Friday, November 5, 2010

Khang thak Zomi te khual zin na ah Phawk ding Thu

Posted by: "Thang Bawi" drthangboi@yahoo.ca drthangboi
Thu Apr 2, 2009 9:22 pm (PDT)


Khang thak Zomi te khual zin na ah Phawk ding Thu (Things to remember in Migration of present Zomi)
Ei Zomi te sung ah hun khat khit hun khat, ih na sep/lung lutna (interest) te hong ki khel khel hi ci in ka mu hi. Ih pian na gam ah ann ki kham lo a hih man in, a hun hun in mun dang, khua dang ah khangtoh na/ lo no na zong ding in ki kuan khia hi (migration).
A bei sa kum (30-40) pawl a khang no a zin khia a tam zaw te in kawl gam vai gam ah gal kap tum in khua tuam tuam ah zi leh ta hong nei uh hi. A hang in, gal kap tum theih nang, I ci damnak leh, sum leh pai/ lai tan sang ki sam khol lo hi. Lo khawh na (sing tang nun tak na) tawh a tate Yangon, Mandalay cih khua pi te a University te ah sang a kah sak zo ki tawm mah mah hi. (Product of Chin State= Soliders).Tua a hih man in, tua hun a ih ma kai a tam zaw te zong galkap officer te mah hong hi pah hi.
A bei sa kum (20-30) kim pawl ciang in, sum bawl a khaul zin hong thang leu leu hi.
Tu ma kum (10-20) kim a ki pan, Biakna lam khanlawh na tawh ki zui in Pawl pi tuam tuam hong tam sem sem a, Laisiangtho sang kah ding pen hong popular mah mah leu leu hi. (Product of Chin State= Pastors).
Tu hun ciang in ei Zomi te zong Pasian hong heh pih na tawh Leitung mun tuam tuam ah I ki zel pian pian ta hi. Khua pi pawl khat bang ah, a za lom lom in ki teng ta hi. A bei sa hun in ei Zomi lak pan vai tuam tuam (Pilna sin,Embassy ah nasem, Conference/meeting kah etc.) tawh gam dang ah a pai neng neng I om hi. Tu hun ciang in, gam dang pai a tam zaw (>95%, ka up mawh na) pen ih Nuntak na a hak sat luat man in (van lam,lei lam, tui lam tawn in) ih pian na gam leh lei, ih innkuan leh ih mipih teng nusia in phut theih bang bang ki phu a, gam dang a ki pai a hi hi.
Ih theih sa mah bang in Ih omna/pai na gam khem peuh pen ih Kawlgam sang in a na khang to zaw na hi pah hi (a tawm pen in,Ih gam sang sum zon na baih zaw). Inn pan ih kuan khiat cil in gam dang ah va teng suak ning cih khen sat na tawh a pai mi om/tam lua ding in ka um kei hi. A hih hang theih loh kaal in hun hong bei han han in, ih omna mun tek ah ki ngei na seh/nuam kisa (settle) nuam pian ta hi. A Innkuan bup a teng zo te(tun khit ciang innkuan pih nei te) bang in, ta te mai lam ding khual na tawh ten suak ding a a khen sat vi ve hi ding in ka um hi. Hih bang a ih tun theih man in zong, inn lam a ih nu siat ih innkuan , pawlpi leh ih khua ih tui in zong a tawm leh a tam in hong nop tuam pih uh a hih man in lungdam huai hi.
Tu hunk hang thak Zomi te zin na (migration) pen a hi ding thu mah a hi hi. Ih thuak khak hat sat na tawh ki tuak in, a ki zin khia hak cih zawk ding hi. Ei Zomi te a pan tawm hi hetlo hi hang. Tu ma kum za val peek pan UK, Europe leh gam tuam tuam pan mi tam pi te in gen theih hak sat na tuam tuam hang in a nuam zaw gam (Gtn: USA, Canada) ten a na zuan uh in tu in innteek na suak ta uh hi. Tun mi khe khap a zui ding a, a ki pan te hi ta hi hang.
Ih Pu ih Pa khang a ki pan ih khua leh ih tui nusia a, a ki zin kawi kawi na teng sung pan, tu hun in a gam la pen mun ah a ki zin hi ta hi (Kha pi tung kah lai ding I hih kei leh hi sang a gam la zaw ih zin nang om nawn lo hi). Hih bang a ih ki theh thangna teng sung pan in ih tun tun na gam tek ah, mi khua suak, mi lawh cing (successful, fruitful) ih suah nang in ih neih sa ih hun, pilna, thatang khem peuh (resources) ih zat siam mah mah ding hong kul ta hi. Tua bang in ih zat siam kei leh i tun na mun mun ah a niam pen din mun (na sep hak sa, tha man tawm ngah pen) pan ki suak ta baih lo ding hi.
Tua a hih man in gam dang ah a tung sa sanggam ta ding in a nuai a, ka ngaih sut khak thu te hong pulak nuam hi.
Step 1 Ih tun cil a hih man in, inn lam a ih nusiat, ei hong muang /ngak a om ih inn kuan pih te nek tawm ding vai hawm sak hong kul ma sa kha ding hi. Tua a hih man in Sep theih peuh peuh sem in bang tan hiam khat ih huh ma sak ding ki sam hi. Tua bang ih Sep kawm in ih om na gam I ngei na leh pau leh ham zong ih tel/siam nang han ciam kul ding hi.
Step2 Ih nu siat te neek tawm ding ih muh zawh ciang mai lam ah a taang zai zaw in na ih sep zawh nang leh a khang to sem sem ih ki sap na (growing needs) te ih sik zawh nang in thu ih ngaih sut mah mah ding hong kul ta hi.Step 1 na ih zawh khit ciang in, ih utna/main gap na tawh ki tuak in a nuai a thu 2 sung pan khat zaw zaw tel ding in hoih ka sa hi.
(a) Nasep ding bek a lung tung ta ding: Kei muh na ah khan tawn in, ih na sep ma sak pen (survival job) sep sang in ei ma ai tuam na sep (private business) khat peuh peuh, Gtn: Ann sai tuam tuam, Grocery store, Private Cleaning, Laundry service,…, cih bang ih sep kei leh ki khang to zo lo ding hi.
(b) Pilna/Siamna a sin nuam ta ding: Ei ma ai tuam na sep sep ding ih uk kei leh pilna zong in sang hoih tak ih kah ding thu pi ka sa hi. Pilna/Siamna nei lo pi in kha sum hoih ki sang ngei lo ding cih ih theih sa tek hi. A diak in gam khang to te ah a tung sa te in deih na lungsim lian ih neih nak leh ih sin nop peuh peuh a ki sin thei/zo ding in ka mu hi. Lung kia lo tak leh han ciam tak in ih zop suak nak leh zawh lah ding khat zong om lo ding hi.

Ih tun tun na mun tek pan tawm vei sung in a lawh cing, mi a bang thupha ngah Zomi te suak in, ih nu siat ih mipih te a dom sang zo te ih suah zawh nang Topa’n thupha hong pia ciat ta hen!

Thangboi

Zomi leh Change: Murlen

Posted by: "Carey Suante" careysuante@gmail.com mailme_carey
Wed Apr 1, 2009 10:09 am (PDT)
Tuhun leitungbup ah kammal minthang pen “change” ahihi. Mipil leh thumute’n
leitung politics, economy, religion hi-in society hi leh hong kilamdang
(change) mengmengta hi cih a mu uhi. Nidang in Darwin in survival of the
fittest ci in theory
na pulak hi. A cihnopna pen, leitung ah a hatpen, a pilpen leh a neipente
bek nungta zo ding hi cih upna ahihi.

Ahihang in tuhun ciang in, tua sang in a hun zui a kibawlphat theihna,
kikhen theihna i ci hiam (adaptability) kisam zaw hi cih ngaihsutna hong
piangta hi. Thu ngaihsutzia, sum-le-pai zon zia hi in, nuntakzia hi leh
anini in hong kikheng lamdang mengmeng ta ahihman in tua bang mah a a
kikheng ziauziau theite, a kibawlpha mengmeng theite gualzo ding hi ci uhi.
Tua ahihmanin ei Zomite, adiak in
Tedimkampaute mihing
500,000 zong a phazonailote, a ding in hamphathuai ka sa hi.
Pilna, neih-le-lam leh thatanghatna tawh kuamah zolo dingte a ding in
lametna hong pia hi.

Tawm/neu ihihmanin hamphatna tampi i nei hi.

- Tawm ihihmanin vaihawm baih ding hi. (decision-making/ governance)
- Tawm ihihmanin i tenna gam zong neu a, kikawmna haklo, thu kizaksak,
thu-le-la theihkim haklo ding hi. (transportation/ communication)
- Tawm ihihmanin i vaihawmsa khel kik, ngaihsutnasa khel kik, nuntakzia
omsa khel haksa lo ding hi. (flexibility/ adaptability)

Hih a tung a thuthumte pen tawm/neu ihihmanin genloh a maan ding thute
ahihi. A maan kei leh koilai hiam ah a minambup-in kikhial hi ding hi. Hih
thuthumte lakpan in a thumna thupi pen a, zong tuhun diakdiak ciang in
mipil-misiamte’ n zong manpha leh deihhuai a sak penpen uh ahihi.

Company liante in sum-le-paai (resources) nei uh a, ahizong in company neute
in flexibility/ adaptability nei uhi. Tua man in tuhun leitung kilumlet
vengvung laitak in company neute lawhcing nuam zaw hi ci uhi. Tua man mah in
tuhun ciang in mitampi in company leh government nasepna sang in amau na
(self-employment) semzaw uhi.

Zomite zong tuamah bang in i ngaihsutna, ngaihsutzia, nuntakzia leh
khuamuhziate leitung hun a kikhen mah bang in i khentheih ding uh kisam hi.
Zo minam tuamtuamte i san dan, Zogam i
san dan, i nam minte i san dan, i Zopau i san dan, Zolai i gelhdan, i biakna
pawlpite i san dan, Pasian i biak dan nangawn i khentheih a kisap hun hong
tung haklo ding a, tua ding in mansa in om ni.

Rigidity will break you, be flexible and adaptable like the water, take the
shape of any kind of bottle life pours you into so you will be safe and
saved.
--
Carey Suante
New Delhi
www.zoaw.blogspot. com
www.csavaphual. blogspot. com

NUTE NI

Posted by: "hang dal" hangkhen@googlemail.com
Thu Mar 26, 2009 4:38 pm (PDT)

"Jesu in, "Pasian' thu za-a a mangte in KA NU, ka sanggampa, ka
sanggamnu ahi uh hi," a ci hi." (Luke 8:21).

Ka pilna tualniam luat man ciding ka hiam..ka laisim tawm lua ciding
ka hiam.. khat zawzaw hi in cin, ka gen nop in Leitung bup "NUTE NI" a
ki bang gai sa in pulpi tungah tuni "NUTE NI" leitung bup ah ki zang
hi ka cih zaizai,,, ka theilo man nahizaw in ka maizum tha bang hong
suak zawzen hi. UK ah "NUTE NI" pen nungnipi 22.03.2009ni ki zanghi.
Bangni bangkha i zang zong in "NUTE" thupit na kiamlo a hih man in
"Mary' Lungsim Puak Zia,leh Nuntak Zia" tawm kikum leng ut ing.

Abraham' thupha ih cihcih mah bang in Mary' thupha zong eitungah hong
tung thei mahmah ding in upna ka nei hi. Mary pen tuni in nang leh kei
mah bang in leitung mi khat mah ahihi. Ih ki lamdan na omlo napin, a
man Pasian maipha a muh banah, "Thupha la dam / Sandan" na siam mahmah
hi. Hun khatlai in ka ngaihsut na ah.. "Abraham te, Topa Zeisu nungzui
te, Topa Zeisu nu Mary cihte"... mituam dangngiat hi in a mau thupha
ngah bang ei te lellel in ngah thei buanglo ea. ci a, khuttum a zial
ngam liang pa khat ka hihi. A hi ziong in "Pasian itna in deidan tuam
neilo" cih telpi in ka tel teh..aw hithei mah in cian cih upna ka ngah
hi.

"Zeisu NU" cih thupha pen ei mit pan enlo in Zeisu (Pasian) mit muhna
lam pan en leng..Khan vei Zeisu in Pasian gam lungdam na thu tangko in
mi tampi in a nung zui in a thugen nangai demdam uh hi.Tua lai takin
mi khat in.. hey Zeisu!! inn pualam ah na nu leh nasanggam te in hong
kankan uh ei a va cih leh..Lawmpan( Zeisu) a kim a pam hong en pempem
in ka nu ka sanggam te kua a hiam?? Pasian' thu za-a a mangte ka nu ka
sanggam hi ci in mipi hong kawk phei mawk hi..Hallelujah. .Hih thupha
na deih leh kingah thei lua hi ci nuam ing..

Khat vei leuleu Zeisu in Thunget ziading gen in..dawi gilo te howlkhia
ziahziah..banah dawi kihuai te in a omna ding muzo kei leh hong ciah
kik thei cih thu a gen laitak in.. mipi lakpan numei khat in..heyyy..
"Nang hong paii gil leh na teep nawi in thupha a ngah ding hi" ci-in
hong kiko zelzal leuleu hi.. bang ci leuleu ei ta?? "Jesu in, "Pasian
thu za a, a mangte in thupha a ngah zaw ding hi,"(Luke 11:27,28) cih
san leuleu hi..

Hih thu kong genteh Zeisu nu "Mary a hiih na" a kai-niam nuam hipeuh
mah lo zaw in.. Zeisu tungtawn in Pasian hong et na lam pangpan ei leh
lei ki en kik in..Pasian itna,Pasian hoihna,Pasian maipha ngah thei
mahmah dingte hi hang cih in lungsim ngah sut na te Pasiam lamah hong
kaito nuam ka hi zawhi.

Hih thu ih lungngai kawm in thupha ih cih pen hong kipia tawm ding,
hong kibawl sak tawm ding hilo in a omsa, hongkipia sa thupha te ih
san ih lak siam ding thupi hi.(Kha thupha a hi gupkhiat leh leitung
thupha te)

A ETTEH HUAI MARY THUPHA LAKZIA SANZIA KAL "5" TE.

1.Lungsim siangtho nei...Leitung thupai zia leh muhdan te tung tawn in
a ma muhdan lungsim siangtho tak in na pulak hi. Hih pen a nial hilo
in a ma lampan a hitheilo zia te pulak na a hihi. "Mari in, "Hih thu
in bangci pian ding ahi hiam? Pasal ka nei kei hi,"(Luke 1:34) ci in
dong kik hi. Hih cingbang nalianpi sem ding in, thupha lian sang ding
in kei heuh hithei peuh ma ding maw?? cih dot kik na a hihi. (Hih tawh
kibang in Sarah zong nui cihi.)

2. Kinian khiat..Pasian gelna thupha a tangtun nading in a ma muhdan
leh teldan te hemkhia in, kiniam khiatna tawh Pasian sawlna mang hi.
"Mari in, "Pasian' sila numei ka hihi, nangma thu bangin kei tungah
hong piang ta hen,"(Luke 1:38) Khat veivei Pasian deih na thei gega na
pi hang in manding peh haksa mahmah thei mawk hi.(Hih tawh kibang mah
in Zeisu in zong a mi hing hihna tawh a dawnding haipen kita mahmah in
3vei vilvei..thungen in "Keima deihna bang hi kei hen; nangma deihna
bang hi ta hen,")

3. Pasian tung lungdam ko in phatna la sa.. Mary in Pasian phatna la
sa hi. (Luke 1:46 - 55). Pasian thupha ihsan ni in Pasian tung lungdam
kona la sasa ni sa kiki ni.David gual zawhna thu sim zong hi mah a
hihi.(Hih tawh ki zui in dahpen lai tak lungkham hun laitak in zong
Job leh Habakkuk te mah bang in engtat na leh leh tat na tawh hilo,
lungsim siangtho tak tawh Pasian phat veve ding ki sinni)

4. Pasal thu mang..Mary in a lawmpa (Josef) thu kiniam khiat na
taktawh mang den hi. Mawhsak na leh hawmtawh na kam zanglo hi cih ki
muthei hi.. Bangci pasal na zintun na ding zong muzolo.. zite nausuah
na dingtak pi zong ginatak a vai hawm zolo ci hetlo he leh ki lawm.
Naungek tawh khual zinkhia ding in zan kimkim in kithawi khiat pihden
hi. Pasal' thumang zi Pasian in mangngilh ngeilo hi.( Hih tawh kibang
in Sarah bang in a pasal Abraham' thu a mandan lamdang salua ing..ei
hi leng " Milak ah nongdai pih ngamlo ka zi aw ci a nongsap ngamlo
cici ka mai ding hi hang.) Pasal te thu manding ki sin pahpah lai dih
ni.

5. Pasian thu lung ngaingai (meditation) . Tuu cing te gen Pasian na
lamdang leh vantung pi teh phat ziahziah na thu te khem peuh "Mary in
ahih leh, tua thute khempeuh ciamteh a, a lungsim sungah a lungngai
hi."(Luke 2:19) Thu hoilam bek hilo Pasian min tawh thuak na lamding
zong lung ngaih huai hi. Mary in a tapa Zeisu naupangno nithum sung
mansuah hi..a lunggim dan ding kingaih sunthei hi. Nithum khit teh
Biak innpi sungah a muh phet in..Siampi Simeon in.."Ahi hi. Namsau in
nangma lungsim hong sun ding hi."(Luke 2:35) kammal te Mary lungsimah
kilo kik deudeu ding in um mahmah ing. A hi zong in "...A nu in hih
thu khempeuh a lungsim sungah a ciamteh hi."(Luke 2:51b). (Hih thu
mah tawh Moses in Joshua na hantawh hi. Davil gual zawh na thusim khat
zong a hihi..Mi nuamsa ih cih in....sun leh zan in Pasian thu a lung
ngaingai mi a hihi.)

A sim mimal khenpeuh tung lungdam na hong ko phapha ing.

Thungenni:

Ko leitung mi te khat mahmah zong deidan tuam neilo in thupha leh itna
hong lak a hong pia TOPA natung ah lungdam kong ko hi.
Ka sungah siat theina a om hiam hong en in la.. tawntung thuman lampi
ah kei hong kha tawntung in maw. Zeisu, mintawh. AMEN.

Rev. Hang Khen Dal
Jesus Care

Thursday, November 4, 2010

PUPATE SAHAWM DAN

LAWKI IH PU IH PATE SANGGAM ZONNA AHI SAHAWMDAN.

Nopna-Dahna sungah thukhun ngeina zui-in ki-uapin nakhempeuh kiseem hi. Tua thukhun kantanin khengval leh kideihlo hi. Kisam leh zong kideihlo hi. Sanggam abul-adawn kiguang dimdiam hi. Tua zui-in sa hawm uh hi. Aphei tang ding, a liang tang ding, angawng tang ding, cih bangin min gotsa-in nei uh hi. Piakding kilawm khatzong nusia lo uh hi. Sialcingte nangawn sialneel, ci-in atawkuam teng pia uh hi.

Tua tawh kizui-in ama tanhdingaa kisehna mun lian a kipiak keileh bang hang hiam, kapanmun hong kheel hiam, kei hong manuam uh hiding hiam, hong khelbawl hiam, ci-in sittel pah tiuteu hi. Amau dinmun tawh kisai satahn bektawh lungkimse uh hi. Avaal deihlo hi. A hemzawkleh zong lungkimlo uh hi. Thumaan mahmah, cihtak mahmah uh hi.

Amau tanhding sa a piak ciangin, ne pahpah lo-in sittel masa uh hi. A kilawmlo a om ciangin nolhkik uh hi. Tua ahih ciangin Zuhawm-sahawm kidop kul hi. Sasem siam kicial hi. Apazaw-asahzaw cih omsak lo hi. A temha sawipaisak lo hi. Sa semhun ciangin Bangkuapipa leh a tei zawdeuhte in sakuang-umin encik ciat uh hi. Paubanglo dingin hanciam uh hi. Saluang munkhatzong mawkvallo dingin kiseh hi.

Sahawmdan pen hunkhat leh hunkhat munkhat leh munkhat kibanglo hi. Nopna sahawm leh Dahna sahawm kibanglo hi. Mo-sagawh leh thudangte kibang lo hi. Lawm-an neekna-ah Sanggamsa kipia lo hi. Ahih hangin a thusiamte in, Tuibuhsa ci-in Tanupi Tuitaak leh Tanu nihna ahi Sawlla a iikbup hawmsak hi. Bang hang hiam, cihleh Tanute pen kitaang'sapna khempeuhah gamtaang ahihman ahi hi.

Mo-sagawh Sakuangkhen.
Aphei-meibaang.
A iiktawn.
Alianggel [alianggalkah] .
Akha phalkhat.
Anungzuui phalkhat.
Adeekguh phalkhat.
Agilpi phalkhat.
Abil langkhat.
Angoi kawnkhat.
Asin sehthumsuah sehkhat.

Mokhate sahawm.
Thalloh or Sanggamkhatna. ......... Atel leh a sungkua namkim.
Sunghpipa... ......... ......... ......... ......Atel sungnung leh sungkua namkim.
Tanupi or Tuitaak, or.......... ......... A iik leh a sungkua namkim.
Tanu-nauzaw or Sawlla...... ......... Aphuuk leh a sungkua namkim.
Zinkhak, or Sanggam nihna....... ..Azungzui leh a sungkua namkim.
Vok ahihleh sungkua namkim kipia lo hi. Angoi tumkhat ta kizuisak bek hi.

Mopite Sahawmdan.
Innteek..... ......... ......... ......... ......... .Aliangbit leh sungkua namkim.
Thalloh..... ......... ......... ......... ......... .Atel leh sungkua namkim.
Sunghpi..... ......... ......... ......... ......... Atel sungnung leh sungkua namkim.
Tanupi...... ......... ......... ......... ......... .A-iik leh sungkua namkim.
Tanu nihna ............ ......... ......... .....Aphuuk leh sungkua namkim.
Vok ahih leh angoi tumkhat tek.

HIHNEI KICI GAAL LEH SA-AIHNA SAHAWM NGEINA.

Hihneihna.
Ko kiangah sahawmdan namnih om hi. Teizaangtat leh Saizaangtat kici hi. Ko pen Teizaangtat zang kahihman un, namnihin kong gelh hi. Ahizongin nakpi-in kilamdang lua lo hi.

Gaal-aihna.
Thalloh or Sanggam khatna.....Aphei tumbul.[abultong] .
Zinkhak or Sanggam nihna......Aliang khat.
Tuitaak, Tanupi...... ......... ......... Anaak tangli.
Sawlla, Tanu nihna ............ ......Anaak tangthum.
Sunghpi in... ....... ......... ......... ......... ....Angawngsa
Pu nihna ............ ......... ......... ....Ameizui.
Vaksa in aliang leh a iiksa kipia hi.

Sa-aihna.
Thalloh, Sanggam khatna...... ...Apheitumbul.
Zinkhak, Sanggam nihna....... ...Aliang khat.
Tuitaak, Tanupi...... ......... ......... Nak tangli.
Sawlla, Tanu nihna ............ ......Nak tangthum.
Sunghpi..... ......... ......... ......... ......... ....Angawngsa.
Pu nihna....... ......... ......... ......... .Azungzui, ameizui.
Nuphal...... ......... ......... ......... .....Anaak' tangnih.
Vakte pen a liang leh a iik kipai hi.

Gaal leh Sa thuah thei a, gan pumnih mah kigo hi. Gaalvakte in, Gaal-aihna saliang saang uh hi. Savakhte in sa-aihna saliang saang uh hi.

1.Ton-zupinung Sahawmdan tuamtuam.
Thalloh, Sanggam khatna...... Aphei khat.
Zinkhak, Sanggamnihna. .......Aliang khat.
Behsabawl, ............ ......... ......Aliang tumbul.
Sunghpi..... ......... ......... ......... .A awmlang.(naaktang- 9 bang kipia hi.)
Pute........ ......... ......... ......... ....Ameizui tumnih suahin tumkhat kipia.
Tuitaak, Tanupi...... ......... ......Amaugawh saluangkhat tutphah hi. Sialvun
namkhat cingding zikkhat kipia hi.
Sawlla, Tanu nihna....... ......... Sagualgawh pen innteek pialo-in amau tutphah hi.
Tulpi....... ......... ......... ......... ....Azangsa phalkhat leh a pheisa baksagih kipia hi.
Zawl ............ ......... ......... ........Sialngaw ng kipia hi.
Songte,..... ......... ......... ......... ...Akeng tumbul khatleh a iik phalkhat leh a sungkua namkim kipia.
Lawigawhsa.. ......... ......... .......Pusa thoihna bangin kihawm hi.
Lawigawh voknusa..... ......... ..Phaitam aa alaam cialna-in kipia hi. Zingzu leh phaitamzu site
kipia hi.
2. Ton sahawmdan.
Thallohpa... ......... ......... ..Apheibit.
Zinkhakpa... ......... ......... .Aliangbit.
Behsabawl... ......... ......... A zaangsa ngah.
Sunghpipa... ......... ......... .A awmlang nakguh tangkua bang.
Tanupi...... ......... ......... ....Aphei tumbul. Ama gawh saluangbup tutphah.
Tanu nihna....... ......... .....Aliangtong. Sagualgawh tutphah.
Zawl ............ ......... ......... A ngawng pua.
Pu.......... ......... ......... ......Ameizui.



Pusa or innsungpi thoih sahawmdan.
1. Sahawmdan.
Bangkuapi, Thallohpa... .....A liang.
Zinkhak ............ ......... ........Apheibul .
Tulpipa..... ......... ......... ........Aliangkh at, ahuaikhat, akhanuai.
Sabawl...... ......... ......... ........Azungzui .
Sunghpi..... ......... ......... .......Abultong.
Pu in.......... ......... ......... .......Ameizui.
Tanupi leh Anauzaw..... .....Tanu ten malli ngah uh hi.
Adeekguh, azungzui, a-iikmuk
anawi tangkhat baang, apheisa bakkhat.
Tanu thumna...... ......... .......Aciangkan g, azungzui,aphukka, apheisa bakkhat.
Tanu lina........ ......... ......... ..Aciangkang, azungzui, a-iik tumkhat, apheisa bakkhat.
Nuphal ............ ......... ......... .Azungzui khat.
Sanggam dawnlam ten apheisa semin hawm hi.

2. Sahawmdan.
Sunghpi..... ......... ......... ........Angawngt an.
Pu.......... ......... ......... ......... ...Ameizui
Beh khatna...... ......... ......... ..Aliang khat.
Beh nihna in ............ ......... ..Abultong.
Beh thumna...... ......... ......... .Azangsa nakguh-3baang.
Beh lina........ ......... ......... .....Azaangsa nakguh 2baang.
Tanupi...... ......... ......... ......... Anaak tangli baang.Akha phalkhat.
Tanu nihna....... ......... ......... .Anaak tangthum baang.
Tanu thumna in ............ ......Anaak tangnih baang.
Nuphal ............ ......... ......... .Anaak tangnihbaang.
Tulpipa ............ ......... ......... .Aliangbit khat. Akha phalkhat.

3.Sahawmdan.
Tulpipa..... .......apheibul.
Thallohpa... ......a-iiktawn leh aliangbit.akhanuai phalkhat.
Zinkhak..... .......aliangton g.
Sungpi...... ......... abultong.
Pu(Taangpu). ....ameizui
Tanupi leh Tanu nauzaw...A deekguh, azungzui, a-iiktawn khat, aliangsa
Tanu thumna leh Lina.......A ciangkang, azungzui, a-iiktawn,aliangsa bakkhat.
Tanu ngana....... ......... ........Azungzui , a-iik tumkhat,aliangsa bakkhat.

Sihna Hanken Sahawmdan.
1. Sahawmdan
Tuitaak, or Tanupi
Aphei, anaakguh tangkhat, vakhupeu[ asialin kipia] Anaaktangnih baang, apheisa bakkhat, angawngsa bakkhat, ahuaisa bakkhat, aliangsa bakkhat, asin, agilpi, agilkha,atuap a-ekthup, innlakte siguina aphuukka leh akopsam savaal tuamtuam kipialai hi.

Sawlla or Tanu nauzaw.
Aliang khat pia hi. Adangte Tanupi tawh kibangsak hi.

Tanupi leh Tanu nauzaw in amau saante hawmkik uh hi. Apheisa khennih suah a, ama Thallohpa leh a Tanupi hawmsak hi. Anaakbul nihsuah a, tanu nauzaw pia hi.

Thalloh leh Sunghpi.
Anaak' nih, apheisa,aliangsa, angawngsa, ahuai, asin, angoi, atuap, agilpi, a-eekthup, a-iik leh agilkha pia hi. Innlak guina samal(sakeng) apheikhat teelsak hi.

Hih a sa saante pen amau bultengmah hawmsak hi. Apheisa bakthum suah a, Tanu-nauzaw, Sunghpi, leh Zinkhak hawmsak hi. Anaakbul pen Tanupi leh Thalloh hawmsak hi.

Zinkhak leh Pu saan.
Anaak tangnih baang, apheisa, aliangsa, angawngsa, ahuai, asin, angoi, atuap, agilpi, a-ekthup, a-iik leh agilkha saang hi. Savo kici asialin bakkhat tuak kipialai hi.

Amau sante anaakbul nih suahin Tanupi leh Thalloh hawmsak hi. Apheisa thum suahin, Tanu nauzaw, Sunghpi, Zinkhak hawmsak hi.

Sabawlgel saan.
Anaak' tanggiat, apheisa, anaakbul nih,aliangsa, angawngsa, ahuai, asungkua namkim saang hi. Tua banah Innlak guina samak phei khattuak kipialai hi.

Ahawmkik ciangin, anaak tanggiat tumnih suah a, amau aadingin tangli baang koih hi. Anaakbul nihsuah leuleu a, Tanu nauzaw leh Thalloh hawmsak hi.

Thusageel saan.
Anaakbul tangnih baang, aliangsa, angawngsa, apheisa , asungkua namkim saangsak hi.

Zawl leh Nuphal saan.
Anaakbul tangkhatbaang leh asungkua omlai bangbang kipia hi.

Khankuang bawlte angawng phalkhat kipia hi. Nautaangte pen angoi tumkhat leh agilpi pia hi.

Sungtaa.
Aphuuk, angoi, agilpi pia hi. Miguina vokno malkhat pia hi.

Simaisa
Aphuuk asungkua namkim kipia hi.

Khuangtumsa
Khuangtumpa leh Daaktumte hawm dingin, anak tangkhat, apheisa bakkhat,angoi, agilpi, atuap kipia hi. Asin kihello hi.

Laang'khetsa
Apheisavo ki-aat hi.

Innteek sa
Thalloh siguina ateltawn, zungzui kaikha, aliangkhat,apheimal , ahuai,Atel leh azungzui.

Innlakguina sungpan innteek in, aliangbit,apheikhat ,atel sungnung,tang uh hi.
Lukhungsa kici, alungphalkhat, amuk,acingsa bakkhat,azel tumkhat,atuap, agilkha,asin, a-ekthup, aleii tumkhat,

2. Sahawmdan.
Behlamte
Thalloh in apheibul.
Zinkhak in anaak tangli baang.
Sialbawl in anaak tangthum
Tulpikai in anaak tangnih
Beh ngana in tangnihmah
Behgukna anak tangnihmah

Tanupawl
Tanupi in abul
Tanu nihna in aliang deih teelsak.
Tanu thumna in aliang teelloh zawkpen
Tanu lina in a zaangsa teelsak
Tanu ngana in a zaangsa kiteellozaw pen.
Tanu nautaang in aphuuksa hawm uh.

A iiksa pen khunsa-in kihawm hi. Thallohpanin panto hi.

Pu pawl.
Pupi in angawng sang hi.
Tangpu in ameizui ngah hi.
Pu dangte pen ameizui tumtanin hawm hi A kicin keileh ahuai hawmsak hi.

Thusa leh Sasem
Apheisa aatin pia hi.

Sakuangkhiat.
A lutang, a-iik, aliang, azaangsakhat, angawng kikoihsak hi. Angoi kawnkhat, asinkakhat, cihbangin kikoihsak hi.

Ei Christian ten Zuhawm-Sahawm pen kinakzat nawnlo hi. Tanu leh Thusa agimdiak agamtaang diakte bek tanh kipia a, adangdangte ngeina zui-in kihawm lo hi. Tanupi leh anihna pen tuibuhsa peuh kipia hi. Christian sungah Beh-thusa leh Veng-thusa in nasep neisimsim hi.

Tua ban-ah SDA Pawlpi diakdiak Ganpum zatna tawm hi. Zong kideih khollo maita hi. Zindo nading aa kigo leh innteekmeh ding aa kigo nangawn kibuaipih tamzaw ahihmanin kazang taktak lo hi.

Hih kagelh pen Khang taangthu ciamtehna ding leh Ngeina a kannuam khangnote aading ngimna tawh katheihsunsun hong gelhkhia kahi hi. Tua zong amauzat kammalte katheihtel loh tammahmah ta hi.Ameizu, asumkuul, aciangkang, abul, atong, amal cihkhawng kazakzak hangin bangcih katelloh ngentang ahi hi.

(Hihthu pen adiakin Dr Dal Khan Mang ngetna tawh kong gelh ahi hi. Kicinghetlo ding ahihmanin atheite tungah nakan thuahna ding uleh kicinlohnate nong phopsak nang un kong thuum hi.)

Thang Siangh. zogampalpi@yahoo. com

Ten Most Influential Christian Leaders

Ten Most Influential Christian Leaders in the 20th Century
Posted by: "Chin Khai" chinkkhai@hotmail.com
Sun Mar 22, 2009 12:06 am (PDT)


Ten Most Influential Christian Leaders in the 20th Century
Billy Graham, William Seymour, Mother Teresa, Karl Barth, C. S. Lewis, John XXIII, Alexandr Solzhenitsyn, John Paul II, John R. Mott and Martin Luther King, Jr. This list contains pastors, evangelists, social workers, Popes, revolutionaries, scholars, writers, theologians, professors and leaders. These ten individuals have offered much to the global Church, and we of the 21st century are grateful.


Billy Graham
As an evangelist he has preached to millions; as an evangelical he put a movement on the map.
C. S. Lewis
The atheist scholar who became an Anglican, an apologist, and a "patron saint" of Christians everywhere.
William Seymour
What scoffers viewed as a "weird babble of tongues" became a world phenomenon after his Los Angeles revival.
Mother Teresa
She stirred a generation by touching the untouchables.
Karl Barth
He revived orthodoxy when mere moralism and humanism had seemingly won over the theological world.
John XXIII
Elected to be a caretaker pope, he decided instead to revolutionize Catholicism.
Alexandr Solzhenitsyn
The high school physics-teacher- turned-novelist whose writings shook an empire.
John Paul II
In issuing more significant encyclicals and visiting more nations than any other pope in history, he's shown that Christianity remains a world force.
John Mott
Evangelist and ecumenist.
Martin Luther King, Jr.
No Christian played a more prominent role in the century's most significant social justice movement.

Cikha khua kimah kidop huai

Guai,
Hih Suangzang hausapa kiman cihthupen Zonetpan kamuhteh kalungsim ongsukha mahmahhi.I kikup tuam2tezong thupi kasa mah2 hi.Kiman cihciangbek kithei in,Kua
hek a kiman cih kithei nailo hi.Khuasung kilemlohna panmaw,Meiteite hang a kiman hizawmaw koizaw a hizawtam!!!! !!!!!!! Kikumkhawm ciatni.
Cikhakhua ah tumalai-in,hi bangthu a om ngei khin hi a,Khuamite in mittawhmu biltawhza in,aki dipkua mah2 thu ahihi.Tuni'n hithu ongpian leuleuciang in,a mitkhabang un mumu theilai phialding uh a,a kua mapeuh kilinglawng mahmah dinghi.A beisa lai a te ong bang khatam maw ci a,a kap simsim bangzong om in ka um hi..Zomite a dingin hibang thutepen alipkhap huai leh a lauhuai mahmah thu hidingin ka um a, a piang meng2 thutezong hilohi.
Galkapten Cikhapa leh ZRA te kipawl cithu tawh ongmat uhteh thawng an takpi kipuaktheilo banah kuamah tawhzong kimusaklo uhhi.Tedim tatyin puakding cih akitheih teh khuamite in lampi ah aktui aktak piadingin nangak ngeingai uha, ai zong kua mahtawh kimusak tuanlo-in,aktui aktak takpizong piatheilo uhhi. Tua hunlai takin ZRA vaitawh a kiman militak a hihman in,Cikhakhuami khempeuh kidipkua mah2 leh kidah mah2 a,nupi papi,nungak tangval cih omlo in kikap ngei ngai a,tuabang tengtawh sunni ongtum tahi.Tua hi a,tuani a cikha khuamite kahna aw leh tamlawh nate in,khuamite a thak in ong ki-it sak sem2 in,kipum khatna a thupitzia ong telsiam sak hi..Cikhakhua tangthu ah tauni bang aa,dah leh kah na leh,dipkuat/ lauhuai na om ngeilo hi ci in kigen hi.
Himahtaleh Zomite ki it/ki ngaih na a thei lo galkapte in,mihingte nuntakna a thupitna theilo lua uh a hi manin,khatpa pen tuniciang a thu kikan thei nonlo hi.Kawi ah kawih uh a,koi ah that uh cih a thei a om phialzong in,kigen khia ngamlo a himanin,
vui na takpi kibawl thei lohi.Khangluiten sialnosizong mangthanglo cih kawmkal ah mihingte ongmangthan ciangin, ii ngaihsut ongtamsak mahmahhi.
Suangzang Hausapa pen Cikhapa dan in sipah mangpah in teh kacihpahna
hilohi.I ngaih sutding ah a mante kawlgalkapte mah hi a,a vaipen ZRA te vai mah na hi
zel hi.Lauhuai mah2 a,dipkuathuai mah2 kasahi.

"Meiteei te'n Galkapte,Uisiam zat a a zat" uh a hi manin,ka khua uh CIKHA khua leh a kimteng adingin pilvang mahmah kuldinghi.

Gam leh Minam ki it mah2 ciat a,a semkhia ngamding mi haksahi.


Suan Khan Kap

Website hon theih loh nei maw????

Website Kikhakte Hondan
Posted by: "M L Thang" kaputhang@gmail.com
Fri Mar 20, 2009 8:05 am (PDT)

Uital te'n ih mit leh ih bil ahum theih tawp un hong humsak uha, bang mah
thei vet keng leng a utut un hong peei thei dung uh ahih man in lam tuamtuam
tawh hanciam den uh hi.

Kawlgam khuapi tampi ah internet akizat theih hangin website pawlkhat et
theih lohding in bawl uh hi.

Lung himawh ken. Na utut na hongthei veve ding hi.

Website kikhaktan khatpeuh na etnop leh:

https://www. ctunnel.com

ahih kei leh

https://www. vtunnel.com

tawnin na lutthei ding hi. Avek in kingah hi.

Inn ah internet access anei te'n Your Freedom software install huai hi. Hih
software hileh lemzaw kaan lai hi. A install ziading attachment tawh hong
khak ing. A website pen atunga suul nazuih phot kei leh ki luttheilo ding
hi. Atunga suul pan Your Freedom website http://www.your- freedom.net ah
account khat sign up phot ding in tua khitteh a software download ding.
Khatvei na install khit nak leh akizangthei suak hipah hi. Dadam in hoihteei
taw !

Deihsakna tawh

Thangboi
Zangkong