Murlen khua in 4-5 March 2010 in Platinum Jubilee zang hi.Platinum Jubilee Magazine bawl uh hi. A omna pen- Champhai District, Mizoram,India Latitude : N 23º 32' 42" to 23º 41' 36" Longitude : E 92º 13' 12" to 92º 27' 24" Altitude : 400 mts to 1897 mts Area : 100 Sq.km Rainfall : 2100 to 2500 mm
Friday, May 11, 2012
Challenging Life: Murlen
1. What's one thing you could do this year to increase your enjoyment of
God?
2. What's the most humanly impossible thing you will ask God to do this
year?
3. What's the single most important thing you could do to improve the
quality of your family life this year?
4. In which spiritual discipline do you most want to make progress this
year, and what will you do about it?
5. What is the single biggest time-waster in your life, and what will
you do about it this year?
6. What is the most helpful new way you could strengthen your church?
7. For whose salvation will you pray most fervently this year?
8. What's the most important way you will, by God's grace, try to make
this year different from last year?
9. What one thing could you do to improve your prayer life this year?
10. What single thing that you plan to do this year will matter most in
ten years? In eternity?
In addition to these ten questions, here are twenty-one more to help you
"Consider your ways." Think on the entire list at one sitting, or answer one
question each day for a month.
11. What's the most important decision you need to make this year?
12. What area of your life most needs simplifying, and what's one way
you could simplify in that area?
13. What's the most important need you feel burdened to meet this year?
14. What habit would you most like to establish this year?
15. Who do you most want to encourage this year?
16. What is your most important financial goal this year, and what is
the most important step you can take toward achieving it?
17. What's the single most important thing you could do to improve the
quality of your work life this year?
18. What's one new way you could be a blessing to your pastor (or to
another who ministers to you) this year?
19. What's one thing you could do this year to enrich the spiritual
legacy you will leave to your children and grandchildren?
20. What book, in addition to the Bible, do you most want to read this
year?
21. What one thing do you most regret about last year, and what will you
do about it this year?
22. What single blessing from God do you want to seek most earnestly
this year?
23. In what area of your life do you most need growth, and what will you
do about it this year?
24. What's the most important trip you want to take this year?
25. What skill do you most want to learn or improve this year?
26. To what need or ministry will you try to give an unprecedented
amount this year?
27. What's the single most important thing you could do to improve the
quality of your commute this year?
28. What one biblical doctrine do you most want to understand better
this year, and what will you do about it?
29. If those who know you best gave you one piece of advice, what would
they say? Would they be right? What will you do about it?
30. What's the most important new item you want to buy this year?
31. In what area of your life do you most need change, and what will you
do about it this year?
NUTE NI HONG PIANNA : MURLEN
NUTE NI HONG PIANNA ATOM IN
Posted by: "kh siampu" khsiampu@yahoo.co.in khsiampu
Wed May 9, 2012 6:44 am (PDT)
NUTE NI HONG PIANKHIAT DAN
Nute ni pen tanglai Greekste hunlai pekin hong kipan ahi hi.
A pasiante nu (Rhea) phawkna/ pahtawina pawipi ci-in tanglai in a na zat uh ahi
hi. Christian masate in Jesuh nu phawk/ pahtawina in Nipi lina ah pawi na bawl zel uh hi. Nipi lina ih cihpen Easter Sunday atunma ni
40 sungteng hi. England te in hih Nute ni pen holiday (nithupi khawlni) dingin
bawl in, tua pen Jesuh nubek hilo-in nu khempeuh pasakin Mothering Sunday na ci uh hi.
Hih danin ah Mothering Sunday cih danin hong kizat tohtoh
pen 19th century(kumkhen) sungteng hong kizang to-in Galpi nihna
(World War-II) khit ciangin hong kilamdang kik hi.
1872 kum in US ah Nute ni (mothers day) nithupi/ pawipi khat
a zattheihna dingin hong hanciam masa pen Julia
Ward Howe ahi hi. Julia Ward Howe in
June 2 ni pen Nute Ni phawkna pawi dingin hanthawn a suakta taka zatdingin gen
hi. Hih tawh kisai in Boston ah June kha nipi nihna ta zangin meeting zong tua
kumsungin tamveipi sam hi. Hi bangin
hong han ciam toto a, Nute ni pen kumpi zumkhak(official holiday) in hong
kizang to hi. A magelna leh ngaihsutnate hoihkisa kizang toto hi na pi-in
atawpna ciangin Nute NI (Mothers day) pen Tuciangin May kha-in hong kizang ta
hi. En suk ni.
Anna Jarvis pen
USA ah NUte Ni (Mothers day) aphuankhia, Piangkhia sakin kiciamteh hi. Hih nu
pen Nute ni apian theihna dingin ahong vaihawm pi-in apang hangin Pasal nei lo
ta zong nei lo hi. Hih nu-in aneu tung a kipanin Nute Ni neihding pawikham ding
cihpen a nu Mrs.Anna Marie Reeves Jarvis tungtawnin lungsim hongnei den
hi. Hih Mrs.Jarvis in social work(Sunday School) na asep kawmin nikhat
niciangin mi khatin nute
kipahtawina leh ni hong piangsak ding hi
cih alunglutna leh deihna zong pulak zel hi.
Anna aNu 1905 kumin
hong sih takciangin a neulai a anu
kamgente mang ngilh lo-in a Nu lunglut Nute
Ni apian theihna dingin hong han ciam hi. A Nu lunglutna atang tun theihna
dingin Methodist Gratton, West Virginia Church ah a Nu apahtawina in kikhop hun
sungin anu pak deih mahmah te hong hawm khia hi. Asawtsawt ciangin Anna in
apanpihte (YMCA)tawh Nute ni pen official holiday ahih theihna dingin mipite
tungah lai hong at uh hi. Hih bangin hanciam takin na hong sep tohtoh manin
1911 kum ciangin Nute Ni pen USA state khempeuh pial (46)ah hong kizang ta hi.
A tawptawp ah May, 8 1914 kumin President Woodrow Wilson in May kha nipinihna
pen Mother’s Day dingin signs thuna (suaikaihna) hong nei hi. Tua akipanin tuni
dong Pi Anna hanciamna hangin “NUTE NI” azangto thei ih hi hi.
Efesa 6:1-3 Tate aw na nule na pa thu naman ding mah ahi hi.
Thupiakna alian khatin “Na nu leh na pa zah tak in,” cihna hi a, khapna thu
tawh kizom pahin, “Zahtak lecin nang adingin thu hong hoihin, leitungah na khan
sau ding hi.
Paunak 22:6 Naupang khat a neu lai-in lampi man tawnsak
lecin, a tek congin lam pial nawn lo ding hi.
Hih tawh
kisai in thunih tom cik in ih kikum suk ding hi. Nuleh pa thu manding pen lai
siangtho in mun tampi ah na gen a, thukham sawm sungah zong om hi. Zahtak ding
leh thuman ding in na gen den hi. Nu le pa ih cihpen leitung pasian ahih manin
zahtak siam le hang leitungah ih nuntakna zong anuam ding hi pah hi. Abraham
tapa in apa thu mangin thupha ngah a, Jacob in anu thu aman manin thupha tampi
ngah hi. Laisiangtho sung ih et suk tak ciangin Nu le pa thumangte cikmah in
minuai ah kia ngeilo bang ah leitung mahmah ah zong mite nuntak zia ih ettak ciangin anu le pate
thumang te pen khangual nuai ah om tuan lo hi. Tua hihmanin nu le pa nei laite
in Ih nu le pa zahtak a ih thusim ding pen thupi mahmah hi. Ruth in a teknu
itin athu mang mahmah ahih manin minuai ah kia lo hi. A nuntakna Pasian in
lamsang veve hi.
Tua mah
bangin Nute Pate in Ihta te zong hoih taka ih pattah theih dingpen Pasian
deihna na hi leuleu hi. Eite pen akem cing ih hi a anei pa om hi, hoih tak ih
kep theih kei leh anei pa heh ding hi. Tua ahih man in nau pang khat aneu lai a
lampi man ih tot sak dingpen nu le pa ahite tauvuan lian mahmah hih manin ih
nuntakna mahmah in zong alak kul hi. Tate in thupha ah ngah theihna dingin
acing akemte in lampiman atotsak kei leh thupha sang ding pen haksa veve ding
ahih manin lampial in Pasian phawk loin anuntak lohna dingin Pasian deih lampi
tawh tate pantah a nuntak pih, nungtasak hi loin nutakpih kisam hi, cih tuni
nute ni tungtawnin akihan thawn hi hang. Billy Graham zi-in ka missionary na
sep lianpen in ka tate kepna hi acih pen en zong hi sak tek le hang zomi sungah
itna leh Pasian min thang den ding a kisawlsawl zong kul nawn loin kising pah
diamdiam ding hi. Topa’n thupha hong pia ciatta hen,
HELLO!!!!!!! ! NUTE Topa thupha hong pia hen!..
SIAM
IA, US
TUUNNU’
ITNA
Simlei tongluan zatam’ cin loh
Simlei vannuai piandang sak thei
A mi zata’ neih loh theih loh
Mimbang pianna Tuunnu’
itna.
Bei hun nei lo, a tul ngei lo
Hun na ngawngin a taih zawh loh
Bangmah peuhin susia zo lo
A deih huai pen Tuunnu’
itna.
A manpha bel tehpih om lo
Simlei hauhna sum le paai tawh
Lei theih hi lo, zuak theih hi lo
Manpiak kul lo Tuunnu’
itna.
A hau a zawng a kua ci lo
A pil a mawl deidan nei lo
Khal tuiluang bang kiam hun nei lo
A kikhel lo Tuunnu’
itna.
A moi a ham, a kua om lo
Koimun koikuam sawlbang hei zong
Banghun banghun ngilh theih hi lo
Lailung phawng den Tuunnu’ itna.
Simlei nuntak lungmuan om lo
Haksat’ meeipi hong zing mah leh
Daibang nawk ding lung ka lau lo
Ka thahatna Tuunnu’
itna.
Simlei nuntak lung ka lau lo
Lenpih gual tawh tanbang kim ta’ng
Hiciang ka tun kei tha hi lo
Maciang hongpi Tuunnu’
itna.
Simlei nunsung thuh zawh hi lo
Siammang’ itna duang sun ee
Mongnei lo Tuunnu’
itna.
By: TPThawnpu
့HAPPY MOTHER DAY!........ ......... .......
TUUNNU’
ITNA
Simlei tongluan zatam’ cin loh
Simlei vannuai piandang sak thei
A mi zata’ neih loh theih loh
Mimbang pianna Tuunnu’
itna.
Bei hun nei lo, a tul ngei lo
Hun na ngawngin a taih zawh loh
Bangmah peuhin susia zo lo
A deih huai pen Tuunnu’
itna.
A manpha bel tehpih om lo
Simlei hauhna sum le paai tawh
Lei theih hi lo, zuak theih hi lo
Manpiak kul lo Tuunnu’
itna.
A hau a zawng a kua ci lo
A pil a mawl deidan nei lo
Khal tuiluang bang kiam hun nei lo
A kikhel lo Tuunnu’
itna.
A moi a ham, a kua om lo
Koimun koikuam sawlbang hei zong
Banghun banghun ngilh theih hi lo
Lailung phawng den Tuunnu’ itna.
Simlei nuntak lungmuan om lo
Haksat’ meeipi hong zing mah leh
Daibang nawk ding lung ka lau lo
Ka thahatna Tuunnu’
itna.
Simlei nuntak lung ka lau lo
Lenpih gual tawh tanbang kim ta’ng
Hiciang ka tun kei tha hi lo
Maciang hongpi Tuunnu’
itna.
Simlei nunsung thuh zawh hi lo
Siammang’ itna duang sun ee
Mongnei lo Tuunnu’
itna.
By: TPThawnpu
့HAPPY MOTHER DAY!........ ......... .......
Cin leh Chin tawh kisai: Murlen
Mipil te minpeuh uk nuam sai nuam dahni.
>>
>> Cin leh Chin bel a zang en leng
>>
>> Chin a zangte
>> 1. Pum Za Chin
>> 2. Chin Sian Thang
>> 3. Chin Do Kham
>> adang zong om lai.
>>
>> Cin a zangte
>>
>> 1. Hau Za Cin
>> 2. Thang Khan Cin
>> a dang tampi om.
>> b Cin Sian Khai
>> c Cin Thak Tuang
>> d Cin Thawn Khup
>>
Cin leh Chin hih bek na en aw
Posted by: "Dr. Lian" lianswante@gmail.com neng_lian
Thu May 10, 2012 7:41 am (PDT)
Lawmte,
Hih 'Cin' leh 'Chin' i kikupnate ka sim ciangin thu tampi theihlawh kik
zawzen ka hih manin lungdamhuai sa ing. Kikupnate ngaihsutna leh theihdan
ciat hi a, paih tuam, deihsak tuam nei kei mawk ing. A tomin ci leng, mimal
minhi a, amau (amin neite in a deihna bangin a gelh leh a zat uh hi dingin
um ing. Va dong tangtang leng bel amau zong a zatna hang om ciat dinga,
maan ciat lel dingin um ing.
Kei mimal muh pakna panin (Indian background), i Zolai ah (Kawlgam ah) a b
c d ci in kigelh a, India lamte Zolai ah a aw b ch d cih kizang ahih manin
i background in zong sai ding in um pong ing. Nihna panin 'Cin' cih leh
'Chin' cih pen a khiatna tuam nei in zong ngaihsun sese kei leng a
tawldamhuai zaw tam ci ing, C=CH a ci te ading in. Pu Solomon (TKTSuante)
cih bangin khiatna tuam i neihsak zawh leh lah kammal hoih mahmah hi sa pah
ing.
Genbeh lai leng, 'Cin' leh 'Chin' pen mimal min tawh a zang leh a zang lote
kal hi. Tua mah bangin 'u' leh 'w' zong a utzawkzawk a zang om hi. Eg. Gin
Za Twang (Tuang), Nok Swan(Suan) Lian, Swan(Suan) Za Lian, etc. banah
behmin ah 'Swante' or 'Suante' cih bangin. I Zolai ngeina ah 'w' bek kizang
lo a, 'a' tawh kizangkop in 'aw' i zang hi.
Gennoplai tampi tawh,
Lian
Muslims are not happy: Murlen
*From:* thianza kham
*To:* siamsinpawlpinet@ yahoogroups. com
*Sent:* Thursday, May 10, 2012 3:10 PM
*Subject:* [SSPPNet] Subject: Muslims are not happy
*Brilliant One .....Just Brilliant !*
*Subject:* Muslims are not happy
*They’re not happy in Gaza*
*They're not happy in Egypt*
*They're not happy in Libya*
*They're not happy in Morocco*
*They're not happy in Iran*
*They're not happy in Iraq*
*They're not happy in Yemen*
*They're not happy in Afghanistan*
*They're not happy in Pakistan*
*They're not happy in Syria*
*They're not happy in Lebanon*
*So, where on earth are they happy?*
*They're happy in Australia*
*They're happy in England*
*They're happy in France*
*They're happy in Italy*
*They're happy in Germany*
*They're happy in Sweden*
*They're happy in the USA & Canada*
*They're happy in Norway*
*They're happy in almost every country that is not Islamic!*
*And who do they blame?*
*Not Islam...*
*Not their leadership.. .*
*Not themselves.. .*
*THEY BLAME THE COUNTRIES THEY ARE HAPPY IN*
*And they want to change the countries they're happy in,*
*to be like the countries they came from,*
*where they were unhappy.*
*Try finding logic in that !*
Thursday, May 10, 2012
Zomite ading Cimphawng khat
From: Langh Suan Cin
Subject: [ZONET] Hello! Zomi ( Ciimphawng Kipuah kawm )
To: zomi@yahoogroups. com
Cc: ZISweden@yahoogroup s.com
Date: Wednesday, 30 December, 2009, 5:31 PM
Hello! Zomi,
Khaihleh lawm Zomi ... 2009 sung aa, ihguallelhnate nuihsan hieuhiausa in nusia ni-in la, ihgualzawhnate tonpihto in, 2010 sung aa, ihgualzawh lai dingte ngaihsun kawmsa in nui dihni ei leh...phot zawzen ah maw...
1. Malaysia pan aa, USA ah aleng Vanleng tung ah Bill Gate ciimlua mahmah ahih ciang agei aa, amah guak anuisimsim Zomi khangno Tungpi kiang ah, Thu kidong ni-in kei kongdotte natheih kei leh nang kei 5 dollar hongpia ding nang nongdotte ken katheih kei leh ken nang 500 dollar hongpia ding na ut na? Ut maw...ken hong dong masa ning ei leh.
Bill Gate --- Leitung leh Khapi tai bangzah kigamla aa leh?
Tungpi --- Ken kateh ngeilohpi kigamla ngello dia, theikhangh ei...5 dollar den ciang hongpia ning ei na ciamteh au.
Bill Gate --- Ha.ha..ha... haisi cia... tai 238857 hi ei ciamteh au...nakhantawn. Tua ahih leh khat hong donglai ning ei...Tuni tuhun ciang dong leitung ah Mipilpen aa, akiciamteh pa kua ahia leh.
Tungpi --- Sese cia leh katheihloh teng hong dongkha sese teh sese...sese. .. 5 dollar den ciang maw.
Bill Gate --- Naak hai tatak ciai...Zomi Khangthak Tungpi aw zawzen teh. Nang sangh aa, ahai zaw pa zongh nang zah in hai ken teh. Albert Einstein ( Israel ) hi ei. Nang hong dongta au leh.
Tungpi --- A suak tung aa, khe li nei, kum khat aphak ciang khe nih nei in, kum thum aphak ciang khe anei nawnlo Ganhing bang aleh nathei na...
Bill Gate --- Kangaih sutsut hangh lah katheizo mahmahkei vial aa, vial mahmah aw vial teh...heau 500 dollar bang ganhing aleh genpah au.
Tungpi --- Ken zongh theikeng ae...heau 5 dollar leh den aa kongbat 10 dollar.
Tungpi in 485 dollar aip sung ah aguan phitphet khit ciang amah guak nuisimsim kikkik leuleu hi ci.
2. Tedim ah galkap gambuluh mangpa Thanswe pai aa, papi teng in Thau lawn in Mipiten hagawisa in muak zihziah uhhi ci.
Pu Lian --- Bawi...Tungpi hongpaisin tua thauging ngeingai abang vai ahia...lawng tam kilawnsi ae.
Tungpi --- 2010 kitel ding vai tawh kisai agen ding aa, Thanswe Tedim ah hongpai hilo maw.
Pu Lian --- Lawngtam tawh kapsi uh kapkhat aa, khalo uh maw...lawmhlawmh. ..muitang kei si uh ae liakluak geuh.
3. Kawlpa --- No Zomite bel na Pasian uh kimu lah kimu theilo um mahmah pongmawk naak haivai uh teh.
Zomipa --- Na Nu pen na Nu takpi hi ci-in na um na?
Kawlpa --- Um mahlo dia kaNu takpi mah hi ven.
Zomipa --- Na Pa ae le... na Pa takpi hi-in na um na?
Kawlpa --- Um mahlo dia ka Pa takpi mah hi ven.
Zomipa --- Nang mu maw leh?
4.Galkap thukanpa --- Koi Tungpi kha nah lii Insein giilbem ah hong zuipak dih au. Gamthu gamvai ( Politics ) nasem ve leh.
Tungpi --- Na kha nah lii uh bel lipkhappian ing in, abang hilaizang ahia...ken gamthu gamvai kasep zenzen lohpi.
Galkap thukanpa --- Hiah! na innsung ah politics tawh kisai Van tampi aom ve leh.
Tungpi --- Politics tawh kisai Van tampi kaneih hangh ken politics sem kikeuh kilkel keng.
Galkap thukanpa --- Kinawhsin kinaupang khemkei dihni.
Tungpi --- Tua ahih leh Numei tampi buan hi cih mawhna tawh hong manvet vo.
Galkap thukanpa --- Dihlaizang inah nang Numei nabuan zenzen lohpi.
Tungpi --- A Van kanei ve leh.
5. Sia Thang --- Tui pen Mihingte ading thupi mahmah hi. Hei...Tungpi abang dia laihilh laitak kimawlmawl na hia...awngawng zolo ding kai maw... gilkial tawh niangtui man ding neihloh tawh ding in la, Tui amanphat danzia gen sin.
Tungpi --- Tui pen manphalua mahmah hi. Tui om kei leh Mihing ten tuipek theilo ding hi hangh, tua hi leh ihvekpi aa tuikia in asi ding ihhi ve.
6. Winston Churchill --- Gammakai kicianpa in Mipite tung ah zing ciang bangpiang ding cih genkholthei ding aa, azing ciang agen bang aa, banghangh pianglo cih ahilhciantheih nangh pilna neihkul hi.
7. Sia Pipa --- Lianpu abangci nenghnangh na hia, laihuan sim aa, atawpna nangahden keei namai zongh azum in zumlo maw delhdalh teh.
Lianpu --- Ka inn vuah kaNu leh kaPa kiboxing den keei in lai kisimthei vetlopi bangcih ding.
Sia Pipa --- Na khawl au...naNu bel theiveng in naPa kua himawk aale.
Lianpu --- Tua vaai mah hiveh aw...akitottot na uh.
8. Nelson Mandela --- Africa gam ah Mikangte Lai Siangthobu tawi in hong pai uh aa, thungen ding mitsi vo, hong ci-in ko kavek vua mitsipah ngeingai, kahakkik uh ciang koikhut sung ah Lai Siangthobu om in amaukhut sung ah kaleitaang teng uh om.
9. Charles W. Eliot --- Harvard University pen pilna namkiim kigawnna sanghoihpen banghangh hongsuak hiam cih leh, sang naupangthak tampi ten pilna siamna tampi hongpua in Lukhu nelkai ngah ten tawm bek puakhia uh.
10. Wilson Mizner --- Lai gelhsiampakhat ee laigelh pen agelhkik pa laiguta Mipoi kici napi Lai gelhsim Mitampi laite agelhkikpa Mipil kici sese.
11. Zomi Khangthak tangvalno khat in lukun ngeungausa in Thu hong ngaihsun ek aa, Pasian tung ah thu hong ngen hi ci... "Topa Miten tuma kum tampi laipek aa, Vanleng bawlkhin in kei khatvei beek tuangkha cih thadah kakhuazang vua vanleng aleng mule ung galtungta ding ci aa, atai tawh, cilkai liang aa, aen heha tawh nu ei kagen thadah, Miten Mawtaw bawl ziahziah in ken hawlthei naailo, Miten Computer bawl zuahzuah in ken leizolo zawzen zumlua ing, Miten company lianpipi tawh million, billion ciphangphang napi kei naikhat 9 dollar khawng tawh kawngna, tangaaina, ngawnggui na, ihmut cimlo mitsan nelnal, khuisasa kawm aa kipei gaigai in... nawt, phiat, sawn, sawp, kai, pua, zial...
Topa aw thu ngaihsun in Zomite hong mudah tamai nahiam? Hong sianggen in, thungen in kong phatphat vevua leh, hia tak aa Mikangte Japante khawng in nang hongphat cih thadah hongthei beekkei uh naup kei leh dong teekteek in ka takpi hi Topa aw...Topa Midangte akhuak uh ahoih apil aa, bawl napi cin abang dia ko Zomite Khuakte hakkolsui, sailungtang hual, sialdaikhak, sakol nungzui..... .."
Ci aa thu anget ngaaungaau leh Khuak kizuakna sai khat Pasian in phawksakvat aa Khuak lei ding in taipah vingveng hi ci. Khuak sai ah Zomi khuak, Japan khuak, USA khuak, Germany khuak, Sweden khuak, Englang khuak...khuak. ..khuak.. ..Khuak namkiim lah ah Zomi khuak tamman pen aa, alei ding Mi kigual detdat hi ci.
Zomi Khangthak --- A bang dia Zomi khuak tamman pen ahia bilbel kei bang Zomi khuak deihlo aa, Sweden khuak alei ding aa, hongpai hi veng.
Khuak saineipa --- Khuak dang khempeuh akizanghzanghsa, alui vive hi-in Zomi khuakpen akizangh naivetlo athak sitset ahih hangh hi.
Zomi Khangthakpa zongh khukdinsa in " Aw Topa hong maisak in nangh Mi khempeuh nong itna kibang kakhuak uh zongh akibang aa nongbawlsak hinapi ken zanghlo apcipsak, keekseu sak, thu ngaihsunlo, kei leh kei kineu et, kimuanglo, lungkia pahpah, um zolo, Mikangte bek in asemthei abawlthei sakha theita ing ei... Topa...theita ing... tua aa kipan kakhuak zangh in HunThak ah gualzo aa kakhuak hong bawl kaTopa... namin hongthangsak Zomi Khangthak kasuah nangh hanciam ning ei... Topa... hong en gige au.
Na sanggam
Cinpi ( Hello! Zomi )
Tuesday, May 8, 2012
Ka nu Niang Za Go by Rev. Dr. J. M. Ngul Khan Pau
Ka nu Niang Za Go
Posted by: "J.M. Ngul Khan Pau" jamangpau@gmail.com
Sat May 5, 2012 8:00 pm (PDT)
[Attachment(s) from J.M. Ngul Khan Pau included below]
Dear Lawmte
May 13 ni *Nute ni* kizang ding ahih manin ken zong ka piannaka nu
tangthu tam lo kong gelh hi. A sih zawh kum 43 lam ahih khit hangin amah
ka phawk tawntung hi. Topa in amah bang nu hong piak ka lungdam mahmah hi.
J.M. Ngul Khan Pau
--
J.M. Ngul Khan Pau
A5 Parijat Masion. GMC House No. 19
Amarawati Path, Christian Basti
Guwahati, Assam, India 781 005
Cell (91) 801-100-1959 (Pau) 801-100-1949 (Lucy)
Ka nu Niang Za Go
(1926-1969)
- Rev. Dr. J. M. Ngul Khan Pau
A pianna nu leh pa: Ka pu min Thang Khaw Suan, Buansing beh hi. Ka pi min Awn Khaw Ciin, Thawmte beh pan hi. Amau sung pan ka nu Niang Za Go, Suangzang khua, Tedim pan kigamla lo ah 1926 kumin piang hi. Ama pianpih sanggamte Huai Khaw Dim, Nem Za Ciin, leh Khai Khaw Gin hi uh a, a vek un hong beisan khinzo uh hi. Ka pu Thang Khaw Suan pianpih sanggamte min Lun Khai, Kham Cin leh Khai Khaw Suan te ahi uh hi. Kawlgam panin Mizogam ah na pem uh hi.
Khristian suahna: Kum 1940 kum bul lamin Pasian sungah dangtakna nei ahih manin Khristian na suak a, amau innkuanin Jesu Khris upna hangin dawi leh kau biakna nusia uh hi. Kum 1943 in Pastor Siamhnun khut panin baptism na tang hi.
Pasal neihna: December 12, 1944 kumin Darngawn khua ah Pastor Kaplung khut tung panin ka pa Thuam Za Gin tawh pumkhat suahna na nei uh hi. Tua kitenna ah ka nu lawm Vial Khaw Nem hi a, ka pa lawm Vial Khaw Zam ahi hi. Khristian a suahpih uh a lawmte Khen Dai leh Thang Za Do te'n Darngawn khua dongah na uap uh hi. Tua hun lai-in Pastor khawng Murlen khua ah omlo ahih manin tuiphumna leh kitenna nei nuamte'n siate omna khua ni nih ni thum khe tawh na zuan uh hi. Ka nu leh ka pa pen nu leh pate' gawm hiloin amau mahmah a ki-it ngiat kiteng ahi uh hi. Tua hangin ko a tate'n amau a kitot lam, a kihehsan lam ka mu ngei kei uh hi.
Pasian thu leh la: Sangkahlo ahih manin Labu leh Lai Siangtho sim theih nadingin a lawmte'n sun ann “Annthawl” tungah A AW B CH cih na gelhsak a, tua panin laisim kisinin ama ading khop labu leh Lai Siangtho na sim thei hi. Ka pa tawh a kitenna uh certificate ah ama khut tawh a min a gelh ka mu ngei hi. Ama la deih ko a tate'n ka theih uh Lusei la nih om a, amasa pen:
Kum tamtak ka vah bosan hnu pawh in
Hmangaihna in min lo la veng zela
Engkim a ka engkim i ni Lalpa
Leilung hi fakin zai rawh se
Aw Isu ka lam rawn hawi leh rawh
Lalpa i kong bo in ka vakvai e.
cih leh
Aw Lalpa i malsawmna hlu
Kan engkim chungah a lang
I thu lo chuan kan nunna hlu,
Kan neih zong nen a ral ang
Kan fak a che, kan fak a che
I khawngaihna kan hmuh hian
I khawngaihna kan hmuh hian
cihte hi. Mizogam ah Presbyterian Pawlpi nuaiah Pasian na mu ahih manin khalam kalsuanna leh lungdamna a tamzaw Lusei pau hizaw hi. Kum 1950 kumin Murlen Pawlpi sungah Numei Hanciam Pawl na kiphuan a, ka nu leh a lawm Vial Khan Cing in na makaih uh hi. Pu Khai Lian Nang amau President ahi hi. Ka neu lai-in Khristian Hlabu kici ka nu in beteh a zuakna sum tawh a lei lam ka phawk hi. Tua labu sunga late amau ommuan khawngin sa thei zel hi. Nitak lup hun ciangin Joseph, Daniel leh a lawmte tangthu hong hilh a, tuni dongin ka bilkha-ah luai lai hi.
Ka nu mizia: Mi tawh kiho nuamsa in mi tawh kikholh zong siam hi. Aneu a lian hopih in maitai mahmah hi. Minam dei nei loin mite lawmbawl pahpah hi. Nasep thanuam in lokhawh singpuak hahkat hi. Lo lianpipi nei in tawlnga loin nasem a, a ci dam ahih manin nuamsa hi. Ka pa'n hong genna panin, “Na nu in ka nu leh ka sanggamte hong itsak a, maitai takin hong kepsak hi,” ci hi. Amah mi thadim, mi kizen mahmah, kamsiam leh kamnem ahi hi.
Ko a tate'n ka phawk dan uh: Ko unau sung panin nau tum pen Gin Khan Cing in ka nu uh a sih in neu lua lai ahih manin a mel cih zong thei manlo hi. Ahi zongin pianna nu a ngaihsut simin, “Pasian thu ah ama hihtheih ciangciang a hanciam manin tuni in ko a tate zong Topa mah beel dingin a hanciam innkuante ka hi uh hi,” cih leh “Amah Pasian upna siangtak nei a si ahih manin ni khat ni ciangin Pasian angsungah kimu kik ding cih ka um hi,” ci hi.
Ka nau Suak Khan Mung in, “I nu pen kei khua theih ma in hong sihsan ahih manin ka mit tawh ka muh gen ding thei keng. Ahi zongin mi hong genpih peuhpeuh in mi hoih mahmah hi, hong ci ahih manin mi hoih dingin ka um hi. A sih ding kuanin a khut tawh hong lawngin tua ciang ka khut hong len hi. Ni khat ni ciangin tua khut in vangamah hong lawng kik ding hi cih ka um hi,” ci hi.
Ka nau Cing Sian Dim in, “Ka khua theih tung panin hong beisan dong, i nu lokuan hong tun ciangin maigum leh hehsa in inn hong tun lam ka mu ngei kei hi. Lokuan hong ciah i muak ciangin maitai takin hong hopih tawntung hi. Sunkhua nasem khua-ul kai kawmin sing leh vokann ding khawthang lopa (Bawngek lopa) gim namin inn hong tun ka mangngilh thei kei hi. Tuni dongin tua lopa gim ka zak ciangin i nu gimnam in ka ngaihsun lai hi. Nipi zingsang simin ka lu hong sawpsak, ka sam sathau hong nilhsak hong pheksak den hi. Ama kammal ka mangngilh theih loh ahih leh Zato inn pan Lian Cing (nautum pen hong beisan khin zo) kem a sunhun inn lam ciah dingin ka kithawi ciang, 'Na nau hoihtak na kemin aw Dimboih' hong cih ka bilkha ah gingging lai hi,” ci hi.
Ka u Ning Sian Cing in, “I nu in hong kamhilh ka mangngilh theihloh khat, “Pasian zahtak ding, Amah beel tawntung ding, tua hi leh vaikhat peuhpeuh hong saisak ding hi,” a cih leh, “cinat lunatna nei leng ann zong ne loin hong kem hong khawi hi, Nipi zingsangin Lai Siangtho a sim ka mu thei tawntung hi,” ci hi.
Ken ka mangngilh theih lohna tampi sung panin, 1968 kum in Class IV ka sim lai-in Imphal ah excursion (khuapi en dingin) pai ding ka kithawi uh hi. Ka nu in zingann a ka nek dingin a buhpal hong puak, khinpi tungah pho in a gamh mengmeng nadingin sing tampi a khul hi. Tua buhhum pen zingsang nai li khawngin tho in su mengmeng a, zingann in buhsih in hong huansak a hong nesak hi. Vaimim ne in Imphal lam pai leng sunkhua in gilkial ding hong khualman ahih lam ka thei hi.
Ka neu lai-un Nipini simin Bungmual khua ka pute kiangah hong hawhpih den hi. Pu Kham Khual, pu Cin Khaw Zam leh pu Nok Za Chin te inn khawngah ka hawh koikoi lam uh ka thei hi. Bungmual khua ka neutung a kipanin khuanuam in ka ngaihsun hi. Tua Bungpi omna, Lamka tuilakna tuibul kici khawng leh a khua sungah leihawm saupi paitheihna om a, ka neu thutheih ahi diam - thampi, gulpi lampi hi - kici ka zuih khak lam ka thei hi. Khatvei Thenmual khua ah buhpal la dingin ka nu tawh ka kuan uh hi. Tuitha lui na khang a ka nu in a lei i tot sangin khuakhal lai lei kidawh tua tawn ni, ci-in tui in tuum khin napi a sik phei leh tuisungah tumsuk dekpah hi. Ka dipkua lua in ka kiko kha hi. Tuni dongin tuikhang ka muh ciangin ka om a nuam kei hi.
June 9, 1969: Ka nu in ka pute ngai mahmah ahih manin ka pu Khai Khaw Gin, pu Suan Eng te in Bungmual panin Tahan ah hong pem khiatsan uh ciang Lamka a ten ding a lungsimah om nawnlo hi. Kei lai theih ding deihna in lenkip hi kei leh ka pa tawh Tahan lamah pem ding na gengen khin uh hi. 1968 kumin amau zong thukhensatna na nei uh a, Topa in cidamna hong piak leh 1969 pawltaak (anlak khit) ciangin inn leh lo zuak in Tahan lam ah pem dingin na kithukim uh hi. Ka neu lai thu theih danin ka papi tate u Ngul Khan Nang leh Tangnuam khua a ka ni uh Dim Za Ning te in niangtui tawh pemlo dingin hong kho uh hi.
1969 May kha panin damlohna tuamtuam hong nei a, Lamka Zato innpi ah va lum hi. Tualai-in ka theihkhialh kei leh Lamka Zato inn ah MBBS khat bek om hi. Ni 20 sung khawng damlo in a lup khit ciangin hoih lam manawh theilo hi. Doctor in Imphal ah paipih dingin hong sawl hi. Sum leh pai neih loh manin - sih hun ding hong tung ahihleh si ding, damna Topa'n hong piak leh dam ding ci-in hong gen ahih manin tua Zato innpi ah om suak ding ka khentat uh hi.
Ka mangngilh theih loh ahih leh June 9, 1969 ni-in ka sangkahna Tangnuam Model High School ah Class V laivuanna ka nei uh hi. English I & II laivuanna nei zo ka paikhiat leh ka khuapihte khat un, “Na nu si kici za lo na hiam?” hong ci hi. Inn ah pai mengmengin ka naupa Suak Mung tawh Lamka Zato innah ka pai vingveng uh hi. Ka nu na gim mahmah a, pau zo nawnlo hi. Ko unau hong muh ciang a khut hong khak a, “Paupu, Mungno,” hong ci hi. Tua hong sap kawmkawmin Suak Mung a lupna tungah kahto a, kei a geiah ka ding hi. Ka nu nuntaklai khut ka let tawpna ding ahih lam ka theihloh hangin a nak ciangin a gawlgui kikai in gim mahmah hi cih ka muh ciangin ka lung hong khamsak lua hi.
Tua sun hunin, ihmu lah hilo ahih hangin a manglam hileh kilawmin, a pianpih a u Awi Khaw Dim (Rev. Khup Za Go nu) sam thei zel hi. Ka pa kiangah, “Imphal lamah hong paipih sawm ken, kei nungta zo lo ding hi ing,” na ci hi. Tua bangin ka nu lupna geiah naupang cimawh lungkham minute sawm khawng ka om zawh uh ciangin Doctor pa hong pai acih manun ko innpua lamah ka piakhia uh hi. Suak Mung tawh nitak ann ding kihuan tua hospital geiah ka ne uh hi. Tua bangin ka om zawh uh a sawtlo in siapi Shing Khan Thang hong piakhia a, “Nu Niang in hong paisan ta ei,” hong ci hi.
Tua ni a kipan ka leitung nuntakna hong kilamdang suak hi. Pianna nu in hong sihsanpah dingin ka gel khakloh manin Zato inn ah a om sungin ka veh kha kei hi. A sihma in hun tomcik sung zangkhawm kha ka hih man un manpha kasa hi. Ka nau Suak Mung tawh i nu’n hong sihsan ahih ciang ci-in khe tawh inn lamah ka ciahpah uh hi. Sausim ka pai khit uh ciangin Ambulance tailai ko kiang hong tunga, hong khawl a, ka nu luang hong kha ding ana hi hi. Tua ambulance tawh ka pai uh a sawt loin Kawllam pute khat zong hong tuanga mawtaw laizangah ka nu puan kikhuh a muh ciangin, “Niang Za Go, nang zum lo maw, banghangin ko teng hong tusak a, nang lum na hiam,” ci-in hong kitom hi. Naupang lai ka hih manin lamdangsak leh ka nu taai ahih manin a gilo in ka ngaihsun hi. Ahi zongin ka theih kikkik ciangin amah a ‘kap’ na hi gige mawk hi.
Zankhua in mipi lengkhawm uh a, kei ka hih leh ka pu Khual Khaw Zam te innah ka giak hi. Ka mangngilh theihloh khat om - ka nautum pen uh Ning Lian Cing, nawine lai a ka nu in sihsan ahih manin tua zan zankhua in Nu Zel Za Niang in a nungzangah a pua hi. Thingkangphai Presbyterian Pawlpi in zong zankhua in hong uap uh a, ka nu khakna hun zong hong nei uh hi. Ka pa sihni in zong tua mah bangin Presbyterian pawlpite'n khakna hong nei uh hi. Amau lam panin ka nu leh pa Murlen Presbyterian pawlpi makai lui ahih lam na phawk gige uh ahi tam ka ci thei zel hi.
Thukhupna: Ka nu damsung kum 43 bek ahih hangin Topa in leitung gimna gam pan hong laksakpah ahih manin ka khualzinna leh thugenna khawngah khatveivei ka ngaih ngeungau hun a om thei hi. A sih dinga hong sapna awnem ka bilkha ah a mangthei kei hi. Topa in nu hoih sung pan hong piansak ka lungdam mahmah a, ama theihna ciangciangah Pasian na beel teitei ahih manin tuni dongin ama vaang leh hong thuhilhna in hong thakhauhsak hi. Tua ahih manin, “Nu aw, nang bang a nu manpha koi ah mu tuan ding ka hi uh hiam? Nong itna, nong khualna tuni dongin ka phawk tawntung uh hi. Kam tawh i kiho theih nawnloh hangin lungsimah kong mangngilh kei uh hi. Sihna gunpi khen lam Sian angsungah dawn bang kituah hun ding ngaklah ung...”
*****
CIDAMNA TAWH KI Doctor 8 te thu Vol-2 ki ngaithei ta
Posted by: "Suum pi" gsuumpy@yahoo.com gsuumpy
Sat May 5, 2012 5:40 am (PDT)
Alung lutte ading in Cidam na tawh ki sai thu hoih te i ngai thei ta hi.Anuai a lim na mek sakin.
Sum metbawl nang ahih kei nak leh Na Website,Blog, Socialnetwork te ah na khah sawn in.
vol-1 http://fgatulsa. org/guest- speakers/ eight-doctors- lamno
Vol-2 http://fgatulsa. org/guest- speakers/ eight-doctors- vol-ii-lamno.
Subscribe to:
Posts (Atom)