Tedim Sangmang nunung pen Sangmangnu Phileda O.
Nelson tawh kimuhna
Feb 11, 09 ni-in Norton khua aa om sangmangnu kiang kahawh uhhi. Kum 94
bangphata ahihman in teek mahmahta ahihhang angaihsutna sia nailo in Tedim
aa aomlai thute thei sitset laihi. Zomite pen Kamhau-mite ci-in ong theihi.
Zomite ading anuntakna uh ong kipiak ngam mahbang un ong ittakpi ahihi. Ong
muhkhaak uh lungdam mahmah aa ong zutzutnuam phial hi.
Tulsa khuapi aa Zomite phuh Pawlpite thu genkawm in amaan khawng kalah
uhciang, “Ko Tedim ka omlai un Pawlpi mi hizah apha Pawlpi om nailo hi. Tu’n
Zogam ahilo, kei omna khuagei ah Kamhau Thu-ummi hizah om ahihman in Topa
nasepna lianpi kamu aa kalungdamna lianhi, Kamhau minamte ading khut kilen
in thungen khawm ding hihang” ci-in athunget kawm in alungdamna khitui luang
aa, acii ling keuhkeuhhi. Ong itna lianlua ahihlam kimu theihi.
Hih sangmangte hang in Zomite tuni tuhun dinmun atung ihihi. Hihte ong pailo
hileh tuni tuhun ih minam dinmun ngaihsut ngam ding hilohi.
Sangmangte nupa pen apu apa te uh Sweden pan hi-in Swedish te hi gigehi. Apu
te ciangin amau pau thei lai in amau thei nawnlo uhhi. US gammi suak in
mangpau pauta uhhi. Amin uh ahihleh Sweden min kihel laiding in ka ummawhhi.
Ahihhang mangmin tawh kigawm khinkha dinghi.
Sangmangnu in kasih ciang ong kiphaakna teng Kamhau mite aa ding khaak nuam
kahihman in koi ci khaak le’ng hoihpen dinghiam ci-in, ong deihsak mahmah
aa, ama theih sunsun tenglah Tuiphum Pawlpi, ah omlian nawnlo ahihman in,
pawlkhat in ngah aa pawlkhat in angahloh ding patau mahmahhi. Atanu upen
Lois kiang ah nang thei in ci-in ap phapha hi.
“2010 – Zomite Lai neihzawh Kum 100 na Pawipi kikhaam ding aa tua ah nong
paizawh nading” ci-in kasap bawl uhciang, “Tua hunciang Topa Franklin
Nelson(Sangmangpa) tawh vantung pan lungdam, nuihmaisa in ong ensuk ding
hi-ung” ong cihsan hi. Zomi Christian Taangthu laibupi kibawl ding aa tua
laibupi Singapore aa om Zomite’n sponsor ding hi-ung kacih ciang, na bawl
ding peuh uh, nasepding peuh uh, bawl mengmeng, sem mengmeng un” ong ci aa,
teeksia vai aa kimuang nawnlo hiding in ka umhi. Amahpen asih ciang apasal
Franklin Nelson topa kivuina Minnesota ah kivui ding ahihi.
Hih Sangmangnu tawh kimuhna pan kamuhkhiat thu pawlkhat omhi.
Aban Dahpa Khuang Tawina USA-4 ah zomlaini.
hkl
Murlen khua in 4-5 March 2010 in Platinum Jubilee zang hi.Platinum Jubilee Magazine bawl uh hi. A omna pen- Champhai District, Mizoram,India Latitude : N 23º 32' 42" to 23º 41' 36" Longitude : E 92º 13' 12" to 92º 27' 24" Altitude : 400 mts to 1897 mts Area : 100 Sq.km Rainfall : 2100 to 2500 mm
Saturday, October 23, 2010
Sunday, October 17, 2010
The Road to Tiddim
Posted by: "Pum Khan Pau" paupk@yahoo.co.in paupk
Mon Mar 2, 2009 6:37 am (PST)
Dear Lawmte,
Sia Gin Mang in material hoihpi khat mipite adingin ong luikhia ahih manin lungdam peuhmah hang ei.
Galpi Nihna tawh kisai Vum Kho Hau in a laibu (A Profile of Burma Frontier Man) sungah a gelhte tampitak British record leh record dangdangte ah omlo ci le'ng kikhial lo kha ding hi. Vum Kho Hau mah bangin eimi sungah record a nei om kha lai ngel lo ding hiam?
LEISAN MUAL kikapna (Battle of Basha Hills) bang Japante leh Zomite (+Indian forces) kikapna lakah a nasia pen pawl hikha ding ahih manin a kicianzawin theihnop huai peuhmah hi. Numei leh naupangte nangawn in tua hunin Red Cross Society te nasep bangin sem uh hihtuak hi.
India a Nagate lakah Japante suan/ta zong om hi cih mi gen ka za ngei hi. Record i sim ciangin Japante mi 40 in nungak/numei khat kikop uh kici zen hi. Chin Hills ah zong Japante hiamgamna nasia mahmah ahih manin numei tunga thaangtatna hangin Japan suan i om kha kei phial tam, a kan huai khat hilo ding hiam?
Gal tawh kisai ah a nungcianga ciamtehna hoih khat pen Haan (War cemetry) hi. Imphal ah Japante in gal a lelh tak uh ciangin a si a liamte a hi thei bangbangin Tedim (a phualpi uh) ah kipuak uh a, misi tampitak Tedim ah kivui hihtuak hi. Tua ahih leh tu-in Tedim ah Japante kiphumna haan bangzah muh theih dingin a om lai tam?
Gal vai ah a kisam mahmah khat pen "Propaganda" hi. Galpi Nihna hun sungin British te leh Japante propaganda bang ahia? Bangci bangin propaganda thehzak/hawmkhia uh hiam? cih zong theihhuai hi. A hang pen Zomite lakah a tamzaw in British te a gup pong hangin a hun khop khat mah Japan lamah pang uh hi. Tonzang Ukpi Pum Za Mang in zong a tuungin Norman Kelly i sapna bangin "Levy" ding ama mite lakpan a piak lohna Japante gualzawh ding a upna hang hi, kici hi. "Wartime propaganda seems to have greatly influenced the reactions of the local people" ci le'ng kikhiallo dingin um ing.
Kikup ding tampitak om hi. Theihna kicianzaw a neite in hong gen beh zelta un.
Pum Khan Pau
Mon Mar 2, 2009 6:37 am (PST)
Dear Lawmte,
Sia Gin Mang in material hoihpi khat mipite adingin ong luikhia ahih manin lungdam peuhmah hang ei.
Galpi Nihna tawh kisai Vum Kho Hau in a laibu (A Profile of Burma Frontier Man) sungah a gelhte tampitak British record leh record dangdangte ah omlo ci le'ng kikhial lo kha ding hi. Vum Kho Hau mah bangin eimi sungah record a nei om kha lai ngel lo ding hiam?
LEISAN MUAL kikapna (Battle of Basha Hills) bang Japante leh Zomite (+Indian forces) kikapna lakah a nasia pen pawl hikha ding ahih manin a kicianzawin theihnop huai peuhmah hi. Numei leh naupangte nangawn in tua hunin Red Cross Society te nasep bangin sem uh hihtuak hi.
India a Nagate lakah Japante suan/ta zong om hi cih mi gen ka za ngei hi. Record i sim ciangin Japante mi 40 in nungak/numei khat kikop uh kici zen hi. Chin Hills ah zong Japante hiamgamna nasia mahmah ahih manin numei tunga thaangtatna hangin Japan suan i om kha kei phial tam, a kan huai khat hilo ding hiam?
Gal tawh kisai ah a nungcianga ciamtehna hoih khat pen Haan (War cemetry) hi. Imphal ah Japante in gal a lelh tak uh ciangin a si a liamte a hi thei bangbangin Tedim (a phualpi uh) ah kipuak uh a, misi tampitak Tedim ah kivui hihtuak hi. Tua ahih leh tu-in Tedim ah Japante kiphumna haan bangzah muh theih dingin a om lai tam?
Gal vai ah a kisam mahmah khat pen "Propaganda" hi. Galpi Nihna hun sungin British te leh Japante propaganda bang ahia? Bangci bangin propaganda thehzak/hawmkhia uh hiam? cih zong theihhuai hi. A hang pen Zomite lakah a tamzaw in British te a gup pong hangin a hun khop khat mah Japan lamah pang uh hi. Tonzang Ukpi Pum Za Mang in zong a tuungin Norman Kelly i sapna bangin "Levy" ding ama mite lakpan a piak lohna Japante gualzawh ding a upna hang hi, kici hi. "Wartime propaganda seems to have greatly influenced the reactions of the local people" ci le'ng kikhiallo dingin um ing.
Kikup ding tampitak om hi. Theihna kicianzaw a neite in hong gen beh zelta un.
Pum Khan Pau
Dahpa Khuang tawina USA
Posted by: "Hang Khan Lian" hangkl@zomi.net
Mon Mar 2, 2009 4:49 am (PST)
Kongit ka Zomi pihte,
Feb 8, 2009 in leitung aa gam minthang pen, Dr Hau Za Cin in Zogam thak
acih, USA gam katunghi.
Hih US gam ah apiang theilo khatzong omlo kici ahihman in Dahpa Khuang
tawina gam ci-in min kavawh nuamhi.
Banghanghiam cihleh hoih nading leh hoihloh nading ei khut sung ah om in,
"Dahpa lo aw thotho" icih leh ikhawhsa teng tho ding aa seploh suak dinghi.
Ihpianna ihZogam leitang ah dawivei, kau-vei ihbang zongin, gal leh sa
ihtuak ahizongin, mihing genloh, Kawl, Meiteite leh azu ava in ong simmawh
ong bawlsia phial ahizongin hih Dahpa khuang tawina US gam ah tuabang
omnawnlo hi.
Maivom maikang, namlian namneu om nawnlo in, ki-itna, kizahtaakna, ki thupi
simna, kipahtaakna leh suahtaakna tawh kidim gam ahihi.
Kawlgam ahi aa Vaigam leh piannaZogam mahmah ahiphial zongin in Zomite ading
ki deidanna omlohna, kisimmawh na tawh kipelhna omlo himah taleh, Zomite
gamthak US gam ah mihing hihna kithupi sak in, melsia pen nangawn itna amuh
theihna, bengngong khua zalote khua zaakna, mittawte khua muhna gam ahihi.
Itna kibulphuhna gam ah, mittaw te'n khua mu aa, bengngongte' n khuaza in,
daaipaamte innteek uhhi.
Cihtakna, kuhkalna, thumanna kithupi simlohna gam ah, acitak, akuhkal,
athuman mite ahai, amawl in kimu ahihhang, athupi sim gige khat na om aa,
tua minamte tawh akituakding mun leh mual thak ong zonsak in, tua mun leh
mual ah ong puak ahihi.
Akang tamzawkna gam ah, avom khat maikaiding aa teelcing ngah, cih limlim in
hih gammite lungsim puak thupi lua ahihlam kilang sak aa, mi citak,
milungsim hoih, thuman mi sawm akingah leh kaat leh meikuang halna pan apeng
ding hileh, hih gam hih lei kaat leh meikuang bawlsiatna in sukha ngeilo
ding cih kimu thei ahihman in, Zomite zong aki susia loding Topa gelna
hiding kician mahmah kasa hi.
Dahpa khuang itawi khit ciang Kumpi lah suakthei, sila zong suakthei ihihlam
mangngilh keini.
Atengsa minamte lungsim ineih zawh kei leh hihgam hihlei tawh akituaklo
hiding hihang. Zogam thak lungsim ihpuak theihding thupi dinghi.
US gam pen duhhopna, huaihamna, angsung theihna tawh kilam in ka um keihi.
Zuih zawh sawm ding hihang.
Lungsim picinna, thumanna, itna, suahtaakna, kuhkalna, cihtakna, ki thupi
simna gam ahih man in, zuihpah sawm ni.
Zogam aa ih omlai aa ih khuazaaklohna te ih bengngon hang nahilohi.
Zogam aa ih omlai aa ih khuamuhlohna te ih mittawt hang nahilo hi.
Zogam aa ih om lai aa ih zawnkhalnate ih thadah hang nahilo hi.
Zogam aa ih omlai aa daaipam ihbatnate ih zawn man nahilo hi.
Zogam aa ih omlai hai ong kicihnate ih pilloh man na hilohi.
Zogam aa ih omlai ih huaihamna te angsung theihman nahilohi.
Ih lungsimte hongkhia in tanzau sak ding hihang. Ih buukmun khanding hihang.
Ih tenna gamthak ah, ih khetphimte thuukkhet in, innteek lungsim puading
hihang.
Ong kitawh khiatna suangkhuk mangngilh lohding thupi dinghi.
Ih Dahpa khuang tawi ih koici zat hiam? Ih khutsung ah omhi.
Suahtaakna gam hi. Ei ut bangbang aa zattheih ahihi.
Zogam, Zomite mailam thu in, pianna Zogam Zolei ah kinga lo in, Zogamthak,
Dahpa khuangtawina USA ah kinga ahihlam phawkkawm peuh lehang sia suak lua
lawmlawm lodingin lam-etna kaneihi.
Hang Khan Lian
Dahpa Khuang tawina USA-2
USA gambup ah Zomi Innkuan kiphutsa 9 bang om ahihman in Zomi ahoihkhop khat
omta cihna ahihi. Tuate lak ah Tulsa bulphuh Oklahoma Zomi Innkuan leh
Florida Zomi Innkuan apawlcing pen hidingin ka umhi. Mimal 500 kiim tuak
bang phading uhhi. Kipawlna tawh kisai anopci mahmah khin cihtheih ahihi.
Sum leh paai neih leh lam, inn leh lo zong kinei ciat in kuama nuntak
enlohna mun ci lehang akici theita ding dinmun ahihi.
USA gam sung ihlut ciang sauveipi akikhen aa om innkuan kigawmkik ahihna
tawh kizui in naungeek suakcil zong tam aa, kikhopna, kisuktuahna munpeuh ah
naupangte kimawl ziahziah ahihman in Thupha kicing ahihlam kimu theihi.
USA gamsung aa suak ahihnaakleh gammi hipah aa gammi ahihnaakleh Gam makaipi
nangawn asuakthei ahih man in ei(Zomi) adingin Kawlgam leh Vaigam khawngsang
gam makai suahding lam et a omzaw gam hipahhi. Tuzawh asawtlo in ong om
takpi dingzong upna kaneihi.
Naupangte sangklah kim uh ahihman in, mangpau, manglai, mangte mah bangpah
in siam mahmah pah, manthei pah uhhi. A sangkahna alawm agual lak ah zong
apilpawl hiden uh ahihman in Topa lapsang nop ihihlam kithei phadiakhi.
USA alut masa khangno lak ah, degree ngahkhin zong omta in leitung gamlian
pen pan pilna ngah himawk uh ahihman in, Zomite�, ihsuan ihkhaak ihtate
minamdangte tawh tukhawm aa vai ahawm khawm dinmun akitung toto ta ahihlam
kimu theihi.
Tuzawh kum sawm ciangin ihtu, ihta te tampi laipil laisiam ong omta ding aa,
ongsiam ongzeekPa ngimna, tupna tampi mukhia tading ka lam-en hi.
Kampau luheek mahmah zong ih omna gamte mah bangpah ihihman in mizia mitong
aban mahmah ihihlam kimu theihi.
Nisim phial in alomlom in kilut lai ahihman in hunkhat teh Zogam thak ong
hitakpi ding aa, ihta ihnau te in leitung minamdangte khangkhat sung aa
abanto pakding cih Pasian ngimna ahihlam kician mahmah kasahi.
Pasian in hihgam hihlei ong puak na in, leitung minamdangte pha ding
ciangbek ngim in ka um keihi. Adeihna, angimna lian mahmah omlo in ei ong
mawk lapsanglo ding ahihlam phawk huai mahmah dingin ka umhi.
Ih khua ihtuui pan ihpusuah dingciangin, Topa tung lungdam ihkoh ciat
mahbangin, ih tupna mun ihtunteh lungdam koh kaan ding zong thupi mahmah in
ka umhi.
Minam amangthang lel ding in ong puaklo ding aa, ong zat nopna om
hamtangding ka lam-en hi. Tua ahihman in bang aa ong zangnuam hiam cih Topa
tawh kiho niloh ding, kizop tawntung ding thupi mahmah ding leh Ama deih
bangbang aa ong zat theih nading, kipumpiaksa, ki-ap sa aa nuntaak ciatding
thupi dinghi. Tua hikei leh minamdangte lak ah mangthang lelding hihang.
"Topa in bangding aa ong deihhiam?" cih theihsawm-ni in ih gualzawh-ni
hiding aa, theihkhiat ihsawm kei leh ih "manthan ni" hipah dinghi.
Ih khutsung ah Dahpa Khuang tawi ihihman in ei telding thu ahihi.
Hang Khan Lian
Mon Mar 2, 2009 4:49 am (PST)
Kongit ka Zomi pihte,
Feb 8, 2009 in leitung aa gam minthang pen, Dr Hau Za Cin in Zogam thak
acih, USA gam katunghi.
Hih US gam ah apiang theilo khatzong omlo kici ahihman in Dahpa Khuang
tawina gam ci-in min kavawh nuamhi.
Banghanghiam cihleh hoih nading leh hoihloh nading ei khut sung ah om in,
"Dahpa lo aw thotho" icih leh ikhawhsa teng tho ding aa seploh suak dinghi.
Ihpianna ihZogam leitang ah dawivei, kau-vei ihbang zongin, gal leh sa
ihtuak ahizongin, mihing genloh, Kawl, Meiteite leh azu ava in ong simmawh
ong bawlsia phial ahizongin hih Dahpa khuang tawina US gam ah tuabang
omnawnlo hi.
Maivom maikang, namlian namneu om nawnlo in, ki-itna, kizahtaakna, ki thupi
simna, kipahtaakna leh suahtaakna tawh kidim gam ahihi.
Kawlgam ahi aa Vaigam leh piannaZogam mahmah ahiphial zongin in Zomite ading
ki deidanna omlohna, kisimmawh na tawh kipelhna omlo himah taleh, Zomite
gamthak US gam ah mihing hihna kithupi sak in, melsia pen nangawn itna amuh
theihna, bengngong khua zalote khua zaakna, mittawte khua muhna gam ahihi.
Itna kibulphuhna gam ah, mittaw te'n khua mu aa, bengngongte' n khuaza in,
daaipaamte innteek uhhi.
Cihtakna, kuhkalna, thumanna kithupi simlohna gam ah, acitak, akuhkal,
athuman mite ahai, amawl in kimu ahihhang, athupi sim gige khat na om aa,
tua minamte tawh akituakding mun leh mual thak ong zonsak in, tua mun leh
mual ah ong puak ahihi.
Akang tamzawkna gam ah, avom khat maikaiding aa teelcing ngah, cih limlim in
hih gammite lungsim puak thupi lua ahihlam kilang sak aa, mi citak,
milungsim hoih, thuman mi sawm akingah leh kaat leh meikuang halna pan apeng
ding hileh, hih gam hih lei kaat leh meikuang bawlsiatna in sukha ngeilo
ding cih kimu thei ahihman in, Zomite zong aki susia loding Topa gelna
hiding kician mahmah kasa hi.
Dahpa khuang itawi khit ciang Kumpi lah suakthei, sila zong suakthei ihihlam
mangngilh keini.
Atengsa minamte lungsim ineih zawh kei leh hihgam hihlei tawh akituaklo
hiding hihang. Zogam thak lungsim ihpuak theihding thupi dinghi.
US gam pen duhhopna, huaihamna, angsung theihna tawh kilam in ka um keihi.
Zuih zawh sawm ding hihang.
Lungsim picinna, thumanna, itna, suahtaakna, kuhkalna, cihtakna, ki thupi
simna gam ahih man in, zuihpah sawm ni.
Zogam aa ih omlai aa ih khuazaaklohna te ih bengngon hang nahilohi.
Zogam aa ih omlai aa ih khuamuhlohna te ih mittawt hang nahilo hi.
Zogam aa ih om lai aa ih zawnkhalnate ih thadah hang nahilo hi.
Zogam aa ih omlai aa daaipam ihbatnate ih zawn man nahilo hi.
Zogam aa ih omlai hai ong kicihnate ih pilloh man na hilohi.
Zogam aa ih omlai ih huaihamna te angsung theihman nahilohi.
Ih lungsimte hongkhia in tanzau sak ding hihang. Ih buukmun khanding hihang.
Ih tenna gamthak ah, ih khetphimte thuukkhet in, innteek lungsim puading
hihang.
Ong kitawh khiatna suangkhuk mangngilh lohding thupi dinghi.
Ih Dahpa khuang tawi ih koici zat hiam? Ih khutsung ah omhi.
Suahtaakna gam hi. Ei ut bangbang aa zattheih ahihi.
Zogam, Zomite mailam thu in, pianna Zogam Zolei ah kinga lo in, Zogamthak,
Dahpa khuangtawina USA ah kinga ahihlam phawkkawm peuh lehang sia suak lua
lawmlawm lodingin lam-etna kaneihi.
Hang Khan Lian
Dahpa Khuang tawina USA-2
USA gambup ah Zomi Innkuan kiphutsa 9 bang om ahihman in Zomi ahoihkhop khat
omta cihna ahihi. Tuate lak ah Tulsa bulphuh Oklahoma Zomi Innkuan leh
Florida Zomi Innkuan apawlcing pen hidingin ka umhi. Mimal 500 kiim tuak
bang phading uhhi. Kipawlna tawh kisai anopci mahmah khin cihtheih ahihi.
Sum leh paai neih leh lam, inn leh lo zong kinei ciat in kuama nuntak
enlohna mun ci lehang akici theita ding dinmun ahihi.
USA gam sung ihlut ciang sauveipi akikhen aa om innkuan kigawmkik ahihna
tawh kizui in naungeek suakcil zong tam aa, kikhopna, kisuktuahna munpeuh ah
naupangte kimawl ziahziah ahihman in Thupha kicing ahihlam kimu theihi.
USA gamsung aa suak ahihnaakleh gammi hipah aa gammi ahihnaakleh Gam makaipi
nangawn asuakthei ahih man in ei(Zomi) adingin Kawlgam leh Vaigam khawngsang
gam makai suahding lam et a omzaw gam hipahhi. Tuzawh asawtlo in ong om
takpi dingzong upna kaneihi.
Naupangte sangklah kim uh ahihman in, mangpau, manglai, mangte mah bangpah
in siam mahmah pah, manthei pah uhhi. A sangkahna alawm agual lak ah zong
apilpawl hiden uh ahihman in Topa lapsang nop ihihlam kithei phadiakhi.
USA alut masa khangno lak ah, degree ngahkhin zong omta in leitung gamlian
pen pan pilna ngah himawk uh ahihman in, Zomite�, ihsuan ihkhaak ihtate
minamdangte tawh tukhawm aa vai ahawm khawm dinmun akitung toto ta ahihlam
kimu theihi.
Tuzawh kum sawm ciangin ihtu, ihta te tampi laipil laisiam ong omta ding aa,
ongsiam ongzeekPa ngimna, tupna tampi mukhia tading ka lam-en hi.
Kampau luheek mahmah zong ih omna gamte mah bangpah ihihman in mizia mitong
aban mahmah ihihlam kimu theihi.
Nisim phial in alomlom in kilut lai ahihman in hunkhat teh Zogam thak ong
hitakpi ding aa, ihta ihnau te in leitung minamdangte khangkhat sung aa
abanto pakding cih Pasian ngimna ahihlam kician mahmah kasahi.
Pasian in hihgam hihlei ong puak na in, leitung minamdangte pha ding
ciangbek ngim in ka um keihi. Adeihna, angimna lian mahmah omlo in ei ong
mawk lapsanglo ding ahihlam phawk huai mahmah dingin ka umhi.
Ih khua ihtuui pan ihpusuah dingciangin, Topa tung lungdam ihkoh ciat
mahbangin, ih tupna mun ihtunteh lungdam koh kaan ding zong thupi mahmah in
ka umhi.
Minam amangthang lel ding in ong puaklo ding aa, ong zat nopna om
hamtangding ka lam-en hi. Tua ahihman in bang aa ong zangnuam hiam cih Topa
tawh kiho niloh ding, kizop tawntung ding thupi mahmah ding leh Ama deih
bangbang aa ong zat theih nading, kipumpiaksa, ki-ap sa aa nuntaak ciatding
thupi dinghi. Tua hikei leh minamdangte lak ah mangthang lelding hihang.
"Topa in bangding aa ong deihhiam?" cih theihsawm-ni in ih gualzawh-ni
hiding aa, theihkhiat ihsawm kei leh ih "manthan ni" hipah dinghi.
Ih khutsung ah Dahpa Khuang tawi ihihman in ei telding thu ahihi.
Hang Khan Lian
Hello! Zomi ( Slumdog Millionaire )
Posted by: "Langh Suan Cin" cinpi45@yahoo.com cinpi45
Mon Mar 2, 2009 4:49 am (PST)
Hello! Zomi,
Lawm tutung Oscar pahtawina ( USA Hollywood Academy Awards ) ah Director---Danny Boyle ee... "SLUMDOG MILLIONAIRE" movie tawh ihveng ( India ) ten Oscar (8) hong ngah vialve uh aw...vial mahmah...Na kithei uh hen...Ei Zomite pen tulaitak amau hong muhna ah Amau kiang aa, Bawng, Lawi, Sakol, Sial, Vok, Kel, Ak, Vatawt, Beli, Zawngtat, Samphok, Hongmaa ( Khommaa )......... te azuak to liakliak...Amau kiang aa, Lai Siang Tho sangkah aa, pilna azong thiamthiam.. . Mizawngkhal, Minam ginalo khawngpeuh hong sakkhak mawk uh leh....khiallua diing uh aimaw...khiallua diing uh.
Ei Zomite pen ihthusim ihngimna bulpi hong theilo uh in, a zawngkhal minam hong kisamawk, ei lah Nopsa luakha leng ih ki phatsak luatkhak diing Kawlte Pau leh Auh chi ihlotloh nang aa, a kisinsin, a ki tattat na hi gige. Bangbang hi leh lawm nang nakoici ngaihsut hiam bel hong theikeng in, hih dan aa, ih vengte kagen ciang a MUDAH hilo in a DEMNUAM hi zaw ing. Democracy ngah aa, Zomite gamkhat in ihdin ciang Kawlte sang' Indiate Visa pia in ih Zogam ah nasem in zanghzaw leng ut ing, Tu laitak amau tung ah ihlungdam nang' zongh tampi omsam ahih ciang kacihna hi. Mawtaw sawp, Kongkhak ciing cihte khawng ah hih Indiate kician mahmah vial uh hi ei.
Ihsep diing tam veh aw lawm Kawlte pen alomlom in hong lutsimnuam diing uh a hih ciang gamgi nakkhak mahmah kul in um ing. Tedim aa Tattungpi ( Siti ) bang peuhmah ahuangsung zaipeuh mah in siingzong kiphuklo a hih ciang Taksiing golpipi po in nimdildial zawzen, Laipian huangsung mahtawh ki bang...USA te dan leh Ih White House mun diingin hoih peuhmah. Tattungpi pen akhang kenkawm Gawngkhua lam ah Khuksuk leng Kangbiabua in Bemvelval ahih ciangh zang peuhmah diingin nak muhnop diing hi ven zawzen.....Nak hehhuai.... Ta Aaaa...Chit De...( 1995 kum ka Tan 8 kum aa, Tedim ah a popular mahmah Pau, Kam mal ).Ah! pha mawh kei Lawm khuksak dahmaini-in la...Zomite mimawkmawk hilo mipil mipicing ihhih lam Leitung in hong theih nangun puaksuk mai ni...( A thuduh lua ae...a thu duh lua )
Ci dihdih lawm 2005 kum aa, Oscar 3 a ngah, Best Picture CRASH movie na en nai na...ken 50 vei valngel in um in ka et...nak hoih hiven. USA aa, Minam tuamtuamte, kitelkhial, kimudah, kineu etnate kawmkal pan a tawpna ah kitelsiang theihna thu hi ven nakhoih..... Ei! lawm kasangpai hunta....tua zah ciphot ni ei.....nitak khawng ciang hong hopih kik ning......
Na sanggam
Cinpi ( Hello! Zomi )
Mon Mar 2, 2009 4:49 am (PST)
Hello! Zomi,
Lawm tutung Oscar pahtawina ( USA Hollywood Academy Awards ) ah Director---Danny Boyle ee... "SLUMDOG MILLIONAIRE" movie tawh ihveng ( India ) ten Oscar (8) hong ngah vialve uh aw...vial mahmah...Na kithei uh hen...Ei Zomite pen tulaitak amau hong muhna ah Amau kiang aa, Bawng, Lawi, Sakol, Sial, Vok, Kel, Ak, Vatawt, Beli, Zawngtat, Samphok, Hongmaa ( Khommaa )......... te azuak to liakliak...Amau kiang aa, Lai Siang Tho sangkah aa, pilna azong thiamthiam.. . Mizawngkhal, Minam ginalo khawngpeuh hong sakkhak mawk uh leh....khiallua diing uh aimaw...khiallua diing uh.
Ei Zomite pen ihthusim ihngimna bulpi hong theilo uh in, a zawngkhal minam hong kisamawk, ei lah Nopsa luakha leng ih ki phatsak luatkhak diing Kawlte Pau leh Auh chi ihlotloh nang aa, a kisinsin, a ki tattat na hi gige. Bangbang hi leh lawm nang nakoici ngaihsut hiam bel hong theikeng in, hih dan aa, ih vengte kagen ciang a MUDAH hilo in a DEMNUAM hi zaw ing. Democracy ngah aa, Zomite gamkhat in ihdin ciang Kawlte sang' Indiate Visa pia in ih Zogam ah nasem in zanghzaw leng ut ing, Tu laitak amau tung ah ihlungdam nang' zongh tampi omsam ahih ciang kacihna hi. Mawtaw sawp, Kongkhak ciing cihte khawng ah hih Indiate kician mahmah vial uh hi ei.
Ihsep diing tam veh aw lawm Kawlte pen alomlom in hong lutsimnuam diing uh a hih ciang gamgi nakkhak mahmah kul in um ing. Tedim aa Tattungpi ( Siti ) bang peuhmah ahuangsung zaipeuh mah in siingzong kiphuklo a hih ciang Taksiing golpipi po in nimdildial zawzen, Laipian huangsung mahtawh ki bang...USA te dan leh Ih White House mun diingin hoih peuhmah. Tattungpi pen akhang kenkawm Gawngkhua lam ah Khuksuk leng Kangbiabua in Bemvelval ahih ciangh zang peuhmah diingin nak muhnop diing hi ven zawzen.....Nak hehhuai.... Ta Aaaa...Chit De...( 1995 kum ka Tan 8 kum aa, Tedim ah a popular mahmah Pau, Kam mal ).Ah! pha mawh kei Lawm khuksak dahmaini-in la...Zomite mimawkmawk hilo mipil mipicing ihhih lam Leitung in hong theih nangun puaksuk mai ni...( A thuduh lua ae...a thu duh lua )
Ci dihdih lawm 2005 kum aa, Oscar 3 a ngah, Best Picture CRASH movie na en nai na...ken 50 vei valngel in um in ka et...nak hoih hiven. USA aa, Minam tuamtuamte, kitelkhial, kimudah, kineu etnate kawmkal pan a tawpna ah kitelsiang theihna thu hi ven nakhoih..... Ei! lawm kasangpai hunta....tua zah ciphot ni ei.....nitak khawng ciang hong hopih kik ning......
Na sanggam
Cinpi ( Hello! Zomi )
Zogam Thak bangci zuun ding?
Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com suante2002
Sun Mar 1, 2009 8:01 pm (PST)
Zogam Thak bangci zuun ding?
Zogam Thak AMERICA bangci zuun ding i hia? Zogam Thak ah ZOMI bangci zuun ding? Zogam Thak ah ZONGEINA bangci zuun ding i hia? ZOLAI, ZOPAU, ZOGAM, .....
Zogam Thak lamah a teengsuak ding, inn leh lo kikhual ding, tu leh ta pattah dinga Zomite a honhon, a lomlom-a a kitun masak hun pen President Bill Clinton in "Diversity Visa", a tom in "DV" a bawl zawh pawl hipan ding hi. Tua ma-a tungte pen amau hanciamna leh lampi tuamtuam zui a tung hi ding a, innkuan hilo in mimal hanciamna hizaw ding hi. A zin pak cih bang hi dinga, taamsuak ding cih lungsim leh teen theihna laidal tawi-a kuan hikhollo ding hi. Tua ahih leh a lomlom a a kitun pen kum 1993 zawh hi ding cihna hi.
Kum 1993 leh 2009 kikal, kum 16 sungin Zomi milip tul val kitungman cihna hi a, a tamzaw a ciahkik pak nawnlo ding, a teengsuak ding ihi hi. [Tul val ka cih pen a tawmpen in ka cihna hi. A mi phazah lian pen Zomi Innkuan USA in min khumna (record) khawng pan kimu thei dingin ka um hi, tua bang record a om leh]. US gam mi suak a, inn leh lo nei a, tu leh tate pattah a i pian i khanna Zogam nusia a nunghei nawnlo dinga pasal lungsim tawh kuankhia kihi phot hi. Tua manin ZOGAM THAK a tung, ZOGAM THAK a bawlbawl, a satsat bangin ka ngaihsun hi. A tungsa leh a tunglai ding koi tamzaw ding... theilo... (Sia Lianpi @ Taanglungtup tawh ka holimna khat ah, "Sia Lianpi aw, la dawng bangzah phuakta na hiam?", "Dawng nih", "Na phuahsa leh na phuah lai ding koi tamzaw dia?", "Theilo....ha ha ha.." Hong ciamnuihna hisam inteh).
ZOGAM THAK a tungsa leh hong tunglai ding koi tamzaw ding kitheilo hi.
Bang hang in i pianna Zogam, i lam kiatna Zogam nusia mawk i hi hiam? Lasiam Tg. Thawn Kham in ZOGAM Lapi ah,
"Ka lam kiatna,
Ka lutang phum na'ng ZOGAM,
kong it hi ZOGAM aw"
na ci hi. Ahi zongin tu hun ciang Zomi pawlkhat adingin 'lutang phum na'ng ZOGAM pen ZOGAM THAK hi kha ding hi. Zogam ah i ciahkik kei leh Zogam Thak ah i neihsa, i lamsa, i pilna, i siamna leh i lutang nangawn kiphum dinga, kinusia cip ding hi.
Leitung ah thatang hat khat a om leh amah sanga hatzaw khat hong piang pah a, mipil khat a om leh amah sanga pilzaw khat hong piang kik zel hi. A hau khat zong haupen den lo a, a thalaih ding ki khakcip theilo hi. Tua man in thatang hatna leh zawhthawhthu tawh vai kihawmna khempeuh ah amah sanga thahatzaw leh zawhthawhsiamzaw hong piang ding cihna hi. ZOMI leh Meiteite kikap thu khawng i sim ciangin i lungsim khat ah, thauvui thautang leh thagum tawh vai a kihawmna gam pen a sak pan, a khang pan thauvui thautang mah tawh kido a, a sung a pua pan nangawn in kisuam ziahziah hi cih i mu hi. Zangkong Khuahun ci a Pu ML Thangbawi in hong suaksak zelna ah i sim ngei bangin Kawlgam ah Sen tampi hong lut in khuasung kongzingte ah khuang leh dak tum in awng ziahziah uh a, bulung balang sa kei uh hi cih i za hi. Tua banga sak pan khang pan kinekcip gawp dinga, hun khat ciangin tua ngapik bel kitamzan gawp thei ding hi. Tua pen leitung dan hi a, a sia khat a siazaw
in laih in, a hoih khat a hoihzaw in a laih ngeina hi.
Tua banga i lamkiatna gam ah annek tui dawn a hamsat tak ciangin nuntakna ding zongin sak ah khang ah kidiangkek gawp in tu laitak Zomite ZOGAM THAK a kitung ahi hi. Annek tui dawn kikhamlo, nuntak hamsa cihte 'a hang' gen kikkik kullo in Zomi bek hilo Zomi leh Zogam nangawn a thei ngeilo mikang mivom misante nangawn in hong theihpihta uh hi; tua hang mahin ZOGAM THAK a tung ihi hi. Suakta Zomi hita.
Tua ahih leh a 'suakta' Zomi a suahtakna gam ah bangci nuntak ding hiam?
1. Semkhawm ding hi hang: USA pen nikhat ni ciang USSR bangin hong puakkham kha zenzen leh tua hun ciang ZOGAM a nei thei dingin tu laitak Zomi khempeuh in ngaihsutna limci khat nei kawma nasep khawm hun hilo hiam. I lam kiatna Zogam ah kumpi gakcipna hangin suakta lo, na semkhawm theilo, kipawlkhawm theilo i hih hangin tuin suakta takin i semkhawm thei a, i kipawlkhawm thei hi. Gakcip hinawnlo hi hang. Tua manin hong khaktan om nawnlo a, hong dal om nawnlo hi.
I kipawlkhawm kei a, i sepkhawm theih kei leh kua mah mawhsak theih hilo, a suakta Zomi ihi hi. Tua manin i hihna taktak hong kilang ding hita hi. Kumpi in hong khamcip kici thei nawnlo hi. Khantohna ding, hauhna ding, siamna ding, pilna ding, khangthakte pattahna dingin i sepkhawm kisam ta hi.
2. Kihuh liailiai ding hi hang: Hong tung thak a om leh ahi thei bangin kihuh ding hi hang. Nasem thei ahih leh nasepna ding zonpih pah ding hi hang. A zawi i theih leh kilak ding hi hang. Pilna zong thei khat ahih leh a sangkahna ding kihilh in, a hih dan, a lampi kihilh ding hi hang.
3. Zolai Zopau innsungah zang ding hi hang: Sangkil kaan le'ng Zopau kizang mello ahih manin innsung beek ah Zolai Zopau hanciam ding hi hang. Zomi te in i sin peuh kisiam a, sawm peuh le'ng kitung hi. Pasal tup leh ngaltang tup. Zolai Zopau a zat theihna mun khempeuh ah zat a, pau dang a kisapna munte ah zong pau dang, lai dang zat theih ding a sia hilo hi. Kum 4, kum 5 khawng minam dang lakah om panin i Zolai Zopau mangngilh lianga a dangte i thupisakpah leh bel guai, maanlo ding hiveh aw!
Ahi zongin i lungsima i ciamteh ding hoih ka sak khat om: Zolai Zopau khen lamah Zomi i hihlam i mangngilhloh ding.
(....hih thu saupi kikup theih tepawl hi.... hiah tuazah hong gen phot ning)
US a tunzawh kum 10 khawng a phata khat in honggenna ah, naupang pawlkhat a nu leh pa a hopih ciang English bek zang uh ahih manin a nu leh pa tawh kiho theilo hi, ci hi. A kampau zat uh kibang nawnlo ahih manin. Hey man..... cih khawng, hey guys.... cih khawng zang ziahziah uh ahih cianga a nu a pa luvaisak mahmah uh hih tuak hi.
(..... hih thu ah Zomi Innkuan Kipawlna tepawl in manlang taka Zolai Zopau sinna hanciam pah ding kisam ahi tam ka ci hi, tua ahih kei leh innkuan khat leh nih hanciamna bek tawh Zolai Zopau kepcing ding a baih hetlo thu hikha ding hi).
Thukhupna:
Zogam Thak ah Zomi khempeuh paulap om hetlo a suakta taka kipawlkhop theih ahih manin kipawlkhawm ding, na semkhawm ding, kihuh liailiai ding...tuate eima khutsungah om hi. I sep kei a, i hih kei leh kuamah kimawhsak theilo ding hi. USA a tung Zomi khat pen a pil, a siam, gelna kicing a nei hi ding ahih manin leitung kiuli pan na Zomi pihte in hong galet dimdem a, etteh taaka nong kalsuan ding leh lamlakpa, lamlaknu nong suah ding a kideih hi. Nang nopsakna ding bek zong lo in na laizom Zomi khempeuh lamet leh mitsuan khat na hi cih hong mangngilh ngei kei in.
Zogam Thak ah Zomi i deih bang lianin kiseek thei hi. Zomi te pumbuk bangin ngaihsun ni. Zomi aw, na khutsungah a hoih, a hoihloh ding kinga takpi hi.
Hau Za Cin
Phuitong Liim
Re: Zogam Thak bangci zuun ding?
Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com suante2002
Mon Mar 2, 2009 6:36 pm (PST)
Dear Khaibawi leh sanggamte,
Na dotna 3te THUPI kasa mahmah hi. Kei mimal ngaihsut pak tawh dawn siam ding zong hi in ka tuat kei hi; THUPI lua ahih manin. Thupi ka cih ciang, a hi lua, necessity, a kisam mahmah, a lo-thei-lo a sep ding tavuan bangin ka ngaihsut man hi. Tua manin hih bangin hong kum kik leng (kei sanga ngaihsun zaw leh a semsem khin zong om ding hi).
Dotna 1na: Zogamthak America pan i Zogam koici zunding?
Dawnna: Tuma lamin (ka theihkhialh kei leh) Pa Khup Khan Thang, Norman, OK in Zogam ah singsuan kik ding hi ciin Green Zogam cih dan khat Project nei thei leng a ci ngei in thei ing. (A mi ka khialh leh hong maisak unla).
Zomi Innkuan Singapore (ZIS) te in Zogam ah a om Zomi Pasian nasem mi masate leh a zite uh (hong dampih lai pawlkhat) 'a lim a al i puakzo kei zongin i nek bang hong nekpih in, i dawn bang hong dawnpih leh..... amau a gilvah mateng uh ei a suan a khakte gilvah zo taktaklo ding hi.... tua manin i thalawh sum leh pai pan i hih theih bangbang khonkhawm in khak ni....' ciin nasep thu mahmah khat kipan uh hi. Tua bang a hih uh tuni in kum bangzah hita hiam, ka tel kei hi. A kumzah thupi kei, tua bang a ngaihsutna uh a thupi dan a gen nuam ka hi zaw hi. ZIS nasep pen Zomi Innkuan UK te in zong hoihsa uh ahih manin "semkhawm ni" kici ngei uh hilo hia? Tua dan ZONET ah ka sim kha ngei hia??
Zomi Siamsin Magazine Vol.1 sungah hiam, ZOLUS Journal ah hizaw hiam (a laibu mangngilh pak ing), tua bang maha Zogam singkung suan ding, Hing kik sak ding a hanciam om hi.
Tua danin Tuipi gal kai Zomite in i Zogam eima hoihsakna mun ciat ah mapangin kisem thei, kipuah thei hi, aci nuam ka hi hi. Hicih ni, ka cih ding thei tuanlo, ei hoihsakna lam tek ah sem ding...... A tunga te gentehna dana hong gen hi ing. A kigen khialo, a semsem khin, mimal in, khua khat kipawlna min in, Zomi Innkuan Kipawlna minin, Biakna pawlpi minin, etc.etc. om dingin ka um hi.
Dotna 2na: Zogamthak America pan i Zo ngeinate koici kepding?
Dawnna: Hih zong a tunga mah bangin sep theihna lampi tampi om dingin ka ngaihsun hi.
A dang tampi gen khin manlo ding i hih manin khat gen leng. Video hoihnono bawl a, Zolam, Zola, etc te khumkhum ding hoih kasa hi. Khua kum cinna Jubilee khawngah zong ngeina lak in video recording bawl pahpah in, a siamte mahin hong lempha in, kep tak et taak in hong suah leh, tua pen manpha dingin um ing. A sum beite pen gamdang tung teng si sak ding, 'sum tua zah kisam, no tuazah hong khak un' ci ding, tua bang nasep hoih a huh nuamlo Zomi omlo ding hi.
Dotna 3na: Zogamthak America pan i Zopau, i Zolai koici sinding?
Dawnna: Gamthak a tungte pen tuipi sunga tuisanza khiat bangin a Zopau, a Zolai uh da hiaihiai ding, mang hiaihiai ding ahih manin amau i huh kik a kulzaw kha ding hi. Amau i huh theihna dingin amau a huh ding misiam i pattah kisam masa mah hi.
Tua manin: laigelh lunglutte pattah ding hi hang. I pau kammal peuhmah lai tawh a kigelh theih ding kisam hi. Kam tawh i pau ziau pen lai tawh i gelh ciang kikhum khalo thei hi. Laigelh siam pawlkhat in bel kampau kawmkawm bangin laigelh thei uh a, ka eng mahmah hi. Tua banga pau kawm kawm, holim kawmkawm banga laigelh siam ka sak khat pen Hello! Zomi Sia Langh Suan Cin, Sweden hi.
Tua banga laigelh siamte a laigelh uh laibu a bawlsak ding, a sum tuipi gal kai Zomite in hanciampih ding.
Thukhupna:
A vekpi huam in gen leng, tuipi gal kai Zomite a sum a pai si sak dingin a semtheite semsak ding. Gamdang tung Zomite manlah den zaw uh ahih manin hun leh tha a pia theite semsak dingin sum tawh panpih ding.
Tua bang vai thupi (sum pia leh tha tawh a semte kizopna hoihtak) i neih theihna dingin Zomite in gelna khat i neih mengmeng kisam sa ing.
Kicinglo bialbual lua nasa tam maw, hong theisiam in.
Hau Za Cin
Phuitong Liim
Sun Mar 1, 2009 8:01 pm (PST)
Zogam Thak bangci zuun ding?
Zogam Thak AMERICA bangci zuun ding i hia? Zogam Thak ah ZOMI bangci zuun ding? Zogam Thak ah ZONGEINA bangci zuun ding i hia? ZOLAI, ZOPAU, ZOGAM, .....
Zogam Thak lamah a teengsuak ding, inn leh lo kikhual ding, tu leh ta pattah dinga Zomite a honhon, a lomlom-a a kitun masak hun pen President Bill Clinton in "Diversity Visa", a tom in "DV" a bawl zawh pawl hipan ding hi. Tua ma-a tungte pen amau hanciamna leh lampi tuamtuam zui a tung hi ding a, innkuan hilo in mimal hanciamna hizaw ding hi. A zin pak cih bang hi dinga, taamsuak ding cih lungsim leh teen theihna laidal tawi-a kuan hikhollo ding hi. Tua ahih leh a lomlom a a kitun pen kum 1993 zawh hi ding cihna hi.
Kum 1993 leh 2009 kikal, kum 16 sungin Zomi milip tul val kitungman cihna hi a, a tamzaw a ciahkik pak nawnlo ding, a teengsuak ding ihi hi. [Tul val ka cih pen a tawmpen in ka cihna hi. A mi phazah lian pen Zomi Innkuan USA in min khumna (record) khawng pan kimu thei dingin ka um hi, tua bang record a om leh]. US gam mi suak a, inn leh lo nei a, tu leh tate pattah a i pian i khanna Zogam nusia a nunghei nawnlo dinga pasal lungsim tawh kuankhia kihi phot hi. Tua manin ZOGAM THAK a tung, ZOGAM THAK a bawlbawl, a satsat bangin ka ngaihsun hi. A tungsa leh a tunglai ding koi tamzaw ding... theilo... (Sia Lianpi @ Taanglungtup tawh ka holimna khat ah, "Sia Lianpi aw, la dawng bangzah phuakta na hiam?", "Dawng nih", "Na phuahsa leh na phuah lai ding koi tamzaw dia?", "Theilo....ha ha ha.." Hong ciamnuihna hisam inteh).
ZOGAM THAK a tungsa leh hong tunglai ding koi tamzaw ding kitheilo hi.
Bang hang in i pianna Zogam, i lam kiatna Zogam nusia mawk i hi hiam? Lasiam Tg. Thawn Kham in ZOGAM Lapi ah,
"Ka lam kiatna,
Ka lutang phum na'ng ZOGAM,
kong it hi ZOGAM aw"
na ci hi. Ahi zongin tu hun ciang Zomi pawlkhat adingin 'lutang phum na'ng ZOGAM pen ZOGAM THAK hi kha ding hi. Zogam ah i ciahkik kei leh Zogam Thak ah i neihsa, i lamsa, i pilna, i siamna leh i lutang nangawn kiphum dinga, kinusia cip ding hi.
Leitung ah thatang hat khat a om leh amah sanga hatzaw khat hong piang pah a, mipil khat a om leh amah sanga pilzaw khat hong piang kik zel hi. A hau khat zong haupen den lo a, a thalaih ding ki khakcip theilo hi. Tua man in thatang hatna leh zawhthawhthu tawh vai kihawmna khempeuh ah amah sanga thahatzaw leh zawhthawhsiamzaw hong piang ding cihna hi. ZOMI leh Meiteite kikap thu khawng i sim ciangin i lungsim khat ah, thauvui thautang leh thagum tawh vai a kihawmna gam pen a sak pan, a khang pan thauvui thautang mah tawh kido a, a sung a pua pan nangawn in kisuam ziahziah hi cih i mu hi. Zangkong Khuahun ci a Pu ML Thangbawi in hong suaksak zelna ah i sim ngei bangin Kawlgam ah Sen tampi hong lut in khuasung kongzingte ah khuang leh dak tum in awng ziahziah uh a, bulung balang sa kei uh hi cih i za hi. Tua banga sak pan khang pan kinekcip gawp dinga, hun khat ciangin tua ngapik bel kitamzan gawp thei ding hi. Tua pen leitung dan hi a, a sia khat a siazaw
in laih in, a hoih khat a hoihzaw in a laih ngeina hi.
Tua banga i lamkiatna gam ah annek tui dawn a hamsat tak ciangin nuntakna ding zongin sak ah khang ah kidiangkek gawp in tu laitak Zomite ZOGAM THAK a kitung ahi hi. Annek tui dawn kikhamlo, nuntak hamsa cihte 'a hang' gen kikkik kullo in Zomi bek hilo Zomi leh Zogam nangawn a thei ngeilo mikang mivom misante nangawn in hong theihpihta uh hi; tua hang mahin ZOGAM THAK a tung ihi hi. Suakta Zomi hita.
Tua ahih leh a 'suakta' Zomi a suahtakna gam ah bangci nuntak ding hiam?
1. Semkhawm ding hi hang: USA pen nikhat ni ciang USSR bangin hong puakkham kha zenzen leh tua hun ciang ZOGAM a nei thei dingin tu laitak Zomi khempeuh in ngaihsutna limci khat nei kawma nasep khawm hun hilo hiam. I lam kiatna Zogam ah kumpi gakcipna hangin suakta lo, na semkhawm theilo, kipawlkhawm theilo i hih hangin tuin suakta takin i semkhawm thei a, i kipawlkhawm thei hi. Gakcip hinawnlo hi hang. Tua manin hong khaktan om nawnlo a, hong dal om nawnlo hi.
I kipawlkhawm kei a, i sepkhawm theih kei leh kua mah mawhsak theih hilo, a suakta Zomi ihi hi. Tua manin i hihna taktak hong kilang ding hita hi. Kumpi in hong khamcip kici thei nawnlo hi. Khantohna ding, hauhna ding, siamna ding, pilna ding, khangthakte pattahna dingin i sepkhawm kisam ta hi.
2. Kihuh liailiai ding hi hang: Hong tung thak a om leh ahi thei bangin kihuh ding hi hang. Nasem thei ahih leh nasepna ding zonpih pah ding hi hang. A zawi i theih leh kilak ding hi hang. Pilna zong thei khat ahih leh a sangkahna ding kihilh in, a hih dan, a lampi kihilh ding hi hang.
3. Zolai Zopau innsungah zang ding hi hang: Sangkil kaan le'ng Zopau kizang mello ahih manin innsung beek ah Zolai Zopau hanciam ding hi hang. Zomi te in i sin peuh kisiam a, sawm peuh le'ng kitung hi. Pasal tup leh ngaltang tup. Zolai Zopau a zat theihna mun khempeuh ah zat a, pau dang a kisapna munte ah zong pau dang, lai dang zat theih ding a sia hilo hi. Kum 4, kum 5 khawng minam dang lakah om panin i Zolai Zopau mangngilh lianga a dangte i thupisakpah leh bel guai, maanlo ding hiveh aw!
Ahi zongin i lungsima i ciamteh ding hoih ka sak khat om: Zolai Zopau khen lamah Zomi i hihlam i mangngilhloh ding.
(....hih thu saupi kikup theih tepawl hi.... hiah tuazah hong gen phot ning)
US a tunzawh kum 10 khawng a phata khat in honggenna ah, naupang pawlkhat a nu leh pa a hopih ciang English bek zang uh ahih manin a nu leh pa tawh kiho theilo hi, ci hi. A kampau zat uh kibang nawnlo ahih manin. Hey man..... cih khawng, hey guys.... cih khawng zang ziahziah uh ahih cianga a nu a pa luvaisak mahmah uh hih tuak hi.
(..... hih thu ah Zomi Innkuan Kipawlna tepawl in manlang taka Zolai Zopau sinna hanciam pah ding kisam ahi tam ka ci hi, tua ahih kei leh innkuan khat leh nih hanciamna bek tawh Zolai Zopau kepcing ding a baih hetlo thu hikha ding hi).
Thukhupna:
Zogam Thak ah Zomi khempeuh paulap om hetlo a suakta taka kipawlkhop theih ahih manin kipawlkhawm ding, na semkhawm ding, kihuh liailiai ding...tuate eima khutsungah om hi. I sep kei a, i hih kei leh kuamah kimawhsak theilo ding hi. USA a tung Zomi khat pen a pil, a siam, gelna kicing a nei hi ding ahih manin leitung kiuli pan na Zomi pihte in hong galet dimdem a, etteh taaka nong kalsuan ding leh lamlakpa, lamlaknu nong suah ding a kideih hi. Nang nopsakna ding bek zong lo in na laizom Zomi khempeuh lamet leh mitsuan khat na hi cih hong mangngilh ngei kei in.
Zogam Thak ah Zomi i deih bang lianin kiseek thei hi. Zomi te pumbuk bangin ngaihsun ni. Zomi aw, na khutsungah a hoih, a hoihloh ding kinga takpi hi.
Hau Za Cin
Phuitong Liim
Re: Zogam Thak bangci zuun ding?
Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com suante2002
Mon Mar 2, 2009 6:36 pm (PST)
Dear Khaibawi leh sanggamte,
Na dotna 3te THUPI kasa mahmah hi. Kei mimal ngaihsut pak tawh dawn siam ding zong hi in ka tuat kei hi; THUPI lua ahih manin. Thupi ka cih ciang, a hi lua, necessity, a kisam mahmah, a lo-thei-lo a sep ding tavuan bangin ka ngaihsut man hi. Tua manin hih bangin hong kum kik leng (kei sanga ngaihsun zaw leh a semsem khin zong om ding hi).
Dotna 1na: Zogamthak America pan i Zogam koici zunding?
Dawnna: Tuma lamin (ka theihkhialh kei leh) Pa Khup Khan Thang, Norman, OK in Zogam ah singsuan kik ding hi ciin Green Zogam cih dan khat Project nei thei leng a ci ngei in thei ing. (A mi ka khialh leh hong maisak unla).
Zomi Innkuan Singapore (ZIS) te in Zogam ah a om Zomi Pasian nasem mi masate leh a zite uh (hong dampih lai pawlkhat) 'a lim a al i puakzo kei zongin i nek bang hong nekpih in, i dawn bang hong dawnpih leh..... amau a gilvah mateng uh ei a suan a khakte gilvah zo taktaklo ding hi.... tua manin i thalawh sum leh pai pan i hih theih bangbang khonkhawm in khak ni....' ciin nasep thu mahmah khat kipan uh hi. Tua bang a hih uh tuni in kum bangzah hita hiam, ka tel kei hi. A kumzah thupi kei, tua bang a ngaihsutna uh a thupi dan a gen nuam ka hi zaw hi. ZIS nasep pen Zomi Innkuan UK te in zong hoihsa uh ahih manin "semkhawm ni" kici ngei uh hilo hia? Tua dan ZONET ah ka sim kha ngei hia??
Zomi Siamsin Magazine Vol.1 sungah hiam, ZOLUS Journal ah hizaw hiam (a laibu mangngilh pak ing), tua bang maha Zogam singkung suan ding, Hing kik sak ding a hanciam om hi.
Tua danin Tuipi gal kai Zomite in i Zogam eima hoihsakna mun ciat ah mapangin kisem thei, kipuah thei hi, aci nuam ka hi hi. Hicih ni, ka cih ding thei tuanlo, ei hoihsakna lam tek ah sem ding...... A tunga te gentehna dana hong gen hi ing. A kigen khialo, a semsem khin, mimal in, khua khat kipawlna min in, Zomi Innkuan Kipawlna minin, Biakna pawlpi minin, etc.etc. om dingin ka um hi.
Dotna 2na: Zogamthak America pan i Zo ngeinate koici kepding?
Dawnna: Hih zong a tunga mah bangin sep theihna lampi tampi om dingin ka ngaihsun hi.
A dang tampi gen khin manlo ding i hih manin khat gen leng. Video hoihnono bawl a, Zolam, Zola, etc te khumkhum ding hoih kasa hi. Khua kum cinna Jubilee khawngah zong ngeina lak in video recording bawl pahpah in, a siamte mahin hong lempha in, kep tak et taak in hong suah leh, tua pen manpha dingin um ing. A sum beite pen gamdang tung teng si sak ding, 'sum tua zah kisam, no tuazah hong khak un' ci ding, tua bang nasep hoih a huh nuamlo Zomi omlo ding hi.
Dotna 3na: Zogamthak America pan i Zopau, i Zolai koici sinding?
Dawnna: Gamthak a tungte pen tuipi sunga tuisanza khiat bangin a Zopau, a Zolai uh da hiaihiai ding, mang hiaihiai ding ahih manin amau i huh kik a kulzaw kha ding hi. Amau i huh theihna dingin amau a huh ding misiam i pattah kisam masa mah hi.
Tua manin: laigelh lunglutte pattah ding hi hang. I pau kammal peuhmah lai tawh a kigelh theih ding kisam hi. Kam tawh i pau ziau pen lai tawh i gelh ciang kikhum khalo thei hi. Laigelh siam pawlkhat in bel kampau kawmkawm bangin laigelh thei uh a, ka eng mahmah hi. Tua banga pau kawm kawm, holim kawmkawm banga laigelh siam ka sak khat pen Hello! Zomi Sia Langh Suan Cin, Sweden hi.
Tua banga laigelh siamte a laigelh uh laibu a bawlsak ding, a sum tuipi gal kai Zomite in hanciampih ding.
Thukhupna:
A vekpi huam in gen leng, tuipi gal kai Zomite a sum a pai si sak dingin a semtheite semsak ding. Gamdang tung Zomite manlah den zaw uh ahih manin hun leh tha a pia theite semsak dingin sum tawh panpih ding.
Tua bang vai thupi (sum pia leh tha tawh a semte kizopna hoihtak) i neih theihna dingin Zomite in gelna khat i neih mengmeng kisam sa ing.
Kicinglo bialbual lua nasa tam maw, hong theisiam in.
Hau Za Cin
Phuitong Liim
Galpi nihna leh Zomite tawh kisa: Murlen
From: Gin Mang
Subject: Re: [ZONET] Gaalpi Nihna kuppihna.
To: zomi@yahoogroups. com
Date: Saturday, 28 February, 2009, 9:33 AM
Dear Dr. Pum Khan Pau,
WWII leh Zomi tawh kisai,hih a nuai a laibu nihte zong, tangthu kician
etkak (reference) ding hoih kha in lam en ingh. A laibu ken nei lian
keng in, ebay khawng ah ki lei thei ding hi.
1. BALL OF FIRE by ANTONY BRETT-JAMES, FOREWORD BY VICE-ADMIRAL EARL
MOUNTBATTEN OF BURMA.
Hih laibu sung ah,
CHAPTER XXV na " The Road to Tiddim" kici hi.
CHAPTER XXVI. VITAL CORNER AND KENNEDY PEAK - Thuam Vum leh Thangmual
kim teng a kikapna teng a tom in ki ngelh hi. Hih chapter nih a ki
gawm in, laimai 24 khawng pha in, asawt lo in, ZoNet pan in kong
khahkhia ding uh hi.
2. The Seven Battles on the Tiddim Road Which Turned the Tide Ofthe
Burma War ( Burma the Turning Point) by Ian Lyall Grant, Major
Hih laibu pen, internet - ebay khawng - alibris Books store khawng pan
a kizangsa ki lei kik thei hi. $ 33 khawng man hi.
Ih taangthu, hibang a nong kaihkhawm pen, lungdam huai mahmah hi.
Gin Mang
--- In zomi@yahoogroups. com, Khup Thang wrote:
>
> A sim kha teng,
> "To ten beltung ih thiat" cih ciamnuih kam pen, Pu Hau Kim gendan
maan zaw hi. FYI
>
> Khup Khan Thang
> Norman, OK
>
> From: hau kim
> Subject: Re: [ZONET] Gaalpi Nihna kuppihna.
> To: zomi@yahoogroups. com
> Date: Friday, February 27, 2009, 5:54 PM
>
> "To ten beltung ih thiat" acih pen tulai aa
laigelh dan abawlbawl tein (Lesson) lak huai mahmah hi.
Mangkang tein TONZANG bom khiat ding pen,
> TUNGZANG khiat kha ahih manin athu ala theilo TUNGZANG khua
mitein van pan aa bomkia agalmuh uhciang beltung tawh kibang
sa aa "TO TEN BELTUNG
> IH THIAT" ciin delh ngeingai uhhi. Asi aliam zong omuhhi.
Amin apuam zong agenthei omlai dinghi. Kam kisangkhial aa
BOM khiakhial aa misihlawh hi.
> Laizong atkhial lehang Nuamnading\Hehna, Nuihnading\Kahna,
Ngahding\Supna, amawkna aa sihna suakthei hi. Ciamnuih abat
hang athupi mahmahkhat hi.
PUHAUKIM.
>
>
> From: M L Thang
> To: zomi@yahoogroups. com
> Sent: Friday, February 27, 2009 3:50:24 AM
> Subject: Re: [ZONET] Gaalpi Nihna kuppihna.
>
> Pu Zo Khai' gen Innpipa' thupen Pu Khen Za Moong' laibu "Tedim pan
Zangkong ah " acihna sungah ki at hi. Japante khamtung hong kahtohma
un Innpipa in Japan te contact khin hi. Hih thu Mikang te'n atheih uh
ciangun Innpipa man uh aa Imphal puakto dingin apaipihna vuah Pu Khen
Za Moong in Tonzang khuanawl Tuitum khuataw pan in khahsim hi.
>
> Tua hang teng tawh Mikangte hehlua uh ahih man un ( Athu dangdang
zong omsam ven cin) Tonzang Innpi Bomb tawh khiat uh hi. Tuni dong "To
te'n beltung ih thiat" akici denkeei pen tuapan aa hongpai ahih hi.
Tua hang teng tawh Mikangte hehlua uh ahih man un Tonzang Innpi Bomb
tawh khiat uh hi. Innpi sung aa Dawl 3 tawh kilam inn hoih mahmah pen
tuapan in siacip hi. Sen khutsiam te in tua innpi alam ngiat uh hi.
Tua innlamte' suan le khak te tuni dong in Zogam ah om uh aa, Zomi
suakkhin mangta uh hi.
>
> Innpipa pen advance mahmah hi. Radio ngai thei zeel ci uh hi. A omna
mun pan in atuattuat teh Japan te'n leitung ala mang ding, gal azo
mangding aa tuat hiding hi.
>
> Zahtakna Tawh
>
> Thangboi
> Zangkong
>
>
> Laaizomte,
>
> Hih Pu Khup Khan Thang leh Pu Pum Khan Pau (Zahtaakpiakna- tawh "Pu"
kongguanhi)te' thukupna theihhuai leh lungluut-huai sa-ing. Pu Khup
Khan Thang' cihtak-in tulaai hun-in Mikaangte leh akhangto gamliante
lobuang adiak-in Zomi' lak-ah taangthu akigelh khatpeuh simlehang ei'
tumtak-a heh tiilteel nading zahkhop-in deihlaak (bias) tamzaw
phial-a, tuabangte khatveivei a-uang luadeihte ami nangawn piimuh
zo-nawnlo zahkhop-in laai-kigelh tampi omkhinhi. Lahthu (Evidence)
kician kuamah-in (adiak-in Zomite-in) awlmawh selo-in, lawhcinna
themno-khat' ziak-in "Mite'n hong-um veve unteh" acibangphial- in laai
aki-mawkgelh atam man-in Zomi sung-ah bulphuhtaak (quotable) laaibu
kician cihding taktakzong om naailo-hi.
>
> Pu Khup Khan Thang' thulahna bang-in Pu Pum Khan Pau-in laaibu
hongbawlkhia peuhmahleh simnop-huai mahmahding um kahihman-in
ka-ngaaklah mahmahhi.. Keima' aaituam suunmang-ah hihbang-a thukanzo,
athahaat, pilna siamna leh thagui thatangte Zomi' ading-a azangh
mite-in azomzom-in, "Zomi leh Khuasakna" cihbangte, "Zomi leh
Ki-ukvaaihawmna (Politics)", Zomi leh Biakna", Zomi leh Zawnkhaalna
(Poverty)" cihbangte bias omlotak-in hong gelhkhia zangzangle-uh Zomi
khangsawnte' n phattuamlawh mahmahding lamet-huai ka-sa mahmahhi.
>
> Kuppihpak:
>
> Japan gaallaai-in Laaitui khuamite-in Japan gaalte ado-uhhiambel
theikeng, Mikaang Gamkeektebel dolo uhhi. Ka-pii (kum 96 acinhun
1985-a hong nusia)-in ka neulaai-in, "Mikaang Gaalkaapte-in hong
naihkuan ciang-in khua upate-in va-muak uh-a, kidona' taang-in kilemna
bawlkhopna-in sial-tal khat go-uhhi. Tua-pen "Sialmei-a Kivaat"
kici-hi. Mikaang gaalkaap uliante-in muangpah ahihman-in amaute'
laaibu manpha (mawtaw, thau cihte bawlziading aneng atawng-a akigelh
laaibu) te innpipa' inn-ah keemsak uhhi.. Japante-in Mikaangte hong
nungdelh-uh ciang-in innpipa' inn-a Mikaang laaibu akiseel
amuhciang-in innpipa' inntawh haaltum uhhi. Khuasiam' kepna ziak-in
innpipa leh a-innkuanpihte kuamah ki-khuai buanglo-hi."
cihteng honggen ngei-hi. Aneng atawng-a atelding Laaitui-ah Pu Thang
Khan Khup (taangthu akhong akhia- a acinsihthei) damlaai-hi.
>
> Mikaangte' vanzat: Janpan gaalsung-in Laaitui leh Tuitawh kikaal
Munluui akici mun-ah Mikaangte' sup-laih vaanleengpi- khat Japante'
gaalvaanleeng nih-in kaapkhia-a, tua Sap-laih vaanleeng akiatna mun-ah
akiim-a khua: Laaitui, Tuitawh, Hiang-awn, Kaapteel, cbt pan-in
va-kuan uh-a, zattheihding- a aseh-uh siikte vala-uhhi. Tua
siingtaangmite- in akaangvom lialua misite nehngamlo uh-a, vaanleeng
siikte a-khoihkhoih hun-in Mikaang gaalkaapte-in misite' khut-a
zungbuhte, misite' ipsung-a akaanglo sagun sumbawmte leh medal-te
lasemsem ci-uhhi.
>
> Lawpna-tawh kuppihpakna ci-ni! Zokhai
>
> Zokhai
> 60 Narr-Maen Drive
> Croydon Hills VIC 3136
> Melbourne, AU
> Tel: +61 39723 0460
> Mob: +61 420 800 460
> ************ ********* ********* ********* ********* *********
********* ********* ********* ***
>
> From: Khup Thang
> Subject: Re: [ZONET] Galpi Nihna kuppihna.
> To: zomi@yahoogroups. com
> Received: Friday, 27 February, 2009, 3:37 AM
>
> Dr. Pum Khan Pau,
>
> Hih na research bawlpen hoihtak hong hanciam inla, taangthu
limcii/maan nong suahsak zawh nang' hong lamen ing. Hih bang research
paper te bel mimal khat ciat tung pan hita leh, laibu tuamtuam pan
hitah leh kaikhop huai hi. Nidanglai (Kawlgam hun hoih lai, cih
nopna-ah, 1962 maa) magazine sung khawng aa, article ki-at te bel,
maan/dik mahmah a, zuauthu ki-at leh zong kikawk ngam pah hi. Tu hun
teh lai-at pa'n thumaanlo amaa deihkaih (Bias) tamlua thei ta hi.
> Kei mimal thei pawlkhat leh reference pawl khat hong pia nuam ing.
> 1. Dr. Desmond Kelly at; "Kelly's Burma
Campaign" w.w. w.tiddimpress. com. Hih laibu pen hoih sa-ing. 1999 kum
November kha-in, Dr. Demond mahmah Tedim pai hi. Galkap kumpi-in,
Tedim-ah a makaih ding, Bo Hau Za Gin, Pu Neng Khen Thang leh Pu La
Cin Khup te cialsak-in, Mansuang lei (Mansuang Bridge) khawngah pai
kawikawi-uh a, Japan gal thu tampi kikum uhhi. Hih pute 3 teng nungta
lai uh a, primary resource hoih mahmah hipah ding uhhi.
> Dr. Desmond-in, flyer pawl khat leh Galpi II tawh ikisai laibu
zuakna (Arizona State sung) address hong piakte mupak kei ingin, na
deih dingleh hong zasak-in. Dr. Desmond kiangah Khup Khan Thang U.S.A.
hong refer hi na' cile cin tampi hong huh thei ding hi.
>
> 2. General. Slim at; "Defeat into Victory" Reference bu hoih mahmah
khat hi ding hi.
>
> 3. Hill Chin Student Union Magazine 1956-57 sungah Dr. Robert Vung
Swam at; C.D.A Japan galkap Chin Defence Army thu zong reference hoih
mahmah khat hi-in um ing.
>
> 4. Col. Khen Za Moong at laibute zong reference hoih mahmah hi.
>
> 5.Tedim gam Japante hong uk sung, Dept of Health aa sem Sayama Don
Khaw Cing zong nungta lai dam pha nawnlo, primary source hoih khat hi
ding hi.
>
> General Orde Wingate phuah "Chindits" sungah zong Zomi galkap pawl
khat kihel hi.
>
> Galkap lui Japan gal a do kha a nungta lai tamnawnlo ding hi.
>
> Tedim gam-ah, galphual nasia pen, Vaunah ciang kiim/ Vomsem kiim
(No.3 Stockade kiim) leh Akluai Taam teng hipen ding hi. Vaunahciangah
Gurkha galkap khat-in V.C (Victoria Cross) asilo-in ngah hi. Akluai-ah
khat-in V.C asih khitteh ngah hi. Tua kiim teng mah-ah Bo Khup Za Neng
(Lamzang/leilum) in B.G.M (Burma Gallantry Medal) ngah. Minphatna
ngah Zomi tampi omlai ding hi.
>
> Khamtung gam-ah, Japan gal maa-in, kahpasik tuuk khat (Approx. 4
inch) vok tuk 3 khat tawh kilei hi. Gal ven ciangin Ukpipa Pu Pum Za
Mangin, Khamtung gam-ah gal vansiat teng, Mangkang kumpi te'n hong
kaihkhop kik loh nadingin ngen hi kici a, vansia bangmah hong
kikaikhawm kiklo hi. Ko neu lai ciangciang siksia, tam mahmah lai hi.
1970 kum nung lamteh Kawlzaang lampan (Even from Yangon) siksia
kaikhawm hong kipai ngeingai a, gal vansia bangmah omnawn lo hi.
>
> Kei thei khak teng: Tuikhiangzaang ah, jeep, truck adim-in dim ki
ci. Tonzang Innpi mai-ah meepi lawng khat om. Tonzang khua nawl lam-ah
Tank khat om. Tedim lampan, Zalui lei tunmaa kawipi-ah Tank khat om.
Tualzang khuakhungah Bulldozer vansia om. Lawibual Pu Pum Khan Thang
te inn-ah, Armored Car khat leh, Bomb Shell 500 Lb khat om. Hawp lam
kawipi kiangah Tank khat om. Tedim-Kalemyo lam milestone 26 ah Tank
khat kia. Ailuai Taam phei mawtaw lamlui dungah, Armored Car, Tank
tampi om. Bomb tang bel gen vet ding hilo.. A nunung pen ka thei-ah,
E.B.C te LST sang, Bo Kap Za Thang inn mun a tawhna-ah, Vanleng Bomb
200 Lb khat kimu.
>
> Lungdam
>
> Khup Khan Thang
> Norman, OK
> U.S.A.
>
> From: Pum Khan Pau
> Subject: [ZONET] Galpi Nihna
> To: zomi@yahoogroups. com
> Date: Wednesday, February 25, 2009, 4:57 AM
> >
> Dear lawmte
>
> Second World War hun lai-a Zo suante i nasepnate ka research tawh
kisai ka kan laitak ahih manin hehpihna tawh ong huh thei na om uh leh
ka nuam mahmah ding hi. Hih tawh kisai kan theihna ding
primary/secondary source aike'h record khatpeuh a neikha/theikhate in
hehpihna tawh ong mail (puapau@gmail. com) dingin ong thum ing.
Adiakin Japan gal a dokha aih kei leh Japante lamah pangin Mikangte a
do Zomite pawlkhat zong damlai kha ngel dingin um ka hih manin tuabang
mite zong theihnop huai hi. A theihnop huai dang khat pen Galpi huna
kizang galvan, mawtaw, tank etc. koimun tengah kimu thei lai ding haim?
> Galpi Nihna tawh kisai limlim Khamtung gama thupiangte a theinuam ka
hih manin hih tawh kisai huhna ong thum hi'ng.
>
> Topa thupha
>
> Dr Pum Khan Pau
>
> Lawmte
Galpi Nihna tawh kisai i kikupna panin source material tampi tak mah ka phattuampih pah hi. Midangte in zong a phattuampih ciat ding ka lamen hi. Kikum toto in i theihna/theihzah ciat sungkhawm toto lai lehang mailamah tuate tungtawn mah panin laibu kician i suah khia zo kha ding hi.
A diakin Chin State sunga omte in galpi tawh kisai van kinusiate bang maan tawh la-in hong suah thei leh deih huai mahmah ding hi. Amau adingin a ol zawk deuh leh cihna ee.
Galpi Nihna tawh kisai laibu tampi kibawl khin napi'n tuate sungah gal hun sunga nuntakna tampi a tanlawh Zomite tangthu pen kitam at pha hetlo hi. A taktakin Chin Hills ah Zomite in Japante na nang kei leh Japante in Imphal la zo kha thei dingin a ki ummawh phial hi liang hi. Midangte' n i pu i pate nasepna ong gelhsak kei leh eimah in i kana leitung i theih dinga i pulak zawh ding kisam hi.
I theihna ciat gawmkhawmin kikum toto lai ni.
Pau
>
Subject: Re: [ZONET] Gaalpi Nihna kuppihna.
To: zomi@yahoogroups. com
Date: Saturday, 28 February, 2009, 9:33 AM
Dear Dr. Pum Khan Pau,
WWII leh Zomi tawh kisai,hih a nuai a laibu nihte zong, tangthu kician
etkak (reference) ding hoih kha in lam en ingh. A laibu ken nei lian
keng in, ebay khawng ah ki lei thei ding hi.
1. BALL OF FIRE by ANTONY BRETT-JAMES, FOREWORD BY VICE-ADMIRAL EARL
MOUNTBATTEN OF BURMA.
Hih laibu sung ah,
CHAPTER XXV na " The Road to Tiddim" kici hi.
CHAPTER XXVI. VITAL CORNER AND KENNEDY PEAK - Thuam Vum leh Thangmual
kim teng a kikapna teng a tom in ki ngelh hi. Hih chapter nih a ki
gawm in, laimai 24 khawng pha in, asawt lo in, ZoNet pan in kong
khahkhia ding uh hi.
2. The Seven Battles on the Tiddim Road Which Turned the Tide Ofthe
Burma War ( Burma the Turning Point) by Ian Lyall Grant, Major
Hih laibu pen, internet - ebay khawng - alibris Books store khawng pan
a kizangsa ki lei kik thei hi. $ 33 khawng man hi.
Ih taangthu, hibang a nong kaihkhawm pen, lungdam huai mahmah hi.
Gin Mang
--- In zomi@yahoogroups. com, Khup Thang
>
> A sim kha teng,
> "To ten beltung ih thiat" cih ciamnuih kam pen, Pu Hau Kim gendan
maan zaw hi. FYI
>
> Khup Khan Thang
> Norman, OK
>
> From: hau kim
> Subject: Re: [ZONET] Gaalpi Nihna kuppihna.
> To: zomi@yahoogroups. com
> Date: Friday, February 27, 2009, 5:54 PM
>
> "To ten beltung ih thiat" acih pen tulai aa
laigelh dan abawlbawl tein (Lesson) lak huai mahmah hi.
Mangkang tein TONZANG bom khiat ding pen,
> TUNGZANG khiat kha ahih manin athu ala theilo TUNGZANG khua
mitein van pan aa bomkia agalmuh uhciang beltung tawh kibang
sa aa "TO TEN BELTUNG
> IH THIAT" ciin delh ngeingai uhhi. Asi aliam zong omuhhi.
Amin apuam zong agenthei omlai dinghi. Kam kisangkhial aa
BOM khiakhial aa misihlawh hi.
> Laizong atkhial lehang Nuamnading\Hehna, Nuihnading\Kahna,
Ngahding\Supna, amawkna aa sihna suakthei hi. Ciamnuih abat
hang athupi mahmahkhat hi.
PUHAUKIM.
>
>
> From: M L Thang
> To: zomi@yahoogroups. com
> Sent: Friday, February 27, 2009 3:50:24 AM
> Subject: Re: [ZONET] Gaalpi Nihna kuppihna.
>
> Pu Zo Khai' gen Innpipa' thupen Pu Khen Za Moong' laibu "Tedim pan
Zangkong ah " acihna sungah ki at hi. Japante khamtung hong kahtohma
un Innpipa in Japan te contact khin hi. Hih thu Mikang te'n atheih uh
ciangun Innpipa man uh aa Imphal puakto dingin apaipihna vuah Pu Khen
Za Moong in Tonzang khuanawl Tuitum khuataw pan in khahsim hi.
>
> Tua hang teng tawh Mikangte hehlua uh ahih man un ( Athu dangdang
zong omsam ven cin) Tonzang Innpi Bomb tawh khiat uh hi. Tuni dong "To
te'n beltung ih thiat" akici denkeei pen tuapan aa hongpai ahih hi.
Tua hang teng tawh Mikangte hehlua uh ahih man un Tonzang Innpi Bomb
tawh khiat uh hi. Innpi sung aa Dawl 3 tawh kilam inn hoih mahmah pen
tuapan in siacip hi. Sen khutsiam te in tua innpi alam ngiat uh hi.
Tua innlamte' suan le khak te tuni dong in Zogam ah om uh aa, Zomi
suakkhin mangta uh hi.
>
> Innpipa pen advance mahmah hi. Radio ngai thei zeel ci uh hi. A omna
mun pan in atuattuat teh Japan te'n leitung ala mang ding, gal azo
mangding aa tuat hiding hi.
>
> Zahtakna Tawh
>
> Thangboi
> Zangkong
>
>
> Laaizomte,
>
> Hih Pu Khup Khan Thang leh Pu Pum Khan Pau (Zahtaakpiakna- tawh "Pu"
kongguanhi)te' thukupna theihhuai leh lungluut-huai sa-ing. Pu Khup
Khan Thang' cihtak-in tulaai hun-in Mikaangte leh akhangto gamliante
lobuang adiak-in Zomi' lak-ah taangthu akigelh khatpeuh simlehang ei'
tumtak-a heh tiilteel nading zahkhop-in deihlaak (bias) tamzaw
phial-a, tuabangte khatveivei a-uang luadeihte ami nangawn piimuh
zo-nawnlo zahkhop-in laai-kigelh tampi omkhinhi. Lahthu (Evidence)
kician kuamah-in (adiak-in Zomite-in) awlmawh selo-in, lawhcinna
themno-khat' ziak-in "Mite'n hong-um veve unteh" acibangphial- in laai
aki-mawkgelh atam man-in Zomi sung-ah bulphuhtaak (quotable) laaibu
kician cihding taktakzong om naailo-hi.
>
> Pu Khup Khan Thang' thulahna bang-in Pu Pum Khan Pau-in laaibu
hongbawlkhia peuhmahleh simnop-huai mahmahding um kahihman-in
ka-ngaaklah mahmahhi.. Keima' aaituam suunmang-ah hihbang-a thukanzo,
athahaat, pilna siamna leh thagui thatangte Zomi' ading-a azangh
mite-in azomzom-in, "Zomi leh Khuasakna" cihbangte, "Zomi leh
Ki-ukvaaihawmna (Politics)", Zomi leh Biakna", Zomi leh Zawnkhaalna
(Poverty)" cihbangte bias omlotak-in hong gelhkhia zangzangle-uh Zomi
khangsawnte' n phattuamlawh mahmahding lamet-huai ka-sa mahmahhi.
>
> Kuppihpak:
>
> Japan gaallaai-in Laaitui khuamite-in Japan gaalte ado-uhhiambel
theikeng, Mikaang Gamkeektebel dolo uhhi. Ka-pii (kum 96 acinhun
1985-a hong nusia)-in ka neulaai-in, "Mikaang Gaalkaapte-in hong
naihkuan ciang-in khua upate-in va-muak uh-a, kidona' taang-in kilemna
bawlkhopna-in sial-tal khat go-uhhi. Tua-pen "Sialmei-a Kivaat"
kici-hi. Mikaang gaalkaap uliante-in muangpah ahihman-in amaute'
laaibu manpha (mawtaw, thau cihte bawlziading aneng atawng-a akigelh
laaibu) te innpipa' inn-ah keemsak uhhi.. Japante-in Mikaangte hong
nungdelh-uh ciang-in innpipa' inn-a Mikaang laaibu akiseel
amuhciang-in innpipa' inntawh haaltum uhhi. Khuasiam' kepna ziak-in
innpipa leh a-innkuanpihte kuamah ki-khuai buanglo-hi."
cihteng honggen ngei-hi. Aneng atawng-a atelding Laaitui-ah Pu Thang
Khan Khup (taangthu akhong akhia- a acinsihthei) damlaai-hi.
>
> Mikaangte' vanzat: Janpan gaalsung-in Laaitui leh Tuitawh kikaal
Munluui akici mun-ah Mikaangte' sup-laih vaanleengpi- khat Japante'
gaalvaanleeng nih-in kaapkhia-a, tua Sap-laih vaanleeng akiatna mun-ah
akiim-a khua: Laaitui, Tuitawh, Hiang-awn, Kaapteel, cbt pan-in
va-kuan uh-a, zattheihding- a aseh-uh siikte vala-uhhi. Tua
siingtaangmite- in akaangvom lialua misite nehngamlo uh-a, vaanleeng
siikte a-khoihkhoih hun-in Mikaang gaalkaapte-in misite' khut-a
zungbuhte, misite' ipsung-a akaanglo sagun sumbawmte leh medal-te
lasemsem ci-uhhi.
>
> Lawpna-tawh kuppihpakna ci-ni! Zokhai
>
> Zokhai
> 60 Narr-Maen Drive
> Croydon Hills VIC 3136
> Melbourne, AU
> Tel: +61 39723 0460
> Mob: +61 420 800 460
> ************ ********* ********* ********* ********* *********
********* ********* ********* ***
>
> From: Khup Thang
> Subject: Re: [ZONET] Galpi Nihna kuppihna.
> To: zomi@yahoogroups. com
> Received: Friday, 27 February, 2009, 3:37 AM
>
> Dr. Pum Khan Pau,
>
> Hih na research bawlpen hoihtak hong hanciam inla, taangthu
limcii/maan nong suahsak zawh nang' hong lamen ing. Hih bang research
paper te bel mimal khat ciat tung pan hita leh, laibu tuamtuam pan
hitah leh kaikhop huai hi. Nidanglai (Kawlgam hun hoih lai, cih
nopna-ah, 1962 maa) magazine sung khawng aa, article ki-at te bel,
maan/dik mahmah a, zuauthu ki-at leh zong kikawk ngam pah hi. Tu hun
teh lai-at pa'n thumaanlo amaa deihkaih (Bias) tamlua thei ta hi.
> Kei mimal thei pawlkhat leh reference pawl khat hong pia nuam ing.
> 1. Dr. Desmond Kelly at; "Kelly's Burma
Campaign" w.w. w.tiddimpress. com. Hih laibu pen hoih sa-ing. 1999 kum
November kha-in, Dr. Demond mahmah Tedim pai hi. Galkap kumpi-in,
Tedim-ah a makaih ding, Bo Hau Za Gin, Pu Neng Khen Thang leh Pu La
Cin Khup te cialsak-in, Mansuang lei (Mansuang Bridge) khawngah pai
kawikawi-uh a, Japan gal thu tampi kikum uhhi. Hih pute 3 teng nungta
lai uh a, primary resource hoih mahmah hipah ding uhhi.
> Dr. Desmond-in, flyer pawl khat leh Galpi II tawh ikisai laibu
zuakna (Arizona State sung) address hong piakte mupak kei ingin, na
deih dingleh hong zasak-in. Dr. Desmond kiangah Khup Khan Thang U.S.A.
hong refer hi na' cile cin tampi hong huh thei ding hi.
>
> 2. General. Slim at; "Defeat into Victory" Reference bu hoih mahmah
khat hi ding hi.
>
> 3. Hill Chin Student Union Magazine 1956-57 sungah Dr. Robert Vung
Swam at; C.D.A Japan galkap Chin Defence Army thu zong reference hoih
mahmah khat hi-in um ing.
>
> 4. Col. Khen Za Moong at laibute zong reference hoih mahmah hi.
>
> 5.Tedim gam Japante hong uk sung, Dept of Health aa sem Sayama Don
Khaw Cing zong nungta lai dam pha nawnlo, primary source hoih khat hi
ding hi.
>
> General Orde Wingate phuah "Chindits" sungah zong Zomi galkap pawl
khat kihel hi.
>
> Galkap lui Japan gal a do kha a nungta lai tamnawnlo ding hi.
>
> Tedim gam-ah, galphual nasia pen, Vaunah ciang kiim/ Vomsem kiim
(No.3 Stockade kiim) leh Akluai Taam teng hipen ding hi. Vaunahciangah
Gurkha galkap khat-in V.C (Victoria Cross) asilo-in ngah hi. Akluai-ah
khat-in V.C asih khitteh ngah hi. Tua kiim teng mah-ah Bo Khup Za Neng
(Lamzang/leilum) in B.G.M (Burma Gallantry Medal) ngah. Minphatna
ngah Zomi tampi omlai ding hi.
>
> Khamtung gam-ah, Japan gal maa-in, kahpasik tuuk khat (Approx. 4
inch) vok tuk 3 khat tawh kilei hi. Gal ven ciangin Ukpipa Pu Pum Za
Mangin, Khamtung gam-ah gal vansiat teng, Mangkang kumpi te'n hong
kaihkhop kik loh nadingin ngen hi kici a, vansia bangmah hong
kikaikhawm kiklo hi. Ko neu lai ciangciang siksia, tam mahmah lai hi.
1970 kum nung lamteh Kawlzaang lampan (Even from Yangon) siksia
kaikhawm hong kipai ngeingai a, gal vansia bangmah omnawn lo hi.
>
> Kei thei khak teng: Tuikhiangzaang ah, jeep, truck adim-in dim ki
ci. Tonzang Innpi mai-ah meepi lawng khat om. Tonzang khua nawl lam-ah
Tank khat om. Tedim lampan, Zalui lei tunmaa kawipi-ah Tank khat om.
Tualzang khuakhungah Bulldozer vansia om. Lawibual Pu Pum Khan Thang
te inn-ah, Armored Car khat leh, Bomb Shell 500 Lb khat om. Hawp lam
kawipi kiangah Tank khat om. Tedim-Kalemyo lam milestone 26 ah Tank
khat kia. Ailuai Taam phei mawtaw lamlui dungah, Armored Car, Tank
tampi om. Bomb tang bel gen vet ding hilo.. A nunung pen ka thei-ah,
E.B.C te LST sang, Bo Kap Za Thang inn mun a tawhna-ah, Vanleng Bomb
200 Lb khat kimu.
>
> Lungdam
>
> Khup Khan Thang
> Norman, OK
> U.S.A.
>
> From: Pum Khan Pau
> Subject: [ZONET] Galpi Nihna
> To: zomi@yahoogroups. com
> Date: Wednesday, February 25, 2009, 4:57 AM
> >
> Dear lawmte
>
> Second World War hun lai-a Zo suante i nasepnate ka research tawh
kisai ka kan laitak ahih manin hehpihna tawh ong huh thei na om uh leh
ka nuam mahmah ding hi. Hih tawh kisai kan theihna ding
primary/secondary source aike'h record khatpeuh a neikha/theikhate in
hehpihna tawh ong mail (puapau@gmail. com) dingin ong thum ing.
Adiakin Japan gal a dokha aih kei leh Japante lamah pangin Mikangte a
do Zomite pawlkhat zong damlai kha ngel dingin um ka hih manin tuabang
mite zong theihnop huai hi. A theihnop huai dang khat pen Galpi huna
kizang galvan, mawtaw, tank etc. koimun tengah kimu thei lai ding haim?
> Galpi Nihna tawh kisai limlim Khamtung gama thupiangte a theinuam ka
hih manin hih tawh kisai huhna ong thum hi'ng.
>
> Topa thupha
>
> Dr Pum Khan Pau
>
> Lawmte
Galpi Nihna tawh kisai i kikupna panin source material tampi tak mah ka phattuampih pah hi. Midangte in zong a phattuampih ciat ding ka lamen hi. Kikum toto in i theihna/theihzah ciat sungkhawm toto lai lehang mailamah tuate tungtawn mah panin laibu kician i suah khia zo kha ding hi.
A diakin Chin State sunga omte in galpi tawh kisai van kinusiate bang maan tawh la-in hong suah thei leh deih huai mahmah ding hi. Amau adingin a ol zawk deuh leh cihna ee.
Galpi Nihna tawh kisai laibu tampi kibawl khin napi'n tuate sungah gal hun sunga nuntakna tampi a tanlawh Zomite tangthu pen kitam at pha hetlo hi. A taktakin Chin Hills ah Zomite in Japante na nang kei leh Japante in Imphal la zo kha thei dingin a ki ummawh phial hi liang hi. Midangte' n i pu i pate nasepna ong gelhsak kei leh eimah in i kana leitung i theih dinga i pulak zawh ding kisam hi.
I theihna ciat gawmkhawmin kikum toto lai ni.
Pau
>
Monday, October 11, 2010
Delhi Zomi Innkuan ( 2009- 2010 )
Posted by: "hhh hhh" csianhau@gmail.com
Sat Feb 28, 2009 7:56 am (PST)
Zomi sungah innkuanpihte aw,
Delhi ah mi hong tam semsem na zui in zomite sungah kipum khatin
vaithupi tuamtuam te ah kivai puakpih kipanpih zia alem semsem theih na ding
in lametna lianpi tawh *Zomi Innkuan ( ZCC - Zomi Community Committee
) *February
21, 2009 ni in athakin
hong kipan kik ta hi. Hih Zomi Innkuan kipawlna in Delhi ah om ih zomipihte'
haksat buainate kitheihpih kipan pih theih ding, nopna dahna
te ah kiuap zawh semsem nading leh UN vaite ah hih theih zahzah in kivaanpih
ding cih deihna bulpi hi.
Delhi Zomi Innkuan panmun len teng :
President - Zam Khen Lam ( Sia Khen)
Vice Pre: - Joseph Pau Lam Mung ( Joseph )
Secretary - Thawng Sum Mang ( Mangpi )
Asst Sec: - Thang Biak Lal ( Bawi )
Treasurer - Cing Sian Hau ( Hau )
Auditor - Pau Muan Thang ( Pau Muan )
Members - (1) Tual Sawm Lian ( Sawm Lian )
(2) G S Mang
(3) George H Thawng Pau ( Thawng Pau )
Advisors - (1) Sia Zen Khan Lian
(2) Pa Cin Suan Thang
(3) Pa Thang Deih
Contact Address:
Mangpi
WZ - 92/B, Budella
Vikaspuri, New Delhi 110018
India
Mobile Ph: 9718121173
Email : mangpinl@gmail. com
Yours,
Hau
Zomi Innkuan (ZCC)
New Delhi, India
Jesus loves u so much! Really!
You are so special!
You look so nice!
May God bless u abudantly!
Sat Feb 28, 2009 7:56 am (PST)
Zomi sungah innkuanpihte aw,
Delhi ah mi hong tam semsem na zui in zomite sungah kipum khatin
vaithupi tuamtuam te ah kivai puakpih kipanpih zia alem semsem theih na ding
in lametna lianpi tawh *Zomi Innkuan ( ZCC - Zomi Community Committee
) *February
21, 2009 ni in athakin
hong kipan kik ta hi. Hih Zomi Innkuan kipawlna in Delhi ah om ih zomipihte'
haksat buainate kitheihpih kipan pih theih ding, nopna dahna
te ah kiuap zawh semsem nading leh UN vaite ah hih theih zahzah in kivaanpih
ding cih deihna bulpi hi.
Delhi Zomi Innkuan panmun len teng :
President - Zam Khen Lam ( Sia Khen)
Vice Pre: - Joseph Pau Lam Mung ( Joseph )
Secretary - Thawng Sum Mang ( Mangpi )
Asst Sec: - Thang Biak Lal ( Bawi )
Treasurer - Cing Sian Hau ( Hau )
Auditor - Pau Muan Thang ( Pau Muan )
Members - (1) Tual Sawm Lian ( Sawm Lian )
(2) G S Mang
(3) George H Thawng Pau ( Thawng Pau )
Advisors - (1) Sia Zen Khan Lian
(2) Pa Cin Suan Thang
(3) Pa Thang Deih
Contact Address:
Mangpi
WZ - 92/B, Budella
Vikaspuri, New Delhi 110018
India
Mobile Ph: 9718121173
Email : mangpinl@gmail. com
Yours,
Hau
Zomi Innkuan (ZCC)
New Delhi, India
Jesus loves u so much! Really!
You are so special!
You look so nice!
May God bless u abudantly!
Subscribe to:
Posts (Atom)