kicing zo nailo hong suak hi.
Zomi taktak hi ing aci te in ah hih Chinlai tawh hong lungkim zo taktak nawnlo ding uhhi. Banghang hiam cihleh a gelh lai in bun zolo ahih man hi. I Zolai tuni ciang dong a picin zawh lohna pen I kipat na a khialh man ahihi. Mizote in alphabet pen a, aw bi, chaw cih bangin sim uh hi. Ei zomite zong hih bang dan in isim ding ahihi. Tua ciangin a-z alphabet pen ei Zomite lai bucing hong suak thei pan ding hi.
En pen mikaang ta zui in a pen e ci hi hang. A diakdiak in awsuak (vowel) teng pen ilawh dan a maan zo nailo ahihi. A pen ei cilo in 'aa' icih teh, e pen I cilo 'ee', I pen ai cilo in 'ii', o bel maan khin, u pen zu cilo in 'u' icihteh Zomi tadingin hong dik mahmah dinga, hong muibun mahmah tading hi. I pau zia a kibang vetlo English ta zui ihih manin tampi a nawng kai ahihi.
Z-Zomite hanlungciam khangto diai: Zolaay
Lungdam,
Tung Thang
A= Ak khuang ta thawh hun ta
B= Bi le lo gamlak po
C= Ci om lo sa lim lo
D= Dial khai khai limtak khai
E= Et lawm mual kuam Zogam nuam
F= Febuary 20 nih Zomi namni hi
G= Gam aa ding na sep ding (Gataam tui khuang tawh lui)
H= Ha nawt siang lup ding ciangh
I= Inntual zaang lamsaaina
J= January theino si
K= Khuado pawi kum cin pawi
L= Lawm le gual lung ki hual
M= Mui tung mui pei ki peipei
N= Nai lap in saang kah in
O= O laimal bem velval
P= Pilna sin limtak sin
Q=Quinine kha nattunza
R=Radio nei thuthak thei
S=Sya peuh mah zahtaak pah
T=Tedim pau eimau pau
U=Um le beel siang ding geel
V=Vaaimiim lum zuak le'ng sum
W=Wale ngasa nawi ne nga
X=X-ray natna thei
Y=Yak ki ci ngambawng hi
Z= Zomi te han lungciam khangto diam
Tu laitak a i Zolai na cihcih uh pen Zolai hilo in Chinlai ahihi. Banghang hiam cih leh hih lai in taangthu anei gige khat ahihi. Hih tawh kisai in muhna pawl khat i ensuk ding hi.
Zogam hong tung masa Sangmangte in hong muhna ah Chin ci in hong theitel pha diak ahi uhhi. Tua hi in Tedim, Hakha, Falam cih pen Chin ahih manun a laigelh zia uh zong kibang leh hoih ding hi ci in hong pat khiat sak uhhi. Tua tungtawn in lai hong bawlsak uh ciangin Roman Alphabet hong bulphuhsak ahi uh hi. Amau sepna nuam dingin hong vaihawm uh hi.
Leitung gam tuamtuam ah zong hih Roman alphabet mah kizangh napi in a sim uh ciangin a awsuak kibanglo se uhhi. Tua pen banghang hiam cih leh amau minam, amau pau/lai a thupi saknop man ahihi. Gentehna in Spainte bang colonist a hat masa gam ahih manin Philippines gamsung pen amau lai zuisak zo mawk uhhi. Tu a Filipino a kizang pen a bulpi en lehang Spain lai a bulphuh na hihi. A gam sung a Silliman University omna Dumaguete City a cih bang pen ei Zomi, midangte sim dantawh kibang lo in Du-ma-ge-tee ci in sim uh hi. Yvan zong Ivan ci in sim uhhi.
Cope topa in Zogam ah lai hong bawlsak ciangin Chin a cih mite lai pen kibang leh hoih ding hi cih ngimna tawh hong bawl khia a, Falam leh Hakha tadingin Tedim ta tawh teh na in amau lai pen buai na tam om lua lo hi. Falam leh Hakha ah Tedim zah in Homograph zong omlo hi. Tua hi in amau adingin Chin lai pen nakpi in kizangh suak thei hi. Hakha te in t leh t nuai a tah khat neithuah in khanto uh hi. Falamte in zong hun khat lai in aw leh o pen buaipih mahmah ngei uh hi. Tedim adingin aw leh o pen buai pih ding ahi kei a, a kikhen linlian ahihi. Gtna. hong=open; hawng=cover, husk, lawh=basket; loh=settle down. Zolai ah hih "o" leh "aw" a khen siamlote pen awsuah a khen siamlote ahi uh hi. A dah huai ka sak ah a beisa in English-Tedim Dictionary bawl pawl khat in zong hih o leh aw khen theilo lai uh hi. Midang tadingin kibang kha ding a, Zomi tading in ahih leh kikhen linlian hi.
Tua hi in Zolai a cih taktak pen a kimu khia zo nailo ahihi. I kansut ding a, a sawtlo in imu khia ding hi. Contextual bulphuh in Zolai gelh lehang Zolai picing hong suak pan ding hi. Tu a I zat pen Chin-Zolai ahihi. Zolai taktak igelh nop leh Laipian Pau Cin Hau kanzia pawl khat etkak ding kisam ding hi. Zomi sungah amah bek Zolai a phuan a om ahihi.
Zolai tawh kisai in a kikuphuai, a ngaihsut huai pha mahmah thulianpi khat Zomite in vaipuak a nei gige ihihi. Thupi ahih manin a buaipih, a kitotpih zong hong om phial ding hi. Banghang hiam cihleh a thupit man ahihi. Hun la in a ngaihsut huai ahihi. Hizo leh a vei zaw deuh tengin research bawl in Zolai a muhzia uh hong gelh leh tua laibute tungpan in a tawpna ah Zolai cih ding I khensat zo pan ding hi. Hih Cope topa in zat tawm dinga hong bawlsak Zolai tawh 22nd Century lutlo ding hihang. Cope topa in ipuah tohtoh dinga hong patsak pen kipuahto lo ahih manin standard neizo taklo in tuciang a om ihihi.
Zolai tawh kisai avei Rev. ST. Hau Go in zong labu khat na bawl khia hi. Rev. Gho Khan Dal in zong ama muhna tungtawn in article tampi zong gelh khia hi. Linguist Henderson in zong isin phat theih dingin a awsuah hong thuahsak in etkak theih dingin laibu khat bawl khia hi. Hih laibu teng bang enkak lehang Zolai mailai ding a malgawm zia tampi hong huh ding hi. I theih dingah Linguistte sep pen a omsa lai bangci pianzia nei cih a kan bek hi in puahpuah lo uhhi. Tu a Zolai pen a omsa lai ahih hangin a bawl khiate Zomi hilo ahih manin Kum 100 khit ah kitam zat theih nawnlo ding hi, midangte' laitawh etkak na in. A kikheel taktak ding hita hi.
Lai pen a awsuah a kigelh hilo in, a khiatna, a thu tawh a kigelh ahihi. Tua hi in Khua igelh ciangin "Kho", Khaw", "Ko", cih bang tawh gelh ding hilo in, a khiatna bulpi Khua mahin kigelh dinga, asim ciangin "Khaw" cih bangin zong hong suah hun om ding hi.
Zomi itin Zolai khantoh ding a lunggulh taktakte in gen bek in hong neilo in systematical analysis (study hilo) hong nei in tua tungtawn in laibu hong bawl khia leh tua munah avei lam a deihsak taktak ahih lam hong kilang khia ding hi. I vei, I deihsak leh gen bek tawh kingah lo in suplawh ding zong a kisam ahihi. Tua bang hihna in man hong nei pan ding hi.
Awsuah
Zomi te adingin awsuah a thupi ahih dan midang tawh kiteh kak theilo hi. Tua hi in Henderson in zong a genna ah Zomite (Tedim) in "kh" aw neilo hi ci hi. Aman mah hi. Sanggam Hakha leh Falam, Mizo te in nei uh hi. Kh aw ah x suak hi ci in na genlai hi. Tua hi a, hih thu maan sa in Rev. Hau Go in zong Xristian Labu ci in hong bawl khia hi. Kh aw neilo in x in ging ahih manin x pen kh innkuan pih a hihlam kilangh mahmah hi, Zomi tading in. Maang tadingin a tuam khat hi leuleu hi. Hih kh aw a zang zomi sungah tawm bek om hi. Gtn. Sia JK. Kam, Sia TSKhai cihte pawl in kh aw zang uhhi.
Tu ni ciang dong izat Zolai pen a siam khin tadingin buaihuailo hi. A hizongin sin tawm dingin pen baihloh na ciang khat nei hi. Tua banah Zola taktak ciangin a aw maan in suaksak thei nawnlo hihang. Kei bang pen Zolai siam ka kisak leh Zola pawl khat ka sim teh, Zola siamte in a aw maanlo hi hong ci lai ahih manin kei sang a siamlo zaw tadingin maanlo kan ding cih ka phawk hi. Tua hi a hih Zolai pen zattangzang hilel in, la gelh nadingin a kicing zo nailo hong suak hi.
Zomi taktak hi ing aci te in ah hih Chinlai tawh hong lungkim zo taktak nawnlo ding uhhi. Banghang hiam cihleh a gelh lai in bun zolo ahih man hi. I Zolai tuni ciang dong a picin zawh lohna pen I kipat na a khialh man ahihi. Mizote in alphabet pen a, aw bi, chaw cih bangin sim uh hi. Ei zomite zong hih bang dan in isim ding ahihi. Tua ciangin a-z alphabet pen ei Zomite lai bucing hong suak thei pan ding hi.
En pen mikaang ta zui in a pen e ci hi hang. A diakdiak in awsuak (vowel) teng pen ilawh dan a maan zo nailo ahihi. A pen ei cilo in 'aa' icih teh, e pen I cilo 'ee', I pen ai cilo in 'ii', o bel maan khin, u pen zu cilo in 'u' icihteh Zomi tadingin hong dik mahmah dinga, hong muibun mahmah tading hi. I pau zia a kibang vetlo English ta zui ihih manin tampi a nawng kai ahihi.
Z-Zomite hanlungciam khangto diai: Zolaay
Lungdam,
Tung Thang
Tu a Zolai i cihcih pen Chin lai hi
Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com suante2002
Thu Feb 12, 2009 12:26 pm (PST)
TONGSAN Editor Sia Khampeek in, "Zomite hai khem ziauziau theih nawnloh hi, mit pil, mipil, khuamu kiukiu ki omta ahih manin thukupzia zong khek ngaita hi.... " acih hong phawksak hi. Zolai pen mi-a hi, Zomi-a hikei, a nei masa om, Zomi ading bul pat kul... cih dana mipi a khem sawm, mipi lak ah "kei sep kizang leh, kei cih kizui leh" cihnop mana vai thak, thuthak pat sawmsawmte adingin maizum huaita, tua bang ngaihsutna picinglo tawh kalsuan sawm pen 'haivai' hong hi kiukiu ta hi. Kawlngian tawh kihai khem ziauziau cih pen hithei nawnlo hi cih hih a nuaia Sia Peter Suumpi hong kup thu pan kimu thei hi.
Zomite in a vom pen 'vom' hi cita, a kang zong 'kang' hi cita, a diklo peuhmah 'diklo hi' kici lianlianta hi cihna HUNTHAK sungah i lutta hi. Lungdam hang.
Hun thak ah Zomite kilutta a, koigam hiam khata zawhthawhthu, force, aana tawh mipi nawkgawp tawh kingah nawnlo hi cih i theih hunta hi. Zomite a pillo hilo a, hun khat laiin a pilna uh nangawn kisikcip sak, kinengcip in a om hizaw a, suakta taka lungsim a zattheihna mun uh pan (where the mind is without fear) Zomite pilna hong kilang khiakhia ding hi. Tua manin CHANGE cih pen Obama in a zatma pek in Zomi sungah a om khin hi.
Zomi, Zolai, Zongeina mite in hong hazat manin a ut bangin gen ding uh hi. Ahi zongin ei bel phamawhsa loin Saipi paiin pai ding hi hang.
A gahlo singkung suang tawh kideng ngeilo hi. A hoihlo naate kiko ngeilo hi. A hoihlo mite kigensia ngeilo hi. I phakloh, i demzawhlohte bek a ki-el, a kihaza, a kidem hi a, Zomite mite in demtak hong sakloh ding, kotak hong sakloh ding, gensiattak hong sakloh ding dahhuaizaw hi.
Zomi aw, Saipi paiin pai in.
Move on Zomi.
Hau Za Cin
Phuitong Liim
Thu Feb 12, 2009 12:26 pm (PST)
TONGSAN Editor Sia Khampeek in, "Zomite hai khem ziauziau theih nawnloh hi, mit pil, mipil, khuamu kiukiu ki omta ahih manin thukupzia zong khek ngaita hi.... " acih hong phawksak hi. Zolai pen mi-a hi, Zomi-a hikei, a nei masa om, Zomi ading bul pat kul... cih dana mipi a khem sawm, mipi lak ah "kei sep kizang leh, kei cih kizui leh" cihnop mana vai thak, thuthak pat sawmsawmte adingin maizum huaita, tua bang ngaihsutna picinglo tawh kalsuan sawm pen 'haivai' hong hi kiukiu ta hi. Kawlngian tawh kihai khem ziauziau cih pen hithei nawnlo hi cih hih a nuaia Sia Peter Suumpi hong kup thu pan kimu thei hi.
Zomite in a vom pen 'vom' hi cita, a kang zong 'kang' hi cita, a diklo peuhmah 'diklo hi' kici lianlianta hi cihna HUNTHAK sungah i lutta hi. Lungdam hang.
Hun thak ah Zomite kilutta a, koigam hiam khata zawhthawhthu, force, aana tawh mipi nawkgawp tawh kingah nawnlo hi cih i theih hunta hi. Zomite a pillo hilo a, hun khat laiin a pilna uh nangawn kisikcip sak, kinengcip in a om hizaw a, suakta taka lungsim a zattheihna mun uh pan (where the mind is without fear) Zomite pilna hong kilang khiakhia ding hi. Tua manin CHANGE cih pen Obama in a zatma pek in Zomi sungah a om khin hi.
Zomi, Zolai, Zongeina mite in hong hazat manin a ut bangin gen ding uh hi. Ahi zongin ei bel phamawhsa loin Saipi paiin pai ding hi hang.
A gahlo singkung suang tawh kideng ngeilo hi. A hoihlo naate kiko ngeilo hi. A hoihlo mite kigensia ngeilo hi. I phakloh, i demzawhlohte bek a ki-el, a kihaza, a kidem hi a, Zomite mite in demtak hong sakloh ding, kotak hong sakloh ding, gensiattak hong sakloh ding dahhuaizaw hi.
Zomi aw, Saipi paiin pai in.
Move on Zomi.
Hau Za Cin
Phuitong Liim
Zolai tawh kisai tawm kei muh dan:
Zolai Zolai Zolai Mah Mah
Posted by: "Sakollam Veng" mangtaung@yahoo.com mangtaung
Wed Feb 11, 2009 11:18 pm (PST)
Pawl khatin Zolai pen Cope topa hong bawlsak teng kicing mahmah khin hi ci hi. Cope topa a dam sung in zong alai gelh te kibang kimlo in puahtoto hi cih a kigelhna sim kha ngei ingh. Cope topa'n tuni dong hong dampih-lai hi leh tulaitak-a kicing ih cihte amah'n kicing mah hong cih pih mawk tam ci ingh.
Kawllai, tuma kum 60 hun pawl a kigelh te le tulai tak a kizangh te simkak leng zong na kibang lian hetlo in na kipuahtoto hi. Manglai zong tua bang mah hi, Anglo Saxon hun khawnga manglai te, lasam (poem) te sim kik leng, America gam kiphuh cillai a, thukhunpi-te en leng e leh, tua te zong tu hun-a te tawh kibang nawn lo in kipuah toto hi. Ko ka pu kapate un akicing in na bawl khin uh, ka lai  uh kicing khin puahpuah ngai kei na ci sam lo uh hi. Tua leh Zomi te'n kicing mah Cope topa hong bawlsak teng kicing lua ih cici lai diam?
Mikang nupi khat tawh khat vei ka kiho ngei a, mangkam siam hong sa hetlo hiding hiven," lungkia ken manglai/kam pen a hamsa mah hi, lai mal pawl khat bang a sim dingdan hong kihilh lo hileh ko zong adik in,lo lian thei tuanlo hi ungh" hong ci in tha hong ngahsak tuam hi. A cihnopna ah, a awsuah bangin kigelh lo a, a kigelh pen koi ci aw suak ding cih kan masa uh hi.  (Military Junta, San Jose adt.. cih kammal bang en pak leng zong asim danding hong kigenlo hileh kisim khialtaktak ding hi.  A awsuah bangin kisim lo a, alaimal in awsuah tuam nei sak ziau lel mawk uh hi.)
Cih nopna ah tumasiah Zolai pen aw suah dungzui in kigelh hi ih ci a, ih aw suah bang bangin gelh peuh leng ih ci mai hi. Laigual kiim-le-paam tawh a khiatna kitel veve hi ci in, gentehna pawlkhat bang tawh ih lak keei hi. Tua bang tawh Zokam a siam lo te' sin theih, tel theih,tel baih dingin Zolai ih puah sawm meel kei hi. Tan sawm kasin hun in kawllai sim thei in, zongh a khiatna ka thei lel a, kawllai tawh lai kigelhte sim in zong ka tel lel hi. Ahi zong tan sawm ka zawh khit ciang Zangkong kazin suk leh ka kawlpau kawlte'n tel nai peuh mah lo in, amau pau zong ken ka telzo nai kei hi. Apau katheih, katel ma in a lai sim in katel hi. Zolai eleh minam dang te,zopau apau theih ma un zolai sim in a tel zo uh diam? Tel zo hetlo ding uh hi.. tua leh bang cih mawk ding?
Tu ni dong ih zatsa Zolai pen zokam pau theisate bek in a nung amaa en in telzo pan bek ahih leh puah ding kisam cihna hipah hi. Koi ci puah ding?
Zolai mal tampi ih bellap kul dinga, zolai mal khatin khiatna tampi nei lo in, mal khatin khiatna khat, ahi zo kei zongin a tawm thei pen dingin ih tuam neihsak kul ding hi.
Gentehna khat:
1. sia => Ki siasak ken.
2. sia => Ki siasak ken.Â
3. sia => Cil siasak ken.
Hih a tunga 1 pan 3 teng bang en pak leng siasak  cih kammal a vek in a gelhdan ding akibang hi a, sia sak cih bang in mal khat le malkhat kihal in gelh loh ding vive hi.  A 3na en leng a cih nop kithei thei hi. Ahi zongin a 1na le 2na pen ah akhiatna ki khia khial ding hi.Â
Ki thutheisak/kipilsak kei-in, a cinuam zong hithei a,
Ki pelhsak/kibuaisak kei-in acih nopna zong hi thei mawk hi.Â
Hi munah:
1. Ki syasak ken.Â
2. Ki siasak ken.
ci in, gelh in zangh tek lehangh, telkhialh tawm in zolai mal ih hau semsem ding hi.Â
A sawtlo in Zolai tawh Upadi/Law khawng hong kigelh pelmawh hun hong tung taktak dinga, tua hun ciangin Zolai mal khat tawh sihna le nuntakna lampi ah thukhenmang te'n thu hong khen hun hong om ding hi cih, ka lungsim mitkha in kamu khol hi. Thukham/khun bawl te bang hoh tua kammal zangh zaw ni, tua in buibun zaw ci in, a kikup a kinial keei ding hun hong tung ding hi. Tua hun ciangin zolai mal awsuah dung zui mawkmawk tawh kisim, ki gelhlo in khiatna neitak in ki gelh ta ding hi.Â
Ps. Pawl khat te'n a tunga kigelh 1na le 2na te, a kiim a pam ah laigual (sentence) dang omlai peuh leh kithei veve incia aci nuam zong om kha ding hi. Ahi zongin, laigual (sentence) khat ih cih pen akicing khiatna anei ahih ding ( to make a complete sense), laigual dang om ta keileh akhiatna akitel ahih dinglam  ih ngaihsut ding kisam hi.Â
Lamthang
Posted by: "Sakollam Veng" mangtaung@yahoo.com mangtaung
Wed Feb 11, 2009 11:18 pm (PST)
Pawl khatin Zolai pen Cope topa hong bawlsak teng kicing mahmah khin hi ci hi. Cope topa a dam sung in zong alai gelh te kibang kimlo in puahtoto hi cih a kigelhna sim kha ngei ingh. Cope topa'n tuni dong hong dampih-lai hi leh tulaitak-a kicing ih cihte amah'n kicing mah hong cih pih mawk tam ci ingh.
Kawllai, tuma kum 60 hun pawl a kigelh te le tulai tak a kizangh te simkak leng zong na kibang lian hetlo in na kipuahtoto hi. Manglai zong tua bang mah hi, Anglo Saxon hun khawnga manglai te, lasam (poem) te sim kik leng, America gam kiphuh cillai a, thukhunpi-te en leng e leh, tua te zong tu hun-a te tawh kibang nawn lo in kipuah toto hi. Ko ka pu kapate un akicing in na bawl khin uh, ka lai  uh kicing khin puahpuah ngai kei na ci sam lo uh hi. Tua leh Zomi te'n kicing mah Cope topa hong bawlsak teng kicing lua ih cici lai diam?
Mikang nupi khat tawh khat vei ka kiho ngei a, mangkam siam hong sa hetlo hiding hiven," lungkia ken manglai/kam pen a hamsa mah hi, lai mal pawl khat bang a sim dingdan hong kihilh lo hileh ko zong adik in,lo lian thei tuanlo hi ungh" hong ci in tha hong ngahsak tuam hi. A cihnopna ah, a awsuah bangin kigelh lo a, a kigelh pen koi ci aw suak ding cih kan masa uh hi.  (Military Junta, San Jose adt.. cih kammal bang en pak leng zong asim danding hong kigenlo hileh kisim khialtaktak ding hi.  A awsuah bangin kisim lo a, alaimal in awsuah tuam nei sak ziau lel mawk uh hi.)
Cih nopna ah tumasiah Zolai pen aw suah dungzui in kigelh hi ih ci a, ih aw suah bang bangin gelh peuh leng ih ci mai hi. Laigual kiim-le-paam tawh a khiatna kitel veve hi ci in, gentehna pawlkhat bang tawh ih lak keei hi. Tua bang tawh Zokam a siam lo te' sin theih, tel theih,tel baih dingin Zolai ih puah sawm meel kei hi. Tan sawm kasin hun in kawllai sim thei in, zongh a khiatna ka thei lel a, kawllai tawh lai kigelhte sim in zong ka tel lel hi. Ahi zong tan sawm ka zawh khit ciang Zangkong kazin suk leh ka kawlpau kawlte'n tel nai peuh mah lo in, amau pau zong ken ka telzo nai kei hi. Apau katheih, katel ma in a lai sim in katel hi. Zolai eleh minam dang te,zopau apau theih ma un zolai sim in a tel zo uh diam? Tel zo hetlo ding uh hi.. tua leh bang cih mawk ding?
Tu ni dong ih zatsa Zolai pen zokam pau theisate bek in a nung amaa en in telzo pan bek ahih leh puah ding kisam cihna hipah hi. Koi ci puah ding?
Zolai mal tampi ih bellap kul dinga, zolai mal khatin khiatna tampi nei lo in, mal khatin khiatna khat, ahi zo kei zongin a tawm thei pen dingin ih tuam neihsak kul ding hi.
Gentehna khat:
1. sia => Ki siasak ken.
2. sia => Ki siasak ken.Â
3. sia => Cil siasak ken.
Hih a tunga 1 pan 3 teng bang en pak leng siasak  cih kammal a vek in a gelhdan ding akibang hi a, sia sak cih bang in mal khat le malkhat kihal in gelh loh ding vive hi.  A 3na en leng a cih nop kithei thei hi. Ahi zongin a 1na le 2na pen ah akhiatna ki khia khial ding hi.Â
Ki thutheisak/kipilsak kei-in, a cinuam zong hithei a,
Ki pelhsak/kibuaisak kei-in acih nopna zong hi thei mawk hi.Â
Hi munah:
1. Ki syasak ken.Â
2. Ki siasak ken.
ci in, gelh in zangh tek lehangh, telkhialh tawm in zolai mal ih hau semsem ding hi.Â
A sawtlo in Zolai tawh Upadi/Law khawng hong kigelh pelmawh hun hong tung taktak dinga, tua hun ciangin Zolai mal khat tawh sihna le nuntakna lampi ah thukhenmang te'n thu hong khen hun hong om ding hi cih, ka lungsim mitkha in kamu khol hi. Thukham/khun bawl te bang hoh tua kammal zangh zaw ni, tua in buibun zaw ci in, a kikup a kinial keei ding hun hong tung ding hi. Tua hun ciangin zolai mal awsuah dung zui mawkmawk tawh kisim, ki gelhlo in khiatna neitak in ki gelh ta ding hi.Â
Ps. Pawl khat te'n a tunga kigelh 1na le 2na te, a kiim a pam ah laigual (sentence) dang omlai peuh leh kithei veve incia aci nuam zong om kha ding hi. Ahi zongin, laigual (sentence) khat ih cih pen akicing khiatna anei ahih ding ( to make a complete sense), laigual dang om ta keileh akhiatna akitel ahih dinglam  ih ngaihsut ding kisam hi.Â
Lamthang
Pu H.T. Sangliana America zinna
Posted by: "Gin Khan Nang" nanggk@yahoo.com nanggk
Wed Feb 11, 2009 1:48 am (PST)
Lawmte,
Pu HT Sangliana aAmerica hong zin laitak hi a, Lusei pau a sim theite adingin na sim nop uh leh ci-in attachment ah kong khahsawn hi. Buannel.com pan kila hi. Amah a thei ngei lote adingin tawm gne leng. Amah pen India gamah IPS hi a, IGP dong tungin Karnataka state khuapi Bangalore-ah semin minthang mahmah hi. A pensen khit ciangin Bangalore north panin BJP party pan MP cinga, ahi zongin nungkum Nuclear vaai-ah BJP lang panin vote pia ahih manin tawpsak uh hi. Tu-in Congress cialna bangin Congress ah lut hi. Feb. 5 ni a America President Breakfast kici National Paryer Breakfast ah kihel dingin India panin kiteel a, tua zanga hong pai hi. Mun tuamtuamah thugen dingin kicial kawikawi a, Tu ni (Feb.10) zong Los Angeles ah hong pai a, ahi zongin mi cial ahih manin kimuh nang hun kingah lo hi. Hih a tangthu kigelhnate a sim theite in na sim le-uh cin phawk huai tampi om hi. Lungdam. GK
Wed Feb 11, 2009 1:48 am (PST)
Lawmte,
Pu HT Sangliana aAmerica hong zin laitak hi a, Lusei pau a sim theite adingin na sim nop uh leh ci-in attachment ah kong khahsawn hi. Buannel.com pan kila hi. Amah a thei ngei lote adingin tawm gne leng. Amah pen India gamah IPS hi a, IGP dong tungin Karnataka state khuapi Bangalore-ah semin minthang mahmah hi. A pensen khit ciangin Bangalore north panin BJP party pan MP cinga, ahi zongin nungkum Nuclear vaai-ah BJP lang panin vote pia ahih manin tawpsak uh hi. Tu-in Congress cialna bangin Congress ah lut hi. Feb. 5 ni a America President Breakfast kici National Paryer Breakfast ah kihel dingin India panin kiteel a, tua zanga hong pai hi. Mun tuamtuamah thugen dingin kicial kawikawi a, Tu ni (Feb.10) zong Los Angeles ah hong pai a, ahi zongin mi cial ahih manin kimuh nang hun kingah lo hi. Hih a tangthu kigelhnate a sim theite in na sim le-uh cin phawk huai tampi om hi. Lungdam. GK
Subscribe to:
Posts (Atom)