Saturday, September 8, 2012

Every woman must read: Diet


Feel younger, stay slim and thwart diseases by including these superfoods in your diet. We brought in experts to tell you what you need to eat, to stay fit and healthy. So, sit back and read on as we give you some important tips that work wonders..
Low fat yoghurt
High in calcium and protein, low fat yoghurt is ideal for women. Nutritionist Pallavi Srivastava says, "Yoghurt, being an excellent source of calcium, helps fight osteoporosis. The consumption of yoghurt is also said to decrease the risk of breast cancer, reduce irritable bowel syndrome, inflammatory digestive tract disorders — all of which are common in women." It reduces the risk of stomach ulcers and vaginal infections.
Quantity: 1 bowl every day
Fatty fish
Fatty fish are rich in Omega-3 fatty acids. Salmon, sardines, tuna and mackerel help reduce the risk of blood clot formation that might occur due to the use of contraceptive pills. Bariatric surgeon Dr Abhay Agrawal says, "Fatty fish protects against diseases related to the heart, stroke, hypertension, depression, joint pain, rheumatoid arthritis and reproductive problems, and in some cases even from Alzheimer's disease."
Omega-3 helps in optimal brain and vision development of the baby in the case of pregnant or lactating mothers. It is known to boost the level of serotonin, which is a feel-good brain chemical that aids in fighting postpartum depression.
Quantity - 2 to 3 servings every week

Beans
Low in fat and cholesterol; and a good source of protein and fibre, beans fight against heartdisease and breast cancer. They are ideal for women who are either affected or have chances of getting colon cancer. An excellent source of vegetable protein, they aid women going through menopause.
Quantity: 3 to 4 servings every week
Dark chocolate
Dark chocolates are said to be rich in protective anti-oxidants that help reduce the risk of strokeand heart disease. It consists of magnesium, manganese, phosphorous and copper zinc, which are important nutrients for maintaining strong bones. Certain studies also suggest that dark chocolate lowers blood pressure, sharpens thinking and hydrates the skin. It's the perfect stressbuster when a woman is PMSing, and it tastes sensual without being high in calories.
Quantity: One quarter a day
Papaya
An excellent source of potassium and vitamin C, papaya can offset the potentially harmful effects of sodium on blood pressure. A research by the US Department of Health and Human Services suggests that women are at a higher risk of gallstones than men. So, load up on papaya because it helps combat gallbladder diseases. But pregnant women should refrain from papaya since it acts as a contraceptive, which can lead to a miscarriage or an abortion.
Quantity: 2 slices per day
Tomatoes
Tomatoes contain a powerful anti-oxidant — lycopene, which helps reduce the chances of being affected with breast cancer. Nutritionist Mansi Belani says, "Tomatoes are also known to protect from the harmful UV rays of the sun. It helps a woman stay younger and slimmer."
Quantity: 1 tomato every day
Spinach
Spinach is known to be one of the best sources of folate which prevents birth defects, heart disease, colon cancer and dementia. Spinach also helps our skin from getting damaged due to heat, and delays wrinkling, fine lines and roughness of the skin with comes with age.
Quantity: About 2 to 3 servings a week
Berries
Dr Agrawal suggests, "Like wine, berries protect your body with powerful anti-carcinogenic nutrients — anthocyans, which are believed to play a role in cell repair." High in vitamin C and folic acid, it is essential for women in their child bearing years. Its powerful anti-oxidant not only protects the heart but also the skin against ageing. Cranberries are known to have a positive impact on your vision, and to help reduce the chances of urinary tract infections which are common in women of all age groups.
Quantity: 3 to 4 servings every week
Whole grains
The consumption of whole grain helps combat blood pressure and a slow metabolism. Srivastava says, "Swapping refined grains like white bread and rice with whole wheat bread, rice, brown rice and oats will add more fibre to your diet and give you a feeling of fullness with fewer calories." Studies suggest that whole grains help the body retain potassium, which helps in maintaining blood pressure.
Quantity: Once a day

Friday, September 7, 2012

Dr. Cinpu leh Cingpi te'n Singapore ah Inn nei



Posted by: "pau khat suan" pksuan@yahoo.com   pksuan

Mon Feb 7, 2011 7:41 am (PST)




Dear, Zomi U le Nau

Zomite i-paipai na, i-tuntun na ah Pasian in Thupha ong pia a, tu-in zong Singapore ah Zomi Innpi khat ong ki behlap hi.  Tu-ma a sawtlua nailo lai in Dr. Cin ( Hau Za Cin ) te'n Singapore khua laizang, mun hoih penpen na, inn man a tam penpen na Toa Payoh veng ah Inn hoih mahmah khat ong lei uh hi. Tu-in, inn lei vai transaction khem peuh man siang khin a, inn puahphatna a zo pianta ahi hi. 

$ tul tampi bei a apuah kik uh hi a, open concept hi in, taangzai mahmah a, lupna khan zong khan 3 bang on ahih man in kicing mahmah hi. Lengla khan sual pen first class 18" x 18" ceramic tile, gloss finish hi-a vot lua lo in nuam mahmah hi. Anbuk lam pen rustic finish pian ciding ihiam, a ham zaw deuh hi in, tuibang buasak kha phial le'ng zong tuuk a kitawtah ding lung patauh omlo hi. Lumna khan 2te parquet floor, Burmese teak tawh kibawl hi a, limtak mah dolza kizut ahih man in te-kelhkelh a siksik nop huai liang hi. Lupna khante ah solid plywood ( Indonesia ) tawh, formica hoihtak tawh finishing  kibawl wardrobe zong innsun ban in ki tung zihziah a, zat cing mahmah ding khop in om hi.

A beisa 05 Feb 2011 ni zingsang a kipan zankim dektak dong mah Inn thak lawm/ Lungdam kohna .... House Warming leh nupate kiten kum 3 cin' lungdam kohna gawmkhawm in hun nuam kizang a, Innteekte'n meh lim mahmah namkim ( Sea Food tuamtuam, voksa, aksa, bawngsa,.... tampi ) tawh gilvah tak in lengla ong do uh a, avot nam tuamtuam leh niangtui lim mahmah ( kawlgam niangtui - shee...special ) tawh ong vak uh hi. A thu lah lim, an le tui nek le dawn khempeuh lim in, a pai khem peuh lung sim pumpi kitai mahmah hi.

Sun lam in Pawlpi pan Siate, Nasepna pan lawm le gual tampi tawh hun ki-zangkhawm hi. Nitak ciang, sanggam u le nau tawh hun zangkhawm leuleu in, lengla pen khuai vaitung mah bang ziahziah hi.

Innthak hoih mahmah a, a nei nupate' hoihna leh etlawmna, itna leh piakkhiatna, lungdam kohna te in kilawm beh sak mahmah hi. Hici bang in melmate gam, lengla/ pemta i-hihna mun nangawn ah Zomite innthak lothak leh mun le mual ong pia ibiak a nungta Pasian in min phatna ngah hen la, ong piak thupha khempeuh asang kha Dr. Cinte nupa tung ah zong thupha om paisuak ta hen ci'n deihsak thupha i ngetsak hi. 

Lungdam pihna tawh,

pksuan
singapore

Sunday, September 2, 2012

A zahtaakhuai Chin Sian Thang late


1. *Lel dih aw Kap lel dih lai zang aw, pian gam lei leh ka Zo damtui aw,

keizong, keizong lel nuam lai veng ee;*
2. *Keizong, keizong leel nuam lai ing, Panlong apat Taungyi ah, UNO dong

leel to laivang ee.*

1. *Tang kahenkol thangta zawm aw, Zolun Alsi thang zawm aw;*
2. *Zolun Alsi tu bang asuan thangvan phesak kei hing ee.*

1. *Sin thu a pha ngai ing aw e, tong dam a nem a ngai ing ee;*
2. *Sin thupha leh I Zogam kuam ka ngaih man a tul hi’ing ee.*

Mipi in Pu Cin Sian Thang Aki phuah Zola Awkaih.
............ ......... ......... ......... ......... ......... ......... ...
(a) Guallel cinthu,thangtam lai ah Zogam zuapa sitni Cin Sian, Thang mah
thang zaw e..
(b) Sitni Cin Sian,Thang mah thangzaw zang kamkei sa'ng hang zaw e hang,
zaw e gial zaw e..

(a) Z N C leh, N L D lung lai nahual na,pian gamlei ziin bangling e,gual in
gen lua e..
(b) Ziin bangling e,gual in genlua gam ading inzong zatam ten muang,zawng
e muang zawng e...

(a) Sesumthang leh,langlamlibang cingdinglai ah cinthupha tem,bang deih na
lian e.
(b) Kawlciang tawilo,dolaima ciang na suan suan a gam a ding in ban zal
henkol,khai tam zua aw e...

(a) A kum a sim,sawmnih cing ta zuatawh ma lo bang pang khawm leng
tungsianmang in,awi ding muang veng e..
(b) Tungsianmangin, awi ding muang veng lai zom tung mu van lai te tawh lung
lai khau bang,hual khawm lai leng e..

Saturday, August 11, 2012

Zomi Video thak SIAN ANGLAI AH Bel Bang Velna


Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com   suante2002

Thu Dec 23, 2010 7:26 am (PST)

Zomi Video thak SIAN ANGLAI AH Bel Bang Velna

 
Video Min : SIAN ANGLAI AH Dr. J.H.Cope
Director : Evan. Langh Do Khup, Founder, Tears Gospel Ministry

A hawmkhia : Tears Gospel Video Ministry (TVM)Bawl Kum : 2010 November 
Video Clip : http://www.youtube. com/watch? v=XACO9HwcpU0& feature=related
 
Ciamteh masak ding: Khitui Gospel pan ahih manin hih video na et ciang na khitui a luan leh kisuanna ding omlo a, a lamdang zong hilo hi. A kul leh mei sumit zaw  inla, suakta takin lungsim thungetna tawh na khitui luangsakzaw in, tua hileh a muhnopna na telsemsem ding hi. No holding back please, suakta takin aw...  
 
Mite tuipi tung, huihlak ah leng in, mualdung kenlak pen nangawn ah khe tawh pai nawnlo in mawtaw tawh a kileh ziahziah khit uh ciang Zomi te silh leh teen nangawn zang thei nailo in om uh hi cih teltak in hong lak masa hi. Tua zawh ciangin 'pilna' i ngahna ding, mite i phakna dingin LAI hong bawlsak a, a tawpna ah nang leh kei leh leitungin zong hong piak theihloh KHA SIANGTHO hong neisakin dawi leh kaute hong hawlkhiatsak in pumpi cidamna bek hilo tangtawn nuntakna zong hong puak hi. Tua hong piak khempeuh lak pan a thupi pen LUNGDAMNA THU GOSPEL ahi hi. 
 
Jesu hong gup Lungdamna Thu Gospel hong piaknop manin i buaina, i haina, i namneu lungsim (enthnocentrism) khempeuh hong paihkhiatsak in, a kilawm, a pilvai, a khantoh huaizaw nuntakzia tawh hong laihsak a, dawi leh kaute hanga damlohna, zi leh ta in kineih theihlohnate khempeuh hong phiatsiang sak in a siangtho a limci in hong kalsuansak hi. Tuate khempeuh ni khat thu hilo, zan khat thu a khuttung lumleh banga a laih ziau hilo in a zi Elizabeth tawh amau nuntakna nangawn pia a hong sepna hang uh ahi hi. 
 
Tua Lungdamna Thu hong puak John Herbert Cope, Zomi te in it leh ngai taka Cope Topa ciin a sap pen uh ahi hi. Aman bang gen hiam cih leh,"Lai pil mahmah le uh cin kilemna piang ding hi, lai hahkat mahmah un.." ci hi. Tuni in ama gen a tangtun nai kei leh ama gen a kihih nailo cihna hi kha ding hi. Lai thei un cilo a, lai panin pilna nei un, lai sim unla pil un ci hi. A sim thei ciang hong deihlo a, pilna ciang dong a ngah dingin Cope Topa in hong deih hi. Lai hong bawlsak zawh kum 97 a cin laitak in ama hong ngimsakna tan i tungta hiam, tu zawh kum 3 ciang Zolai kum 100 cing ding hi... i tup khuamual i suah diam? 
 
Awle, thu thum ngaihsun pak leng:
 
1. V-A-S-A = Sava ci den keei leng bang i suak tam?
2. Na it mahmah na lawmngaihnu, na lawmngaihpa tung sunni tawh tum khawm ding hileh bang na cih tam? 
3. Mihing pilna leh siamna khempeuh a bei ciang na it penpen na ngaihno a nuntakna hu nuam lecin bang na cih tam?
 
Tuate khempeuh hih SIAN ANGLAI AH video sungah kikhum khin hi. Na et kawmkawmin na lungsim ah dipkuatna, dahna, hehpihna, lungkiat dimdemna tampi hong om ding hi. Tuate khempeuh zawh ciang Gospel hanga Lungdamna Khitui luang ngelhngelh hangin hih video a hoih mahmah na leh, a bawlpa Sia Do Khup a siam mahmahna hong kilang ding hi. Tam genlua kei ni. 
 
Thangno (Mang) leh Cingno (Nuam) te lah siam, a ki itna uh lah khauh, neih leh lam in buaisaklo, Zomi te'n thupi i sak penpen ITNA bek mah masuan uh, bangmah in khenzolo, Kau neih hangin a nu leh pa in khen in Ni nungzui in zawhthawh thu tawh kizawng mah leh Cingno lungsim kikhel tuanlo, Thangno itna lah bei tuanlo, ITNA bek masuan itna pen a lamdang penpente himawk ei. La 1na, a nuai lamah na en lecin!
 
Thangno leh Cingno te video masa te mah bangin tutungin zong a hoihtuam mahmah na pen Thangno leh Cingno a lungdam ciang puan vaak lam vive silh uh a, lungkham hun ciang puan mial lam vive silh uh hi. Tua pen a hun amun ah kizep siam, fashionable, hita hi hang. A gel, director te siamna hong kilangsak hi. Mual tungah Thangno leh Cingno te kihelna (dating) ah akizepna te uh na en lecin.... 
 
"... i kingaih a sawt hang tun hong kawi ngam pan ing ei Cingno..."
 
"...u Thang na khut a bangci a hia?"
"Tuzan ka ci hong na gawp mawk, si bup keei, ka khanlawh ciang ka khut ka khe khau a gak gawp tawh kibang, hong san gawp kei..."
"[...lah na hi takpi zen a maw u Thang, hong ngai ngel hi veng maw u Thang...].."
 
"Tuni hun nuam i zat masak ni pen hi inteh mate Cingno?"
"[A patna leh a tawpna hingel ven cin maw ... bangdia a 'sianglo' hi sese na hia u Thang..]"
 
"Bangdia kap mawk na hia Cingno?..... "
"[Ken hong ngai lua hi veng maw u Thang, pammaih zen si cia maw...!!]"
...........
...........
 "... u Thang, mangpha"
 
Cingno in a theih Thangno in thei hizen leh Cingno khitui luanna hang thei ding hi-a maw! Cikciang a thei tam maw? Thei hileh bang acih tam? Bang hanga Cingno in a theih thu Thangno kiangah genlo ahi tam? A lungsim ah om thute amah bek in gen a, amah bek in za in, Thangno in a cihna ding theilo in om hi... ki itna i cih zong a baihlo hi mawk ei... Thangno leh Cingno te aw....
 
Lungnopna tomno: Cingno in a samzang Gal Ngam dawi-ai tawh kiciamin luipi tui sungah a phum pen a omloh ciang a u Thangno tawh zongin a lungkiat dikdek khit uh ciang Cingno in a tuamna puannel mu a, lungdam lawplua in a u Thang a ko hi.. :
 
"U Thang ken hiah mu..... "
"Aw himaw, lungdam si hang e Cingno..."
".... ka lungdam lua... 
"Awi...! om nawnlopi... ken hong paisan taktak ding kaive maw"
"... Cingno, a bangci mawkna hia..."
 
...ahi zongin a puannel bek om a, a samzang ana omnawn kei hi. A samzang a muh nawnkei leh tung sunni tawh tumkhawm dingin kiciam ahih manin lamet na khempeuh bei a, sunni lah tum dingin mualdawn ah kisuangta hi. Aw, tua tung sunni tum ngei kei leh utsing maw! Sunni khawlsak thei a om tam maw... Cingno bangci ta ding?http://www.youtube. com/watch? v=mTAsas10l6E 

 
La 3na:
Tuun leh zua'n lungdeih sinthu'n,
Gual ang zal mah zong leng
Sen ngaihno haithei bang hong ngak ing e
Vangsel lianu hitang e na siangah kong leng zong
Naubang pom ding lailung na sit na'm maw?
 
Neusen lungdeih ngaih zozam, 
Taang lungtup lia palno
Gual duang bangsa na hizong lung ka sitlo
Gual in nuihciam hong lel zong nang tawh kholh ka cimlo
Sangbang noh pakbang tawi ka cim theilo. 
 
Tung sunni mual ah liam ding ka phallo, sen ngaihno;
Nang tawh umbang kholh ka cim theilo,
Zingciang singdang anglai ah na zal ding lunglau veng,
Sunni aw lenmual ah na khawl lai aw.
 
Taang zatam a pal zong maw  
Lia lungzuan nemzo omlo
Sen ngaihno damtui bang na sianglo zong 
Anglai naubang kong pom ding lianu lung ka sitlo
Zatam lai deih ci bang teel ka sen ngaihno. 
 
I nuntakna ah i ni tawp ni hi cih thei leng bangzahta in lungkhamna, dahna tawh i kidim tam? Cingno lungsim ding ngaihsutpih leng dah-a kah ding bekmah hi... a it tawh lah kitenglo, a nuntakna lah a hun zo nawnlo ding hita....
 
Si dingin lupna tungah luma, a nu leh a u Thang in a hih theih bangin a khoi hi. Ni tum leh si ding cih thei gige a kikep zong nuam mahmah kenteh maw. Cingno lungkim bangbanga a kep uh a sihma in ahih theih uh a lungnopna ding ahi hi... Cingno in kahtam sial a, a u Thang tawh a kallak ah a kiho zel uh hi... lungnopna taktak Cingno in a nei ding hiam?
 
"... u Thang..... nanga taktak bangin kingaihsun ing..."
"....Cingno, bang hong hihsak lai ding ka hia?"
"... u Thang... ka nuntakna a bei dong hong pom mai ve...."
 
".... nangkia lungzuanga ma ma na pat ciangin, na tungah muvanlai in hong laam ding kai maw u Thang.. tua lo ngal nanga ding kong hihsak theih ding omnawn kei ei u aw.."
".... ka laitah sian dong hong en gige in aw...."
"...hong en ning ei Cingno..."
"... u Thang, Cingno in a nuntakna a beilawh dongin hong ngai hi cih na mangngilh kei in maw..."
"... u Thang,  misi te khua ah zong na vang na tangh lai ding kai maw..."
 
"nu aw, na tanu sunni tawh a tum khawm ding hita ing... sunni tum ngei kei leh ut sing maw, nu.."
 
Cingno nu in a tanu Gal Ngam dawi-ai tawh kiciam ahi cih lah theilo, bang hanga sihsual hiam ciin a lungkham hi.... Cingno gei ah a om khempeuh in a khitui uh kidek zolo... ahi ding mah hi... sunni a kho thei a om diam... a om kei leh bangcih ding......  a ban video na et ciang aw.... 
 

Thukhupna: Director Sia Do Khup in Cope Topa in Zomi khempeuh ading na hoih hong sepsak bek hilo in, dawi leh kau te sangin a tungnungzaw Kha Siangtho om hi cih hong lak a, i nuntakna ah zong hong musak teekteek hi. Nu leh pa phal a kingaihna leh amau phalloh a kingaih a kilamdanzia ciantak in hong lak a, zawhthawh leh sawlzawh thu tawh a kigawm Cingno leh Khualpu te nuntakna ah nopsakna omlo ban ah ki itna zong piang peuhmahlo hi cih hong lak hi. A ki itte adingin ni khat zong manpha a, sunni tum ngei kei leh a ci hi. Khatvei nuntak sunsun leitungah deihna lunggulh 'senngaihno' tawh khatvei zong zanpuan zawng khawmlo a leitung nusiat kik ding a haksat dan Cingno in Gal Ngam dawi-ai tawh a kiciamna, si dinga lupna tungah a kahtam lawhna pan hong theisak hi. Lungkiatna, lungdamna, dahna, kahna, tua te khempeuh ban ah lungnopna taktak pen Jesu Christ bek ah om hi cih hong lak ahih manin Lungdamna Thu Gospel hanga i hamphatna hong phawksak kikkik hi. 
 
Lungnopna bek hilo in leitung nuntak sung zong ahoih, a kilawma gamtat nuntak theihna dingin lai hong bawlsak a, tua tungtawn in mite gamtat luhek thei a, a sia a pha khentel a, a hoih a pha teng thei dingin hong pattah hi. Tua manin V-A-S-A = Sava, (Sava cilo in Vasa ci ve) ..... inn ka len ciang Sava vi veve ning..... cih lungsimte pai a, a huamkim, a lianzaw, a hoihzaw ding ngaihsun tawntunga kalsuan dingin hong sinsak hi. Kei thuneihna ah kei cih bangbang cih hilo in mipi ading ahoih pen ngaihsut siam ding hong sinsak hi. Hong hilh, hong lak bek hilo in hong 'sinsak' hi cih hong lak hi. 
 
Lai hong bawlsak ban ah phuisam tawh sunni kikhawlsak theilo, hun leh ni kikho theilo, ahi zongin mihing theihna siamna khen lam ah Pasian thu leh Kha Siangtho nasepna in lametna, lungnopna hong pia thei lai veve hi cih hong lak hi. 
 
Khitui tampi tawh lungdamna tampi hong ngahsak Sia Khup Topa in a tamzaw sem video a bawl thei dingin  thupha hong piaksak henla, Khitui Gospel leh Video ministry (Tear Gospel Video Ministry, TVM) zong Topa gam adingin kalsang suanin hong lamzang zelta hen. 
 
Thungetna ah phawk in i hihtheih zah in phungvuh zel ni.  
 
Lungdampihna  lianpi tawh, 
 
 
Hau Za Cin
Phuitong Liim
www.hauzacin. blogspot. com
 
He Knows How You Feel 
Jesus was angry enough to purge the temple, hungry enough to eat raw grain, distraught enough to weep in public, fun loving enough to be called a drunkard, winsome enough to attract kids, weary enough to sleep in a storm-bounced boat, poor enough to sleep on dirt and borrow a coin for a sermon illustration, radical enough to get kicked out of town, responsible enough to care for his mother, tempted enough to know the smell of Satan, and fearful enough to sweat blood.
 
He is able to run to the cry of those who are being tempted and tested and tried. 
Hebrews 2:18 (AMP)
 
Whatever you are facing, He knows how you feel. 
 
La 1na:
Theibang sen lencil tongsan liapal ngaihno
Na pal lai tumbang ka vuai lawh ding bang e
Tawpta ning na min lawh bangta ning ka ci zongin
Bang thei mawng e ka sinlai vabang hong phawng den cia.
 
Lung kituak a tuibang i luankhawm laiin
Gi bang i khen ding lungah gel mawng e
Tun lah i kal mual zatam in tui bang hong halta
Kholhlai nuamno ni te'n mual ah hong liamsan zota.
 
(a). Ngaih tawh ka ton nop manin ka tunnu aw ,

Tuanglam nihka luitui bang gawmnuam ing e.
(b). Tuanglam nihka luitui bang gawmnuam ing a, 
Khawhlo vah lah gi kizawngsak nuam ing e. 
 
Simlei tungah gam gua bang i hin lai teng
Vangngaihna sinthu khaubang i suut sa'ng
Zuan mel a theilo Zolei damtui in hong luang aw
Na li lai ah liimnga bangin kei hong bual le'ng e.
 
Singdang tawh vondeih zatam i tawi zongin
Theisen lungtuak ngaih aw kici dinga,
Zuan mel a theilo gamlai tulsing in hong po aw
Na hiang lel ah Zoheisa in kei hong pal leng e. 
 
Simleitung albang dahna kahna gam ah, 
Albang dah lungzuan ngaihtam i sial sa'ng
Zuan mel a theilo mualdawn tulsing in hong po aw
Na lel dawn ah gam guikhau bang kei hong zam le'ng e.
 
Nang lah gamlai tulsing in hong po theilo
Na duangah gamgui khaubang zam maw'ng e
Sian hawm sinthu'n simlei gamgua bang i hinlai teng
Heina peuh ah ngaih aw  lunglai ah kingilh kei ni. 
=====
 

La 2na: 
Na vang mu bang ken kon ngaihluat man maw
Zehzumlo na siang ah kong leng a
Lal hang nawh bang liang na tawi kawlciang tawh
Ziin bang ling lianu naubang kap veng
 
Lal bang kong nawh hang na nua cianga maw
Taang lungzuang lakmai luankhi'n zel e
Nang lah singdang anglai hong zalsan ta
Na nua ciang lungzuan lai ah na e
 
Sen ngaihno ka duang hong kuai gual zozam aw
Ka kungtung ngaih na gimsi lah thengmawh e
Singdang anglai ah zalin von nih thum na tawi zong maw 
Sen ngaihno lunglai ah kong ngilhzo diam?
 
Anglai naubang kei nong pom loh man maw
Nihgel kal sinthu mei bang mit ta
Ka tong ciamsa bang singdang ang zal ding
Na lua e ngaihno zalmangpha maw
 
Vangsel kei pian aw lai ah na lua e
Ka pianphung damtui bang siamlo a
Na tun leh zuan maw nen bang hong nil a
Na pallai kong lo lah hitang e
- - - -
(a). Vangsel mimbang kei ka pian aw, 
Zodamtui bang siang mawh e,
Ka ngaih pallai lo lah hitang e.
(b). Na zua lungdeih na ngaihno tawh, 
Nang lah nunnuam leng ding a,
Kei ka lungzuan mualsing bang sang e.
 =====
 

La 3na:
Tuun leh zua'n lungdeih sinthu'n,
Gual ang zal mah zong leng
Sen ngaihno haithei bang hong ngak ing e
Vangsel lianu hitang e na siangah kong leng zong
Naubang pom ding lailung na sit na'm maw?
 
Neusen lungdeih ngaih zozam, 
Taang lungtup lia palno
Gual duang bangsa na hizong lung ka sitlo
Gual in nuihciam hong lel zong nang tawh kholh ka cimlo
Sangbang noh pakbang tawi ka cim theilo. 
 
Tung sunni mual ah liam ding ka phallo, sen ngaihno;
Nang tawh umbang kholh ka cim theilo,
Zingciang singdang anglai ah na zal ding lunglau veng,
Sunni aw lenmual ah na khawl lai aw.
 
Taang zatam a pal zong maw  
Lia lungzuan nemzo omlo
Sen ngaihno damtui bang na sianglo zong 
Anglai naubang kong pom ding lianu lung ka sitlo
Zatam lai deih ci bang teel ka sen ngaihno.
====
 

La 4na: 
Tung sunni mualliam a ngaih tawh khen ding lunglau veng
Sunni aw  lenmual ah kei ding na khawl aw
Ngaih ang sambang zalin, tumbang ka vuai ni mateng
Sunni aw  lenmual liamlo aw
 
Aw! Pham ding lai ah na e
Tuun leh zua ka senngaihno hong kheng lang e
Tung sunni mual hong liam dia lianu kha phamta ding aw
Lunglau veng ka sen tuunnu aw
 
Ngaih tawh dawnbang tuah nang lunglai ka gelvang in maw
Nang vang ngaih man laukha pham ding hitang e,
Gibang hong khen lang e, lambang hong kheng lah sing maw
Zotang bang damlai ngai sing maw.
 

Aw! Pham ding lai ah na e
Tuun leh zua ka senngaihno hong kheng lang e
Tung sunni mual hong liam dia lianu kha phamta ding aw
Lunglau veng ka senngaihno aw
 
Ngaih aw na sial zatam lungzuan hong nem nuam zong leng
Nunnuam nga bang len hun kei din' a tawm ngei
Phamna ciau gal lam ah haibang hong ngakta ning maw
Senngaihno ken hong kheng la'ng e. 
 
======= THE END======

Zomi Video thak SIAN ANGLAI AH Bel Bang Velna

Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com   suante2002

Thu Dec 23, 2010 7:26 am (PST)





Zomi Video thak SIAN ANGLAI AH Bel Bang Velna

 
Video Min : SIAN ANGLAI AH Dr. J.H.Cope
Director : Evan. Langh Do Khup, Founder, Tears Gospel Ministry

A hawmkhia : Tears Gospel Video Ministry (TVM)Bawl Kum : 2010 November 
Video Clip : http://www.youtube. com/watch? v=XACO9HwcpU0& feature=related
 
Ciamteh masak ding: Khitui Gospel pan ahih manin hih video na et ciang na khitui a luan leh kisuanna ding omlo a, a lamdang zong hilo hi. A kul leh mei sumit zaw  inla, suakta takin lungsim thungetna tawh na khitui luangsakzaw in, tua hileh a muhnopna na telsemsem ding hi. No holding back please, suakta takin aw...  
 
Mite tuipi tung, huihlak ah leng in, mualdung kenlak pen nangawn ah khe tawh pai nawnlo in mawtaw tawh a kileh ziahziah khit uh ciang Zomi te silh leh teen nangawn zang thei nailo in om uh hi cih teltak in hong lak masa hi. Tua zawh ciangin 'pilna' i ngahna ding, mite i phakna dingin LAI hong bawlsak a, a tawpna ah nang leh kei leh leitungin zong hong piak theihloh KHA SIANGTHO hong neisakin dawi leh kaute hong hawlkhiatsak in pumpi cidamna bek hilo tangtawn nuntakna zong hong puak hi. Tua hong piak khempeuh lak pan a thupi pen LUNGDAMNA THU GOSPEL ahi hi. 
 
Jesu hong gup Lungdamna Thu Gospel hong piaknop manin i buaina, i haina, i namneu lungsim (enthnocentrism) khempeuh hong paihkhiatsak in, a kilawm, a pilvai, a khantoh huaizaw nuntakzia tawh hong laihsak a, dawi leh kaute hanga damlohna, zi leh ta in kineih theihlohnate khempeuh hong phiatsiang sak in a siangtho a limci in hong kalsuansak hi. Tuate khempeuh ni khat thu hilo, zan khat thu a khuttung lumleh banga a laih ziau hilo in a zi Elizabeth tawh amau nuntakna nangawn pia a hong sepna hang uh ahi hi. 
 
Tua Lungdamna Thu hong puak John Herbert Cope, Zomi te in it leh ngai taka Cope Topa ciin a sap pen uh ahi hi. Aman bang gen hiam cih leh,"Lai pil mahmah le uh cin kilemna piang ding hi, lai hahkat mahmah un.." ci hi. Tuni in ama gen a tangtun nai kei leh ama gen a kihih nailo cihna hi kha ding hi. Lai thei un cilo a, lai panin pilna nei un, lai sim unla pil un ci hi. A sim thei ciang hong deihlo a, pilna ciang dong a ngah dingin Cope Topa in hong deih hi. Lai hong bawlsak zawh kum 97 a cin laitak in ama hong ngimsakna tan i tungta hiam, tu zawh kum 3 ciang Zolai kum 100 cing ding hi... i tup khuamual i suah diam? 
 
Awle, thu thum ngaihsun pak leng:
 
1. V-A-S-A = Sava ci den keei leng bang i suak tam?
2. Na it mahmah na lawmngaihnu, na lawmngaihpa tung sunni tawh tum khawm ding hileh bang na cih tam? 
3. Mihing pilna leh siamna khempeuh a bei ciang na it penpen na ngaihno a nuntakna hu nuam lecin bang na cih tam?
 
Tuate khempeuh hih SIAN ANGLAI AH video sungah kikhum khin hi. Na et kawmkawmin na lungsim ah dipkuatna, dahna, hehpihna, lungkiat dimdemna tampi hong om ding hi. Tuate khempeuh zawh ciang Gospel hanga Lungdamna Khitui luang ngelhngelh hangin hih video a hoih mahmah na leh, a bawlpa Sia Do Khup a siam mahmahna hong kilang ding hi. Tam genlua kei ni. 
 
Thangno (Mang) leh Cingno (Nuam) te lah siam, a ki itna uh lah khauh, neih leh lam in buaisaklo, Zomi te'n thupi i sak penpen ITNA bek mah masuan uh, bangmah in khenzolo, Kau neih hangin a nu leh pa in khen in Ni nungzui in zawhthawh thu tawh kizawng mah leh Cingno lungsim kikhel tuanlo, Thangno itna lah bei tuanlo, ITNA bek masuan itna pen a lamdang penpente himawk ei. La 1na, a nuai lamah na en lecin!
 
Thangno leh Cingno te video masa te mah bangin tutungin zong a hoihtuam mahmah na pen Thangno leh Cingno a lungdam ciang puan vaak lam vive silh uh a, lungkham hun ciang puan mial lam vive silh uh hi. Tua pen a hun amun ah kizep siam, fashionable, hita hi hang. A gel, director te siamna hong kilangsak hi. Mual tungah Thangno leh Cingno te kihelna (dating) ah akizepna te uh na en lecin.... 
 
"... i kingaih a sawt hang tun hong kawi ngam pan ing ei Cingno..."
 
"...u Thang na khut a bangci a hia?"
"Tuzan ka ci hong na gawp mawk, si bup keei, ka khanlawh ciang ka khut ka khe khau a gak gawp tawh kibang, hong san gawp kei..."
"[...lah na hi takpi zen a maw u Thang, hong ngai ngel hi veng maw u Thang...].."
 
"Tuni hun nuam i zat masak ni pen hi inteh mate Cingno?"
"[A patna leh a tawpna hingel ven cin maw ... bangdia a 'sianglo' hi sese na hia u Thang..]"
 
"Bangdia kap mawk na hia Cingno?..... "
"[Ken hong ngai lua hi veng maw u Thang, pammaih zen si cia maw...!!]"
...........
...........
 "... u Thang, mangpha"
 
Cingno in a theih Thangno in thei hizen leh Cingno khitui luanna hang thei ding hi-a maw! Cikciang a thei tam maw? Thei hileh bang acih tam? Bang hanga Cingno in a theih thu Thangno kiangah genlo ahi tam? A lungsim ah om thute amah bek in gen a, amah bek in za in, Thangno in a cihna ding theilo in om hi... ki itna i cih zong a baihlo hi mawk ei... Thangno leh Cingno te aw....
 
Lungnopna tomno: Cingno in a samzang Gal Ngam dawi-ai tawh kiciamin luipi tui sungah a phum pen a omloh ciang a u Thangno tawh zongin a lungkiat dikdek khit uh ciang Cingno in a tuamna puannel mu a, lungdam lawplua in a u Thang a ko hi.. :
 
"U Thang ken hiah mu..... "
"Aw himaw, lungdam si hang e Cingno..."
".... ka lungdam lua... 
"Awi...! om nawnlopi... ken hong paisan taktak ding kaive maw"
"... Cingno, a bangci mawkna hia..."
 
...ahi zongin a puannel bek om a, a samzang ana omnawn kei hi. A samzang a muh nawnkei leh tung sunni tawh tumkhawm dingin kiciam ahih manin lamet na khempeuh bei a, sunni lah tum dingin mualdawn ah kisuangta hi. Aw, tua tung sunni tum ngei kei leh utsing maw! Sunni khawlsak thei a om tam maw... Cingno bangci ta ding?http://www.youtube. com/watch? v=mTAsas10l6E 

 
La 3na:
Tuun leh zua'n lungdeih sinthu'n,
Gual ang zal mah zong leng
Sen ngaihno haithei bang hong ngak ing e
Vangsel lianu hitang e na siangah kong leng zong
Naubang pom ding lailung na sit na'm maw?
 
Neusen lungdeih ngaih zozam, 
Taang lungtup lia palno
Gual duang bangsa na hizong lung ka sitlo
Gual in nuihciam hong lel zong nang tawh kholh ka cimlo
Sangbang noh pakbang tawi ka cim theilo. 
 
Tung sunni mual ah liam ding ka phallo, sen ngaihno;
Nang tawh umbang kholh ka cim theilo,
Zingciang singdang anglai ah na zal ding lunglau veng,
Sunni aw lenmual ah na khawl lai aw.
 
Taang zatam a pal zong maw  
Lia lungzuan nemzo omlo
Sen ngaihno damtui bang na sianglo zong 
Anglai naubang kong pom ding lianu lung ka sitlo
Zatam lai deih ci bang teel ka sen ngaihno. 
 
I nuntakna ah i ni tawp ni hi cih thei leng bangzahta in lungkhamna, dahna tawh i kidim tam? Cingno lungsim ding ngaihsutpih leng dah-a kah ding bekmah hi... a it tawh lah kitenglo, a nuntakna lah a hun zo nawnlo ding hita....
 
Si dingin lupna tungah luma, a nu leh a u Thang in a hih theih bangin a khoi hi. Ni tum leh si ding cih thei gige a kikep zong nuam mahmah kenteh maw. Cingno lungkim bangbanga a kep uh a sihma in ahih theih uh a lungnopna ding ahi hi... Cingno in kahtam sial a, a u Thang tawh a kallak ah a kiho zel uh hi... lungnopna taktak Cingno in a nei ding hiam?
 
"... u Thang..... nanga taktak bangin kingaihsun ing..."
"....Cingno, bang hong hihsak lai ding ka hia?"
"... u Thang... ka nuntakna a bei dong hong pom mai ve...."
 
".... nangkia lungzuanga ma ma na pat ciangin, na tungah muvanlai in hong laam ding kai maw u Thang.. tua lo ngal nanga ding kong hihsak theih ding omnawn kei ei u aw.."
".... ka laitah sian dong hong en gige in aw...."
"...hong en ning ei Cingno..."
"... u Thang, Cingno in a nuntakna a beilawh dongin hong ngai hi cih na mangngilh kei in maw..."
"... u Thang,  misi te khua ah zong na vang na tangh lai ding kai maw..."
 
"nu aw, na tanu sunni tawh a tum khawm ding hita ing... sunni tum ngei kei leh ut sing maw, nu.."
 
Cingno nu in a tanu Gal Ngam dawi-ai tawh kiciam ahi cih lah theilo, bang hanga sihsual hiam ciin a lungkham hi.... Cingno gei ah a om khempeuh in a khitui uh kidek zolo... ahi ding mah hi... sunni a kho thei a om diam... a om kei leh bangcih ding......  a ban video na et ciang aw.... 
 

Thukhupna: Director Sia Do Khup in Cope Topa in Zomi khempeuh ading na hoih hong sepsak bek hilo in, dawi leh kau te sangin a tungnungzaw Kha Siangtho om hi cih hong lak a, i nuntakna ah zong hong musak teekteek hi. Nu leh pa phal a kingaihna leh amau phalloh a kingaih a kilamdanzia ciantak in hong lak a, zawhthawh leh sawlzawh thu tawh a kigawm Cingno leh Khualpu te nuntakna ah nopsakna omlo ban ah ki itna zong piang peuhmahlo hi cih hong lak hi. A ki itte adingin ni khat zong manpha a, sunni tum ngei kei leh a ci hi. Khatvei nuntak sunsun leitungah deihna lunggulh 'senngaihno' tawh khatvei zong zanpuan zawng khawmlo a leitung nusiat kik ding a haksat dan Cingno in Gal Ngam dawi-ai tawh a kiciamna, si dinga lupna tungah a kahtam lawhna pan hong theisak hi. Lungkiatna, lungdamna, dahna, kahna, tua te khempeuh ban ah lungnopna taktak pen Jesu Christ bek ah om hi cih hong lak ahih manin Lungdamna Thu Gospel hanga i hamphatna hong phawksak kikkik hi. 
 
Lungnopna bek hilo in leitung nuntak sung zong ahoih, a kilawma gamtat nuntak theihna dingin lai hong bawlsak a, tua tungtawn in mite gamtat luhek thei a, a sia a pha khentel a, a hoih a pha teng thei dingin hong pattah hi. Tua manin V-A-S-A = Sava, (Sava cilo in Vasa ci ve) ..... inn ka len ciang Sava vi veve ning..... cih lungsimte pai a, a huamkim, a lianzaw, a hoihzaw ding ngaihsun tawntunga kalsuan dingin hong sinsak hi. Kei thuneihna ah kei cih bangbang cih hilo in mipi ading ahoih pen ngaihsut siam ding hong sinsak hi. Hong hilh, hong lak bek hilo in hong 'sinsak' hi cih hong lak hi. 
 
Lai hong bawlsak ban ah phuisam tawh sunni kikhawlsak theilo, hun leh ni kikho theilo, ahi zongin mihing theihna siamna khen lam ah Pasian thu leh Kha Siangtho nasepna in lametna, lungnopna hong pia thei lai veve hi cih hong lak hi. 
 
Khitui tampi tawh lungdamna tampi hong ngahsak Sia Khup Topa in a tamzaw sem video a bawl thei dingin  thupha hong piaksak henla, Khitui Gospel leh Video ministry (Tear Gospel Video Ministry, TVM) zong Topa gam adingin kalsang suanin hong lamzang zelta hen. 
 
Thungetna ah phawk in i hihtheih zah in phungvuh zel ni.  
 
Lungdampihna  lianpi tawh, 
 
 
Hau Za Cin
Phuitong Liim
www.hauzacin. blogspot. com
 
He Knows How You Feel 
Jesus was angry enough to purge the temple, hungry enough to eat raw grain, distraught enough to weep in public, fun loving enough to be called a drunkard, winsome enough to attract kids, weary enough to sleep in a storm-bounced boat, poor enough to sleep on dirt and borrow a coin for a sermon illustration, radical enough to get kicked out of town, responsible enough to care for his mother, tempted enough to know the smell of Satan, and fearful enough to sweat blood.
 
He is able to run to the cry of those who are being tempted and tested and tried. 
Hebrews 2:18 (AMP)
 
Whatever you are facing, He knows how you feel. 
 
La 1na:
Theibang sen lencil tongsan liapal ngaihno
Na pal lai tumbang ka vuai lawh ding bang e
Tawpta ning na min lawh bangta ning ka ci zongin
Bang thei mawng e ka sinlai vabang hong phawng den cia.
 
Lung kituak a tuibang i luankhawm laiin
Gi bang i khen ding lungah gel mawng e
Tun lah i kal mual zatam in tui bang hong halta
Kholhlai nuamno ni te'n mual ah hong liamsan zota.
 
(a). Ngaih tawh ka ton nop manin ka tunnu aw ,

Tuanglam nihka luitui bang gawmnuam ing e.
(b). Tuanglam nihka luitui bang gawmnuam ing a, 
Khawhlo vah lah gi kizawngsak nuam ing e. 
 
Simlei tungah gam gua bang i hin lai teng
Vangngaihna sinthu khaubang i suut sa'ng
Zuan mel a theilo Zolei damtui in hong luang aw
Na li lai ah liimnga bangin kei hong bual le'ng e.
 
Singdang tawh vondeih zatam i tawi zongin
Theisen lungtuak ngaih aw kici dinga,
Zuan mel a theilo gamlai tulsing in hong po aw
Na hiang lel ah Zoheisa in kei hong pal leng e. 
 
Simleitung albang dahna kahna gam ah, 
Albang dah lungzuan ngaihtam i sial sa'ng
Zuan mel a theilo mualdawn tulsing in hong po aw
Na lel dawn ah gam guikhau bang kei hong zam le'ng e.
 
Nang lah gamlai tulsing in hong po theilo
Na duangah gamgui khaubang zam maw'ng e
Sian hawm sinthu'n simlei gamgua bang i hinlai teng
Heina peuh ah ngaih aw  lunglai ah kingilh kei ni. 
=====
 

La 2na: 
Na vang mu bang ken kon ngaihluat man maw
Zehzumlo na siang ah kong leng a
Lal hang nawh bang liang na tawi kawlciang tawh
Ziin bang ling lianu naubang kap veng
 
Lal bang kong nawh hang na nua cianga maw
Taang lungzuang lakmai luankhi'n zel e
Nang lah singdang anglai hong zalsan ta
Na nua ciang lungzuan lai ah na e
 
Sen ngaihno ka duang hong kuai gual zozam aw
Ka kungtung ngaih na gimsi lah thengmawh e
Singdang anglai ah zalin von nih thum na tawi zong maw 
Sen ngaihno lunglai ah kong ngilhzo diam?
 
Anglai naubang kei nong pom loh man maw
Nihgel kal sinthu mei bang mit ta
Ka tong ciamsa bang singdang ang zal ding
Na lua e ngaihno zalmangpha maw
 
Vangsel kei pian aw lai ah na lua e
Ka pianphung damtui bang siamlo a
Na tun leh zuan maw nen bang hong nil a
Na pallai kong lo lah hitang e
- - - -
(a). Vangsel mimbang kei ka pian aw, 
Zodamtui bang siang mawh e,
Ka ngaih pallai lo lah hitang e.
(b). Na zua lungdeih na ngaihno tawh, 
Nang lah nunnuam leng ding a,
Kei ka lungzuan mualsing bang sang e.
 =====
 

La 3na:
Tuun leh zua'n lungdeih sinthu'n,
Gual ang zal mah zong leng
Sen ngaihno haithei bang hong ngak ing e
Vangsel lianu hitang e na siangah kong leng zong
Naubang pom ding lailung na sit na'm maw?
 
Neusen lungdeih ngaih zozam, 
Taang lungtup lia palno
Gual duang bangsa na hizong lung ka sitlo
Gual in nuihciam hong lel zong nang tawh kholh ka cimlo
Sangbang noh pakbang tawi ka cim theilo. 
 
Tung sunni mual ah liam ding ka phallo, sen ngaihno;
Nang tawh umbang kholh ka cim theilo,
Zingciang singdang anglai ah na zal ding lunglau veng,
Sunni aw lenmual ah na khawl lai aw.
 
Taang zatam a pal zong maw  
Lia lungzuan nemzo omlo
Sen ngaihno damtui bang na sianglo zong 
Anglai naubang kong pom ding lianu lung ka sitlo
Zatam lai deih ci bang teel ka sen ngaihno.
====
 

La 4na: 
Tung sunni mualliam a ngaih tawh khen ding lunglau veng
Sunni aw  lenmual ah kei ding na khawl aw
Ngaih ang sambang zalin, tumbang ka vuai ni mateng
Sunni aw  lenmual liamlo aw
 
Aw! Pham ding lai ah na e
Tuun leh zua ka senngaihno hong kheng lang e
Tung sunni mual hong liam dia lianu kha phamta ding aw
Lunglau veng ka sen tuunnu aw
 
Ngaih tawh dawnbang tuah nang lunglai ka gelvang in maw
Nang vang ngaih man laukha pham ding hitang e,
Gibang hong khen lang e, lambang hong kheng lah sing maw
Zotang bang damlai ngai sing maw.
 

Aw! Pham ding lai ah na e
Tuun leh zua ka senngaihno hong kheng lang e
Tung sunni mual hong liam dia lianu kha phamta ding aw
Lunglau veng ka senngaihno aw
 
Ngaih aw na sial zatam lungzuan hong nem nuam zong leng
Nunnuam nga bang len hun kei din' a tawm ngei
Phamna ciau gal lam ah haibang hong ngakta ning maw
Senngaihno ken hong kheng la'ng e. 
 
======= THE END======

Wednesday, August 8, 2012

Minam Khat I Hih Buang Leh

Minam Khat I Hih Buang Leh
 
Minam khat cih ciang pianna gui kibang, pi leh pu kibang, sisan kibang, nupite pau a laigui kizom cihna hi. Laigui kizom cih ciang numei khat sung pan piangkhawm, tua a piangkhawm pan a ka suksuk teng minam khat ahi hi. Zahmawh thu hilo in papite pau in zangkhat suan zong kici hi. Tua banga kinai diak teng duh leh deih kibang a, tatdan, tawndan kibanga, ngeina i cih i nuntakzia paipi zong kibang hi. Tua banga kibang ahih takpi leh tuate pen a kinai mahmah, innkuan khat a bang cihna hi a, ahi zongin inn khat ah teeng khawm cih hipah samlo in munkhat, kuam khat, gam khat ah teeng khawm, pau leh ham kibang, mel leh puam kibang, etc ahi hi. Tua banga kibang mihing kilomkhawm pen minam kici a, tua bang minam te in pumkhat suak in amau suahtakna dingin hanciam uh hi. 
 
Ei zong tua banga piang leitung minam khat ihi a, kua teng ihiam cih ikithei a, i kiit, kingai a, zong i teengkhawm liliai hi. Nu leh pa in i kiman a, zi leh ta in i kila a, sungh leh pu in i kiman hi. Tua ahih leh innkuan khat bangin i nuntak ding hilo ding hiam? Innkuan khat kitawngtawng sangin innkuan khat kilem dimdiam pen kizahtakzaw a, kisimmawh theilo hi. Innkuan khat sepna bawlna khatpeuh ah semkhawm a, ton khawm diamdiam pen ettehhuai a, matuthuai hi. Innkuan khat thungen khawm diamdiam pen thupha sang taak ahi hi. 
 
Tua ahih leh ei pawl, minam khat i hih buang leh bangcih ding?
 
1. Minam Khat Cih Buang Minam Min Kip Nei Ding Hi Hang: I minam min ding khat a kip nei ding hi hang. Kongbiang tungah min khat, phaitam lam kongkhak tungah min khat, huansak lam kongkhak tungah minkhat, tohlet kongkhak tungah inn min khat cih bang suang zeizailo ding hi hang. Inn khat ahih nak leh min khat nei ding hang a, a sungah teeng innkuan khempeuh tua innsungmi hi ding hi hang. A pu in minkhat phuak, a pi in min khat phuak, a nu in mindang khat phuak cih bangin naunngek khat pen min tampi neisak zeizailo ding hi hang. Upate zahtak in amau geelna bangin pai ding hi hang. Tua ahih kei leh a piang nunung peuh in ei ut bang tek kici a, min thak i phuah suksuk leh kisongsawlawi gawp ding hi. Minam min kician khat i neih ding ahi hi. 
 
2. Minam Khat Cih Buang Kipawlkhawm Ding Hi Hang: Minam khat ihih buang leh nopni dahni te ki uap ding, pawi hunte zangkhawm ding hi hang. Minam mina kikhopna khempeuh ah kipawlkhawm hamtang ding hi hang. Pawlkhat in khadet lai a nei, pawlkhat in khaman sunga nei cih bang hi neunaulo ding hi hang. Nek leh dawn nek hun kibang sak dimdiam ding hihang. Innkuan khat ah zing tho masasa in anne pahpah cih bang kilawmlo a, kithutuaklohna kilangsak lel hi. Khat i mopawi ni a khat gamvak sabenga kuan cih bang kilawmlo a, hih khawm diamdiam ding hi. 
 
3. Minam Khat Cih Buang Kimawlkhawm Ding Hi Hang: Tulai ciang sports pen kikholhkhopna leh kitanauna lahna in kilim zat deuhdeuhta a, innkuan khat zong kimawlkhawm, ciamnui khawm diamdiam ta uh hi. Tua mah bangin minam khat cih buang kimawlkhopna i neih ding ahi hi. Innsung khat ah sunciang a nu kimawl in zan ciang naupang teng kimawl in mi ihmu ding teng nangawn ihmu sak theilo a phawnggawp cih khawng kilawmlo hi. Kimawlkhop hun khat neih a, tua hun ah minam kimawlkhop diamdiam ding, kikholh diamdiam ding ahi hi. 
 
4. Minam Khat Cih Buang La Sa Khawm Diamdiam Ding Hi Hang: I ngeina la te hi in tulai khangthak late hita leh sa khawm, suut khawm, kipawlkhopna in zang leng bangzahta in etlawm ding ahi hiam? Bang hangin hih bang program neilo mawk ihi hiam? "Innkuan in la sa khawm leeng, Buaina lah om nawnlo" ciin laphuakpa khat in na gen hi. Minam khat in lasak khop hun nei leng minam sungah kitheihna hong piang ding hi. A tukhawm ngeilo, la sa khawm ngeilo innkuan pen ki it mahmah ding, kingai mahmah ding cih kigen theilo hi. Mihing pen kikholhna tam leh ki itna khanga, kikholhna tam leh kingaihna zong lian hi. Tua manin minam khat hibuang minam bupa lasak khopna ding vai tampi i hawm ding kisam hi. Sports bek hilo in biakna zong tamveipi i neihkhop kisam hi. 
 
5. Minam Khat Cih Buang Minam Laam I Neih Kisam Hi: Innkuan khat in ngeina khat a neih kisam hi. Ngeina aneilo innkuan pen a kinawksuk, a kinawkto ding innkuan ahi hi. Ngeina khat a neih nak leh tua innkuan ngeina in tua innkuan khihcip, lenkip, lomkhawm dinga, kisia paklo ding hi. Tua mah bangin midang te kiangah minam banga i lah theih khat om a, tua in i minam laam ahi hi. I gennop thute kam tawh gen hilo in laamna tawh lak ding cihna hi. Tua bang i neih leh zong lupnapi ah lumte in khat, pialkhangah lumte in khat, sawmgiakte in khat cih bang hi neunaulo in, innsung khat pan khat a om bek ding ahi hi. Hih laam a kilah ciang tua minamte ngeina lahnopna hi cih mite in a tel mahmah ding kisam hi. 
 
6. Minam Khat Cih Buang I Kibatna I Genkhawmkhawm Ding Hi: Unau khat i hihna i kikupkup ding, genkhopkhop ding ahi hi. Lai ah zong gelhgelh ding, khangthakte zong hilhhilh ding ahi hi. A theisa a piang kuamah omlo cih bangin kisinsak a kul ahi hi. I sinsak kei uh leh khuasung khawng pan hong tawm tawm ding uh hi. Lungkia hetlo a i genkhop den ding kisam ahi hi. 
 
7. Minam Khat Cih Buang Minam Susia Nuamte I Do Ding Ahi Hi: Minam khat in ama picinna dingin a kikep kisam a, a susia nuam a om khak leh tuate lak pan a kidal kul hi. A sung pan zong hithei, a pua pan zong hi thei, amau innkuan a bitna dingin innkuanbup in tavuan a lak kul hi. Gup tuam, paih tuam a om leh tua minam, innkuan kisia ding hi. Angsung khuat nuam a om peuhmah leh kitotna piang ding hi. Kitotna a pian peuhmah leh kilemna omlo hi a, kilemna a om kei peuhmah leh siatna leh kiamlam a manawh ahi hi. Khantohna a manawh theihna dingin kilem kisam a, kilemna a omna dingin thudik thumaan tawh minam sungah vai a kihawm kul hi. Thudik thumaan tawh vai a kihawmlohna peuhmah ah kilemna omlo ding hi. Thudik thumanlo tawh a gamta peuhmah minambup in a do kul ahi hi. 
 
Thukhupna: Ka minam bang ahia na ci maithei; na minam na tel kei leh na minam sung cidamlo, hong kihilhlo, hong kipantahlo, na minam sungah thumaan thutak tawh vai kihawmlo hikha ding hi. Bawlphat, puahphat ahih kei leh a thahat, a vanglian teng bek in nuamsa ding a, a mizawng, a daipam teng khangkhia ngeilo, hong kisikcip den ding hi. Minam khattohna dingin na a kisep hang amau kiang tung ngeilo ding hi. Amau phattuampih ngeilo ding hi. A hampha ngei, a nuamsa ngei, a lian ngei teng bek mah nuamsa, lian den ding a; a niam, a zawng, a daipam teng kinelhsiah den ding hi. Nang bang minam na hia? Na minam sungah na dinmun bang a hia? Hong kipuah maw hong kisikcip? Hong kihuai maw, hong kinelhsiah? Tua minam na hi takpi hiam?? 
 
 
Hau Za Cin
Phuitong Liim
www.hauzacin. blogspot. com


Tuesday, August 7, 2012


Dementia (Tek Natna)

Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com   suante2002

Fri Oct 15, 2010 6:32 am (PDT)



Dementia (Tek Natna)

Mihing te khansau deuhdeuh, pitek putek tam deuhdeuh, kep kul khoi kul tam deuhdeuh, athei aphawk nailo tampi om...  
 
Dementia cih pen Latin pau (de = without = omlo; mens = mind = ngaihsutna, khuatheihna) pan hong pai hi a, "without mind" or "madness" or "ngaihsutna kician neih nawnlohna" ahi hi. Pitek putek te a ngaihsutna uh manlang nawnlo in thu khat peuh ciamteh thei nawnlo, mangngilh baih, phawk nawnlo, tua banga navakna omnawnlohna pen dementia kici hi. Anne laitak, "ka sikkeu e, ka kuang e... koi ah?"
 
Leitung ah kum upa tam deuhdeuh, khangham tam deuhdeuh, khangno tawm deuhdeuh cih a kilatna hi. Nasem ding (work force) kiam deuhdeuh a, pitek putek vak ding tam deuhdeuh cih gam khangtote ah kilang deuhdeuh hi. Tua ahih manin gam khangto laitak leh gam khangto nailo te pan nasem ding thatang hat, khangno te sam uh a, na semsak uh hi. 
 
Kumkhat in pitek putek dementia kepna dinga sum kizang pen USD 604 billion khawng hi a, tua pen leitungbup GDP 1% khawng tak himawk hi! Tua pen tuzawh kum 50 ciang a zah thum in khang ding hi cih Alzheimer's Disease International, London in September 2010 in gen uh hi. "Dementia kepna dinga kizang sum khempeuh gam khat kepna dingin kizang hileh leitunga gam sumhau lak ah a 18-na hi ding hi," ci uh hi. "Sumbawlna (business company) dinga kizang hileh leitunga sumbawlna meet pen hi dinga, Wal-Mart leh Exxon Mobil te sangin tam meetzaw ding hi.  Tulaitak in tua zahta a khuasung leh gamsung a nawngkaisak thei dementia om hi cih a tamzaw gam kumpi leh gam makaite in theilo, phawklo uh hi," ciin ADI Chairman Daisy Acosta in gen hi. Tu kum zalom 21 sungah cidamna lam leh khuasung vai ah nawngkaina a piangsak ding thu lianbel ahi hi. 
 
Hih bang nawngkaina a piangsak lianpen in gam khangto (developed countries) te ah mihing nuntak kum kibehlap in khansau uh ahih manin dementia a ngah tam tektek hi. Alzheimer's kici pen dementia natna lak pan a kitam ngah pen hi a, tua in khuaksung thuciamteh theihna siasak in, ngaihsutna kician neisaklo a, omdan gamtat dan kikepzawhlohna leh nisim nuntakna - annek, kisil, dailen, puansilh, lampai, cihte mangngilhna piangsak hi. Kikem baih leng dementia pen damkik thei a, ahi zongin Alzheimer damsak thei kimu nailo hi. 
 
Tulaitak mihing 35 million in dementia natna ngah uh a, tuzawh kum sawmnih ciangin 66 million pha dinga, tuzawh kum sawmnga ciang 115 million pha ding hi. Tua a piantheihna ding pen tu laitaka khangnote upa ta ding uh a, gamzawngte tampi hong khangto in tua gama mite hong khansau lai ding hi. Gam khantohna a manlangna mun peuh ah dementia ngah tam a, mi zong khansau tek pah uh hi. "Tu laitaka dementia tamna gamte a khangto khinsa gam hi a, a khangto laitak gamte in hong behlap ding hi," ciin Mr. Harry Johns, Chicago Alzheimer's Association President in gen hi. Gamzawngte in dementia cina 14% bang neiin a kepna dingin sum 1% khawng bek puak uh a, adangte gamhaute in piaksak hi. Tua banga sum beina te pen a kem ding Nurses, doctors, nursing homes, hospitals, leh community support service cihte hi. 
 
Tek Natna a ngah tam deuhdeuh napi kumpi in tua lamah sum tampi piak thuah mello ahih manin gamzawng te buai pha diak uh a, gam haute in a kainawi kawmkawm uh kul hi. Tua manin gamzawngte zong tua lamah sum behlap dingin deih uh a, ahi zongin kumpi lam pan bangmah pulakna om nai tuanlo hi. Dementia (Tek Natna) Policy kici a nei gam zong tam hetlo a, Britain, France leh Australia khawng bek hi a, USA nangawn in a tuamin policy nei nailo hi. Tua ahih manin Heart Diseases Funding leh Cancer Funding tawh a kikim sumlut a om theihna dingin kumpi in dementia policy ah sum a zah 15 leh a zah 30 a behlap kul hi. "Dementia kepna ding sum lah kicinglo, tangpi tangta theihna lah kicinglo, kuamah in thudon masak in neilo lai," ciin Chief Medical Officer leh Scientific Officer Mr. Bill Thies in gen hi. "Pul natna bang a dementia (Tek Natna) i buaipih ding hun pen nausuak ding bangin gai keengkaang a, i kithawikholh mahmah kei leh nikhat i sup zong kisamkik theilo
ding hi." 
 
Putek kum 80 khat inka tau tungah tu, a kiangah naupang khat om:
 
"Bawi, ka inn uh koilai a?"
"Ka pu, hih i inn ahi veleh"
"Nang kua?" 
"Na tupa, ka mintap na hi veleh, ka pa pen na tapa hi ei"
"Na pa kua ahia?" 
 
.... he he he....
 
 
 
Hau Za Cin
Phuitong Liim
www.hauzacin. blogspot. com
[Ka lai at dangte ka blog pan kisimthei hi]