Monday, October 11, 2010

Zomi Nam Ni:

Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com suante2002
Tue Feb 24, 2009 10:15 pm (PST)

Zomi Nam Ni:


YouTube.com ah "Zomi Nam Ni" zatna video kimu ziahziahta hi. Enen mai ing, nuamsa mawk ing. Zomi Nam Ni, Sweden ah, Zomi Nam Ni, Jacksonville, USA ah, Zomi Nam Ni, Bangalore, India ah, Zomi Nam Ni, Tokyo ah,..... Korea ah, Zogam ah, Washington DC ah, etc. etc. leitung mun tuamtuam ah.

Leitung minam dangte in a neihloh uh ZOMI NAM NI i neih pen nuam hi. A hampha ngiat Zomite hi hang.

Minam dangte in hong thei toto leh nikhat ni ciang 'ko zong Zomi suak nuam ung' hong ci ngeingai le'uh leitung mi khempeuh ZOMI suak dinga..... ehem! leitung nuam semsem ding cihna himai. Oh, my God! Aw, Topa!!

Guai, leitung mi khempeuh Zomi hi mawk leh galtai kul nawnlo ding, mikangpau sin kul nawnlo ding, Zolai Zopau mangngilh lianga midang pau (siamlopipi- a) pau kankan kul nawnlo ding, Zomi ihih zahpih dawkdawk kul nawnlo ding, Zolai i sin nop loh delhdolhte om nawnlo ding, Zopau i siamloh maizumhuai semsem ding, Nu ei......

Laibu khempeuh Zolai tawh kigelh ding, kampau khempeuh Zopau hi ding, lasak khempeuh Zola hita ding, ngeina khempeuh Zongeina hi ding. Lasiam khempeuh Zomi hi ding, America President zong Zomi hi ding, a ut peuh visa kullo a US zin ziahziah ding..... ut leh teengsuak, ut leh ciahkik..... aw, amah maw, ka thei veleh, ka sangkahpihpa hi, ka naute tawh sangkah khawm hi... cih hiziahziahta ding. Nop teei taw.

Zomi Nam Ni hong tun sim in Zomite nuntakna ah Hun Thak khat i lut thu leitung thupiang lakah kigelh hi cih i phawkzel hi. Leitung mihing khempeuh pheng om ngeingai, ganhing leh gamsa banga phengtat ngeingai cih bang hitheilo ahih manin ngeina kician pawlkhat zui in kinungta hi. Khat leh khat kikholh dan, innkuan khat leh innkuan khat kikholh dan, khua khat leh khua khat kizop dan, kuam khat leh kuam khat kizop dan cih bangin paidan, zuihdan khat kinei tek hi. Tua banga zuih leh tatdan kilawmtak a om theihna dingin mihingte kipawlkhawm (Organise) kisam a, tua bang kipawlkhawmna ah a sem, a tangzang, a geel, a madawk kisam hi.

Zomi bek i ten khop lai in bangmah nawngkaina tamlo hi kha ding hi. Minam dang tawh i kikholh, i ten khop, i giah khop, tuinak khat pan tui i dawn khop ciangin a tungnung ding, a lianzaw ding, a zeekpa hih ding kituh in liangko kikim om theilo hi. Tua banh hun ciang a tamzaw, a pil zaw, a thahatzaw leh a hangsan zaw te in thu leh la zeek uh a, a zeek siam kei uh leh mipi nautang, nupi naupang suakta lo in nopmawhna lianpi piang hi.

Tua bang nopmawh taka nuntakna sungah Zomi zong a lut kha hi.

Tua bang hun a phu kha lo leitung mihing tamlo dinga, a khangto ding minam peuhmah in midang tawh kinawk kha hamtang ding hi. Zomi zong a khantoh ding kipat laitak in minam dang tuamtuam tawh na kikhawl kha, na kithei uh, na tengkhawm uh hi. Amau pan eite in sin, amau zong eite pan sin nei uh. A sawtna ciang "Pengpelep banga tungnun kituh" cih bangin a thuneizaw ding kidem, Zomi in lel, i kim i pam a i tenpihte in hong uk, tuipi gal pek pan zong!

Huaihamna mong neilo tawh hong ki uk ciangin i thatang nasep bek hilo, i huan gah, i lo gah pan i gan leh i akte nangawn hong neksak nuam uh a, London a numei sia khat lukhu zemna ding peuh in Zomi neihsa hong kilaksak ta hi. Ama nektawm ding nangawn a zong lah phialphial ganhing sanga tungnung zaw deuh beka nungta lai Zomi khat tua banga a kihih tak ciangin a lungsim ah pilna khua-ul hong luangkhia hi ding, SUAHTAKNA kisam ing ciin a ngaihsun hi.

Tua ngaihsutna hong lian semsem in hong khangcing a, February 20, 1948 ni in a gah khumtak kilota hi. Tuni, tu kum 2009 sangin tua ni, tua kum in khumzaw tuanlo dinga, tuni in zong dauzaw hetlo hi.

Tua hi a, Zomi Nam Ni hong tun simin gualnopna leh nek leh dawn tawh bawl ziahziah ding cih hi tuan dingin ka um kei hi. Mimal khat ciat lungsim ah "Lungdamna" tawh Zomi ihihna Pasian tungah lungdamkoh pulak ding hiin ka umzaw hi.

Pawlkhat in, tu kum Zomi Nam Ni pen sum leh pai kineilo in kibawl zolo hi ci kha ding hi. Sum leh pai tawh thupi taka Zomi Nam Ni bawl ding cih hi tuan dingin ka um kei hi. Bawlzo leng a thupi penpen kihih nuam ding hi. Sum nei leng i it i ngaihte adingin van hoih nono kileisak nuam ciat hi. Kihihsak nuam hi. Kibawlsak nuam hi. Ahi zongin sum i neih kei leh zong i lungsim leh gamtatna tawh itna i lak thei veve hi. Tuisik hai khat suah leng zong mi lungdamna ding kibawl thei hi.

Paikhawm in inntual ah tukhawm in thungenkhawm leng zong Zomi Nam Ni a zangkhawm kihi pah hi. Innpi sungah pak leh puan tawh hoihtak kizem zihziah sung bek ah Zomi Nam Ni kizang thei hi tuanlo a, kongtual peuh, tualpi peuh, lamzik dung khat peuh ah zong Zomi Nam Ni kizangkhawm thei hi ciin ka ngaihsun hi.

I zat ding thupi a, i zat dan a thupi kisam tuanlo hi.

Zomi Nam Ni hong tun sim in biakinn ah thungen khawm in lungdamko leng zong Zomi Nam Ni a zangkhawm kihi pah hi. Bawhlung tualpi ah paikhawm in thungen khawm leng zong a zangkhawm kihi pah ding hi. Lasa khawm, lam khawm, ciamnuih gualnuam gen khawm bek leng zong a zangkhawm kihi pah hi. A dang tampi omlai inteh.

Thupi takin kizang theilo ding ahih manin Zomi Nam Ni kizanglo hi i cih khak ding ka lau hi.


Hau Za Cin
Phuitong Liim

Pu Chin Sian Thang Pahtawi Piakna

Posted by: "Hau Za Cin" suante2002@yahoo.com suante2002
Mon Feb 23, 2009 8:21 pm (PST)



Pu Chin Sian Thang Lungdampihna:


(a). Bama ngapih Shan ma pepoh,
Zomi kah dawh khongyee lawm khongyee lawm aw e.
(b). Ningzu khumno taanggual lungtaina,
Ka banzal hi nunnuam na dawn vua,
Nang ka thangsiat na diai lawm aw e.

Zomi Siamsin Magazine Vol.2, 2008 (Zomi Siamsin Kipawlna, Kalay University) laimai 89 ah Lia Ciin San Lun B.C.T in ZOLENTANG PAN TELTUAM KHANGSAWNTE THEIHHUAI ZOLA cih a gelhna sungah hih Pu Chin Sian Thang la na koih masa pen hi. "'Zomi ngeina ah Zozu leh Zuha pen a omlo theilo innsung vanzat hi' ciin Pu Chin Sian Thang in 1971 kumin kumpi tungah a gen takciangin tuni tan Zozu leh Zuha nuamtak kizangthei hi," ci hi.

A zahtakhuai Pu Chin Sian Thang pen a tunga la hang bekbek in zong Galhangpa cih dingin a kilawm hi. Zomi galhang min gualhna ah a mangngei nawnlo dingin a min kigelh den ta ding hi.

Tu in Zomi ading bek hilo, "Kawlgam Kilemna ding Galhangte" cih lakah zong hong kihel leuleu in pahtawina lianpi hong ngah ahih manin kei zong ka lungsim tawng pan ka lungdampihna ka khak hi. Pahtawi ding lamet mana sem ahih hetloh ding kimlai hih bang Pasalpha minphatna a ngah ciangin a gim a tawlnate a dawn, a nuamtuam sak pahtawi minphatna ahih ding ka lamen hi. A sep a bawlnate ah mazangzaw, a tup, a ngim a tangtungsak mavanna a pia thupha zong hong hita hen.

A lianzaw sem, a minphazaw sem gual tungtuanna leh pahtawina hih leitungah a omlai leh tuate zong i biak Pasian in hong piaksak zel ta hen. Huihpi guahpi in a nawk hanga a puk ngeilo Zogam mualdawn-a po sing gil bangin a khan to henla, mim leh sawmtang phungvuh banga a pattah Zomite hong khangkhiata hen.

Itna, zahtakna leh pahtawina tawh a lungdampih,


Hau Za Cin
Phuitong Liim

Dear Zonet reader khempeuh,

Pasian in Zomite thupha hong pia in Leitung kiuli ah pilna siamna
sin, sum zong pai zongin i kithehthang hi. I omomna ciat pan i miman
a manthan lohna ding le Zomite a ki-it a kihuh minam i hihnate
khauhsuahlohna ding ngim,na tawh Zomi Innkuan mintawh a gammin pua in
i nei ciat hi. I omna ciat mah panin i gam i lei (Tuun Nu Zogam)
kingai in puahnopna le zuunnopna lungsim zong kinei ciat hi. Hih bang
a gamdang mundang i tunna a hang pen thudang hang zong hi loin, i
gentheih haksat luat man ci leng kikhiallo pen ding hi.

Tua bangin i gam i lei nuisa in pilna, siamna le sum nu sum pa i zonna
mun pan khuamuhna le thuthaihna lam ah zong tampi i khantohna kimu
ciat hi. Koikoi i tung a, bangna i sem zongin i minam a kipai thei
ding hi loin, bangzah pilna siamna i neih phial hangin Mikang kisuak
thei lo ding hi. Zomi in i suak a, Zo Ngeina le Zo ante mah i duh lai
veve hi. Zomi mah tawh tuni dong i nungta a, khatvei ciangin Zomi
hihna mah tawh a kisi ciat ding i hi hi. I omomna i tuntunna ah i
minam le i ngeina te i khauhsauh het lo ding thupi hi. Biakna lam kha
thu a dingin zong i Zokam/ pau mah tawh biuakpiakna i lunggulh ciat a
Zomi Christian Fellowship, Zopmi Baptist Church, Zomi Chriatian
Community etc.. i nei kawikawi hi. Hih pen i ZO minam itna taktak mah
ahi hi.

Tua kawmkal mah ah i thukizaktuahna dingin Zonet mah i nei a, nisim in
thuhoih thupha, la pha a kipan a zaknop le pilna hong pia thei
thumanpha tampi i kizatuah thei hi. Tua hang mahin laigelh siam te mah
le a pil a siamte i kithei tuah a, tukum bang zong Zonet laigelh siam
le lai tamgelh pen pahtawina i piakna ah Dr. Hau Za Chin in hong ngah
manin a kuama ciat in kiangtanpih mahmah hi. Tua bek tham loin
Norway a om 88sangnaupangte leh mualtungmi sung pan minam a vei
makaite hanciamna tawh i Zomi makaipi Pu Chin Sian Thang le gam ading
makai midang 4 te zong Feb. 14,2009 ni-in Oslo City;Norway ah Kawlgam
kilemna ding a nasem Galhangte ci in pahtawi piakna thupitak kinei
hi. Tua pahtawina hun sungah Norway Burma Organization ah makaipi,
Norway Chin Community-President leh Norway Liberated Area ( ZNC
President) Pu Pum Za Chin in Hun zeekpi(Tabapatih) semin Pu Chin Sian
Thang tangin letsong zong sansak lai hi. Sia Khampeek(Tongsan Pu),
Vice President-ZNC, Norway) in Pu Chin Sian Thang tang in lungdam
thugenna nei a, Sia Thang Khan Thawn( Secretary ZNC,Norway) in a
tangthu sim khiatna nei hi. Tua banah Zomi Innkuan Norway min tawh
Zomi nam laam le zolapite tawh laam sai in kilam ziah ziah hi.
Democretic Voice of Burma(DVB) pan makaipi pan zong kisam in thugenna
thupitak hong nei hi. Pahtawina vai tawh kisai khempeuh zong DVB pan
thukante in limtak hong la uh a, i gamah kisuaksak kingai zihziah thei
lai hi. Hih pahtawina pen Zomi Level ciang cih bang hi loin national
level a kipai a hih manin leitungbup ah Zomite pahtawina i piak a
thupi penpåen zong suak pah hi. Zomite tangthu a suak ding( The
Historical Event for Zomi) taktak ahi hi. I omomna ciat ah i tawm i
tam na zui-in i Zomi Nam Ni mah hanciam le thupitak in i bawl ciatna
zong i Minam itna kilang mahmah hi. Minam a bawl Pasian a hih manin,
Zomi nam hing ci a minam a veii aitte mah Pasian a it hipah hi. Minam
itna veiina le Pasian itna kikhen thei ngei lo ding hi. Bang hang
hiam cih le Ngaina in Biakna a kipsak taktak khat ahi hi.

Hih bangin i minam sungah na lian tampi i sem ziah ziah a, a sawt
loin Pasian deihna om leh leitungbup Zomi Kipawlna bang zong i
patkhiat zawh ding lamen kawmin i thungetna mah ahi hi. I Zomi
sungah a pahtawi huaite i pahtawina le a lungdamte i lungdampihna te
zong i za kawikawi a, i lungdam mahmah lai hi. Tukum a 61 cinna Zomi
Nam Ni zong leitung mun tuamtaum thupitak i neih zawh ciat manin nuam
mahmah hi hang. kawlgam Yangon ah bel kibawl cian thei mel lo a i
lungsim khat na mahmah hi. Norway gam ah Oslo City,Stavenger lel
Tronheim City mi thum ah kibawl in Stavanger ah Zomi tam pen a zong
thupi suak pen hi. Kumdang tawh kibang loin tukum pen DVB pan
thukan(Journalsit) te kisam in limtak hong ciamtehsak uh a, DVB mah pan
suak zihizah hi. Stavanger khuapi Ukpipa zong kisam in thugenna
limcitak kinei hisak hi. Zomi min tawh Laam le lasaknate kinei a hoih
kisa mahmah hi. Pu Pum Za Chin zong thugenpi mah in kiseh a, i gam le
i nam a ding mailam ah naep lian sepzawhna ding cihte zong pulakna nei
hi.

Tua hi in hih Hunthak sungah Zomite i mitkihong zaw in, i sepna te ah
thupisak semsem i hihna te i muhc iangin i Pasian min phat hi hang.
Mai lamah Zomite kipumkhta semsem ding le pahtawi huaite pahawti a
nampi lungsim tawh i kalsuan semsem ding lunggulhna tawh tuni ciang
ciang i nasepnate tungtawn in tha i kipiå nuam hi Zomite hanlung
ciam khangto diam!!!!!!

Minam le gam a ding veiina tawh,

Sia Khampeek
Tongsan Pu.

"ZoNet Writer of the Year 2008 Award"

ZoNet sungah kong it sanggamte,
�
�
Amasa in "ZoNet Writer of the Year 2008 Award" pahtawina kilawmtak nong ngahsak manun ka�nuam�hi. Ka lungdam mahmah a,�hih bang�deihsakna ka�tan manin ka angtang mahmah hi. Zomi leh ZoNet hih ciang hong tunpih Pasian min ka phat hi.
�
Zomi hong bawl Pasian in Zomi sung mah pan ZONET hong pia a, leitung kiuli Zomi khempeuh thu leh la kiza tuah in phim leh khau bangin i kizom diudeu hi. ZONET kipatcil in hih ciang tung dingin makaite in ngaihsun lo kha ding hi. Leitung pilna khangto zel ah Zomi khempeuh zong khantohna huihpi in hong nawk in sia leh pha theihna nei in lungsim siangtho picing tak tawh thu hoih la hoih ngaihsun theiin hong bawl a; eimau theihna ciat kum khawm in ZONET ah i sunkhop tak ciangin pumpi cidamna dinga vitamin namkim nek bangin i dampih, i hoihpih�a, a sia leh a pha i teng thei hi. Tua pen Zomi bek hilo leitung minam khempeuh khantoh kipatdan�ahi hi. A khangto masa minamte in thu sung ding mi hau uh a, la sung ding mi hau uh hi. Zomi sungah zong tua bang mi kibehlap semsem dinga, i khantohna zong manlang semsem ding hi.
�
Tua banga i minam ading i hanciamna ah mimal kim in thu leh la ZONET ah kisung ciat a, a tam sung om in a tawm sung zong�om ding�hi. Tuni sang zingciangin i hanciam zawk kul dinga, zingciang sangin thaiciang i hanciam zawk kullai ding hi. A hoihzaw, a limcizaw lamah i kitaiteh, i kidelh ding thupi semsem in ka um hi.
�
Tukum adingin�a�cihtak, a limci ahih hetloh hangin ka lai atte ZONET mipihte in hong theihpihin pahtawina lianpi�"ZoNet Writer of the Year 2008 Award" tanghial tawh nong zemsak uh ciangin lamdang sa in ka lungsim tawnga lungdamna ka gensiam kei hi. Saupi ka gen ding thei ke'ng, ka theih khat bel om: kipahtawi leng i naak nuamzaw.
�
Zolai tawh thu hoih nono, la hoih nono gelhin;�pilna, siamna leh�khantohna thu tuamtuam gelhna a kicing kizopna�lai bulpi hong suakta hen.
�
Lungdam ing.
�
�
Hau Za Cin
Phuitong Liim�

Vaphual kileh ngat: Zolengthe naipi

Kipawlna Khantoh Nading - Kiamsuk nading?
Posted by: "Dong Bawi" dong_bawi@yahoo.com
Sat Feb 21, 2009 2:07 pm (PST)


Kipawlna Khantoh Nading

Makai pa in amah leh amah ki muang mahmah in KEI athei pen, asiam pen, ahat pen ci ngam sitset ding. Thu kikupna a neih ciang in agenda khempeuh ah pau loh phamawh asa mi hi ham tang ding. Thu kikup te dik in dik takei leh a nial setset ngam mi hi ding a, ama thusun khat aki zuih ma teng atalo mi hi ding. Atawp na ah aki zuih tuak kei leh akitom ngam, ahih kei leh anuak ngam mi hi ding hi.
Ama innkuan leh amel theih khat peuh a ding a hoih a hih nak leh, mipi lung gulh, mipi kisap mipi phattuamna ding cih te khual se lo a, a sem suk giapgiap ngam mi hi ding hi.
Ahizongin mite in amawh sak zenzen leh pilvang tak a, a makaih pihte tung ah a nga hiat thei ding, aki kem siam mahmah mipil ki sam hi.
Committee/meeting pan a ciah ciang, meeting sung ah bang thu ki kum, kuan bang thu sung kuan bang ci nial cih te kicing tak leh kician tak in a it a zi a ta te tung ah a zaksak masak pen ding kisam hi. A zenzen in agamla aa om ahi phial leh zong hun awng a ngah phet in phone tawh a manlang thei pen in a innkuan te tung ah a zaksak ding ki sam hi.
Kipawlna sung ah mipi te in zong makai te’n bang vaihawm a bangsem hiam ci in hoih tak in gal et ding kisam a, seppih kul se lo hi. Ahi zong sepkhialh bawl khialh khat peuh a neih leh kipawlna min sia kha ding ahih man in amanlang thei pen a ie va kawk (mawhsak) pah lian ding ki sam pha mahmah hi.
Makai sung ahi a mipi sung ahi zong in ei ngaihsutna hong ki thukimpih na ding in mi dang khat peuh thanemna hoihtak ie gen siam kula a, khat tung a ie gen leh khat tung a ie gen thute kibang kei leh hoih zaw lai hi.
Khangno te in khanghamte tung ah no hun bei ta, no ngaihsutna te model-out ta, nidang lai hun hi nawn lo ci in khanghamte ngaihsutna lak kul se lo hi. Khanghamte in zong khangnote tung ah, no zaanmah mi hi uh teh na theih uh tawm na gen nop uh tam naupang mukmai bangma theilo om hithiat lel un acih ding kisam hi. Bekthamloin a thanem na khat peuh tawh kawk suk giap in bangmah apau ngam nawnlo ding a koih theih ding zong thupi mahmah kha ding hi.
Khat peuh in khantoh na ding vai ahawm/ageel ciang in, i kalsuan khialh ding lauhuai lua mahmah ahih manin i hih theih sunsun ahi a thanemna te hoih tak va en i va kawk ding ki sam mahmah hi. Tha i piak se loh hang in a geel sa ahih manin hun a sak ciang hong sem lel ding hi. Ei mawhpuak (tavuan) ahih kei leh i gal et bek ding a khutme leng zong tat kul se lo hi. Bang ding a sem lo hong ki cih leh kei tavuan hi kei cih pah ding kisam hi.
Tedim khua laizang a Zolengthe naipi tung ah vaphual nih te zong tu khawm lo a, agamla kieu khat tuak pan khat in sak lam khat in khang lam nga buang hi ven. Khangtak te in i vaphual tegel i etteh buang kei ding maw.
Hi bang teng hang mah in Zomi om na peupeuh a tam zaw ki khanto hanhan in nuam mahmah hi.
Hi na sak kei leh ahih hong gen dih o lawm!
Deihsak na tawh

Dongbawi

Zomi Pilot

Posted by: "sannupa pa" sannupa_pa@yahoo.com
Sat Feb 21, 2009 1:46 pm (PST)

Tua banah Tedim khua Bo Gim Do Thang tu pa (Sia Song En Cin Pau) tapa nihna T.g.Thang Kim Tuang tukum bul lam in huihlam galkap lamtawh kisai (airforce) ah vanleng hawl ngah in tun Meihthilaa ah tentan kah hi.

--- On Fri, 2/20/09, Carey Suante wrote:

From: Carey Suante
Subject: Re: [ZONET] Zomi Pilot in America Amasa Pen Hilo!
To: zomi@yahoogroups. com
Date: Friday, February 20, 2009, 11:38 AM

Nung a Zo suante sung pan pilat masa pen kici pen hi sam kei e!

Tu'n "masapen" ci ding piang phingphing mawk leh zekai pian lo ding hia!

Zomi Pilots

Lt Col Pau Khan Thang: In 1951 at the age of 25 he became the first
Zomi (military) Pilot.

Captain Terrance Thang Vel of Tedim is the first commercial pilot at
age 23.

Link: http://zoaw. blogspot. com/2007/ 06/pride- of-zomi-major- general-
tuang-za.html

Source: ZOLUS Magazine

Saturday, October 9, 2010

Minam Koici Kiheii: Murlen

Posted by: "Zomi Zokhai" zomizokhai@rocketmail.com ciimnuaizogam
Fri Feb 20, 2009 10:54 pm (PST)

Sanggamte,

Nung-a, "Zomi Nampi-maw, Namneu? Na-View?" thulu-tawh Feb 18 ni-a konggelh laaikhil 18 na-a, "Dimmi Kipawlna abawlsawm omleh koiteng bulphuhding, paukam bulphuh dingmaw, munlehmual bulphuh dingmaw? Khialhi!" ci-a konggelh tawhkihawitawn- in hihthu theihhuai ciuciau kasak man-in honggelh pak-ing.

Ka-omna Australia, Melbourne khuapi-a Upa-phualpi khat-ah 19 Feb 09-in ka-zii ka-paipihhi. Kampheen ding-a hongkuan mipa' ang-ah "Mr. Tawk Kap" kici ahihman-in upathu-teng aman khitteh tuapa-in Zomi paukam theilo ahihman-in Kawlpau-tawh,

"Sanggam, nang Zomi na-hihia?/ Ngi-ko-ah Zomi la?" kacihleh,
"Mahuk bu. Falam baa." hongci-a,
"Khemya naa-mee-ah Zomi naa-mee phyit nayloh mye-daa, seih ma-shih nehnaw" ci-in ka-thuumbawl- hi.

Tuaciang-in nuamsa phallo ahitam, "Luu-myo soyin Zomi- bawh. Kyo-naw Guite a-nwey kahbaa" hongci ngiau-hi. Zomi paukam bektawh hongzom ziau-ning.

"Guite nahihleh Zomi taktakte nahive" kacih ciang-in,
"Falam-a suak, Falam-ah khang kahihciang-a, Zomi paukam theilo, Falam-mi asuak kahive" hongci-hi.

"Bangbangh ahizong-in Zomi nahihteh hihlaai-a minam kithuahkhopna a-omteh hongkisam tangtangleh hoih-inciai" ci-in lawptak-in kagen ciang-in,

"Keibel M.Th asin laaitak hi'ng-in, hun ngahtawh akituakleh hongpai theikha mahning. Ahizong-in Falam-mi himawk kahihteh tu-a pawlpi-keem kasepna ahzong Falamte leh Mikaangte' lak-ah pawlpi-keem aseem hi'ng-in, nongsap uhleh Zomi mintawh hikei henla, ka-pawlpi' mintawh, pawlpi-keem minkhattawh hongsam le-uhcin hoihding ahive."

"M.Th na-kah hang-in buailua saamkei nicia, ka-lawmpa Andrew, Aussie khatzong M.Th akah laaitak hi-in Research abawl ciang-in huhzeel-ing, huh ngahlel niteh. Hihbang Zomi thupi-khat I-neih I-mipihte kipaak ngeelding hiven" kaci miau-hi.

"Himah, haksa kholkei. A-olpenpen ding-a, Library Research la hiveng-in, ahizong-in hun ngahding baihkei ve-aw. Tuabaan-ah I-pau I-haam kidang-a, I-ngaihsutna leh I-sahkhua paizia mahmah kidangta ahihteh kong kihel zawhkeileh hong telsiam mai-aw" hongci-hi.

Tuaciang-in ka zii-tawh Kawlpau zangh-a akiho ahihman-in saimsasim ahitam, "Cidihdih na-zii Kawlte-maw?" hongci-a, "Hi-kei. Zomi mahhi, ka-khuapih, ka-tunu hi-ei" kaci-hi.

"Amah Kawlpau siamsi-e, Kawlgam-a piang-maw? Zomi paukam athei-hia?"

"He, Zaangkong-a piang, Zaangkong-a khang hiven. Ei' pau leuleu-bel thei-kisa, Dimpau-bang sit mahmah-e, kei' sang-in sit zawlaai" kacihsanhi. Ama' zia phawkthak ahitam.

"Ee.., anu apate-in pattah siam mahmah ahive-maw. Keibang ka-pabek hilo, ka-nuzong Zomi hi-in amau nangawn-in ka-innsung uh-ah Falam-pau zanghmawk ahih ciang-a..." ci-in lungneemtuak maaisuahtawh honggen ngaungau ciang-in ka-lunghimawh ahihman-in,

"Kalai, tuabel amau' saanzia khattawhzong hilel incia. I-minam it-thei photphot lehang paukam leltakbel tawmvei sung-a kithei ziau-hi. Theikei-phial lehangzong Zomi lawmlawm Zomi puakam theilo kici saamkei, amimal' tung-ah kinga sa-ing. Paukam theihloh ziak-a minampih-a hong simzolo-mi a-omleh mibanglo simsimkhat hilel-incia. Banglehbangleh Pawlzu-pen April 25 ni-a kibawlding hiven, na-kiging dih-ou" kaci-hi.

"Hongzasak hamtang vua-leh.." ci-in ko' lampi ciat-ah ka-kiheii uhhi. Azenzen-in ahopihnuam na-om uhleh ama' contect detail nei kahihman-in hongngen le-uhcin amah nazasakleng hitheipah khadinghi.

Nipi Thupuak

Deihna bulpi-a, hih mipa' thu agennuam hizaw lo-in, Zomite I-tuntunna munlehmual zil-in I-paukam awsuah kidang thei-a, tua awsuah bulphuh-in kipawlna-hiam, vaaihawmna-hiam khatpeuh I-neih ciang-in minam kikhenthaangna hongsuak theikha-tam cih lunghihmawhna hizaw-hi, banghanghiam cihleh lahthu kician tampi I-nei khinzo uhhi.

Gentehna-in khua khat : (Ciimnuai cipak maini), -ah Dim awsuah kizanghtaang cini, ahizong-in Saaizaang I-cihdeuh Saaizaang, Kaapteel cihte tua Ciimnuai-ah teeng-a, Teiizaang I-cihdeuh Mualbeem cihte tua Ciimnuai-ah teeng-in tuamahbang-in Losau I-cih Tuithangte-zong tua Ciimnuai-ah teeng cini.

Hihsung-ah khuazaang-in "no, tua-awsuah,, ,, ko tua-awsuah" kici sese lo-in, nuamtak-in ziingvaai hawmkhawm uh-a, awsuahzong kigawmmang ci-leuleu photni!

Tuabang hunnuam laaitak-in ami-a tam akisasim te-in: gentehna-in, Dimmi Kipawlna cihkhat hong phutkhia hizenzenleh tua Ciimnuai-ah nidang-a ziingvaai hawmkhop liailiaina, kithuhual-a ki-thuahkhopna- te thakhatthu-in akhenkham suakdinghi. Tuabang Kipawlna hong-omleh adangte-in, "Ei, Dimmi hilo, amaubek-in vaaihawm tuamnuam hi'ncia" ci-in kidaang ding-a kidaaikhah dinghi. Tua ahihman-in hihbang kipawlnate minam acidamsak dingtawh akibat hang-in minam' cinatna lianpite' lak-ah khat-in ka-sehhi.

Kei' saanzia hongkhah kahihman-in saandaan akidanleh kitelsiamding hongngen pah-ing.

Hunkhatlaai- a Capt. Maang Tung Nung' kammal "Chin State-a mihingteng kilungtuak keilehang koilak-ah Union of Burma piangthei peuhpeuhding" ci-a, Vaan Kul te Za Hrelian te' thugen "Minam Ni cisese keini, kikhenkhap vaai-hi" acih akhaaktanna ka lungngiah ciang-in Beh Kipawlna cihte Minam' cidam nading ahoihding bang-in kaseh ngei-hi. ahizong-in tu-in ka-lungngiatna piicing zawdeuh ding-in kasehtawm-a, "Beh Kipawlna inzong minam leh biakna nangawn cidamsak zawlo-in, cinasak zawsop" cihthu ka-mu thei-hi, banghanghiam cihleh biakna-ah kidaang-in minam-ah hong kidaaikhahsak thute-pen Beh ahihkeileh Bawng, Phung cihte aci velval lungsimte hizaw-hi.

Gentehna adangkhat-ah;

Australia-a Darwin khuapi-ah Zomi innkuan 10 om cipakni. Nuam kisa mahmah uh-a, ziingvaai hawmkhawm-in ki-hawh, kibaang diamdiam uhhi. Tualaaitak-in pil akisasim innkuan khat-in tualaai-a Zomi inn 10 sungpan inn 5 Gualnam ahihna thei ahihman-in Gualnam beh kipawlna hongphut-hi. Adang inn 5 te: Thawmte inn 2, Guite inn 3
cipakni. Tua behdang inn 5 te hongkidaang pah-a, nidang-a bang-in ki-unauna omthei nawnlo-hi. Tua Gualnam inn 5 te' sungpan tangvaal 5 te-in azii ding-in Thawmte leh Guite teenpih cilaailaai-ni. Amaute' behbulpipa-in behtawh hong vaaihawm ciang-in tua mothakte inzong apasal ciat-uh zo ahihman-in tua Darwin khuapi-a Zomite bawng-eekdeen bang-in akithehzaak hongsuak-hi, banghanghiam cihleh behkipawlna aphutpa' tapa mahmah-in behdangte zii-in nei ahihman-in apa' deihbang-in behbek ci-teeltaal theilo-in alungsim azaisak hongkisam ahihman-in akiphutsa behpawl-zong adaangdalh hongsuak-hi.

Hihteng hileh kician mahmah ding-in ka-ngaihsunhi, bangbang ahizong-in beh kipawlna abawl mite amawhsak kahi hetkei-a, ahizong-in beh, bawng cihte I-toiletcip teitai ciang-in eileh-ei aki- socialize theilo mi-khawng I-suak khaakding I-lunghihmawhman ahihi. Bangbangbangbang ahizong-in kipawlna hi-a, biakna kipawlna ahizong-in I-phuh bangbang Itna tung-ah kiphut henla, mi-el nading, mi-paampaih nading, mi-langbawl nading hisakkei hamtang peuhmah lehang akibawl bangbang ahoih, asaantaak hipahhi, banghanghiam cihleh Itna' tung-a akiphut inn cikmah hun-in kisia ngeilo ding-a, huihpi nung-in guahpi zu taleh kipden dinghi, ahang-in Itna-pen Suangpi ahihi.

Tuni-in akiphut pawlpi tuamtuamte, minam kipawlna, beh kipawlna, khua kipawlna leh biakna kipawlna avekpi-in kipawlna hi-a, kipawlna ahihmahbang- in hong kihello mite-tawh kikhenna-zong hipahhi. Hikei I-cihcih hang-in vaannuai thumaanthutak ahihi. Beh kipawlna-in beh sung-a mitebek huam-a, khua kipawlna-in khua-mite bekmah ahuam mahbang-in biakna kipawlna inzong Tuithuum ahihleh Tuiphuum Thukhunpite alungkim mite bekmah huamhi. Ahizong-in minam kipawlna-in tua minam khempeuh huam-a, ahizong-in namdangte huamthei tuanlo-hi.

Adang kipawlnate-in ciangtan aneihzia I-telkim ciatding I-hihman-in Minam Kipawlna I-enpak dinghi. Minam ci-in minam-khat I-bulphuh naakleh tua minam ahi mite huamkimhi. Minam kipawlna ci-in upa makaai khatpeuh-in ama' naaihuaite, ama' innkuan zawdiakte bekbek munpia-zaw, kinzaw cihbang a-om himhimleh tua minam kipawlna kisai peelmawh dinghi, banghanghiam cihleh upa makaaite-in minam huam zolo-cih kilangh ahihmanhi.

Minam kipawlna cihkhit nungsang-in upa makaai khat-in tua kipawlna ama' thuthu-in aletnop ciang-in tua kipawlna-in minam huam zolo ahihman-in kisai peelmawh dinghi. Taubaan-ah humtuam paihtuam aneih peuhmahleh tua pawlpi kisai peelmawhding thamlo-in akisai khinzo hizaw-hi.

Mihingte-in eima' naaihuai, khuapih cihpeuh makaai upa-in omleh midangte' sang-in ei hong humtuamleh ki-uut sese-hi. Makaai piicing hihenla hong humtuam, hong gumtuam keileh sihzaakdah-in kizadah thei-hi. Tua-thu Honpa ZEISU-in theician ahihman-in, "Amaan Kamsaangpa-in ama' khua pan-in pahtawina ngahlo-hi" ci-in lamhong hilhkhinhi. Azenzen-in makaai upa seem-a I-khuapih, I-beh, I-naaihuaite- in hong phatphat, hong pahtawitawi khaakleh makaai kicin zolo-khat I-hi khatam cihnop-huai khalaaidinghi. Tuabaan-ah Mikaangte-in Personal Popularity acih mimal kidawknopna anei mi-khat' makaih kipawlna kisia peelmawh dinghi, banghanghiam cihleh ama' minngah nading-in mipi hongzangh ahihman-in mipi-in hunkhat teeiteei ciang-in thuakzolo dinghi. Cihnopna-ah humtuam paihtuam I-neihloh ciang-in humtuamding alunggulh I-naaihuaite' ading-in apaaituam, anawlkhiintuam zahdong-in hongsaang khazeel-uh ahihna I-phawkthakding thuhoih ahihi.

Minam Kipawlna ahihlimlimleh minam buppi ahuam kuul-a, makaai upate-in ataangzai vaaihawmna leh mapanna aneihding naakpi-in kisamhi, banghanghiam cihleh mihingpen zai kisa mahmah, thukhual kisa mahmah thamlo-in I-hun, I-thatang suplawh-a I-mapan nangawn phunsanna gensiatna nasiatak-in hongpai tawntung veve-hi. Ahizong-in kipawlna athahaat nading-in makaa upate' tung-ah atamzaw kinga ahihman-in makaai upa akuamapeuh-in I-vaaihawmna Itna tungbek-ah akinga, Itna-bek abulphuh I-hihzawh mateng kinawksuk kinawktohna huihhual cikmah hun-in daai ngeilo dinghi.

Tua tuihual adaih nading-in mipi' tung-ah za-ah sawmlii kiimbang omding-a, makaa upate' tung-ah za-ah sawmguk kiimbang omdinghi. Tua ahihman-in Zomi Minam Kipawlna athahaat nading-in I-phuhphuh kipawlna-te mi-el nading, mi-langbawl nading leh mi-deidan nading ahihloh peelmawhding athupipen leh akisampen ahihi.

Zokhai

Laigelh siam Dr Hau Za Chin

ZoNet Writer of the Year 2008 a ngah – Dr. Hau
Za Cin ii laingelhte, minam khantohna ding, nisim a ih tuahkhak Zomite nuntak
zia, leitung thu leh la tuamtuamte ih sim ciang in, Zomi ih hihna ong phawksak
den hi. Ama laingelhte ih sim ciang in, khat veivei lunglen huai a, khat veivei
teh ong nuisak thei zel hi. Chimphawng mahmah zong tampi om hi. A thupi pen in,
Dr Hau Za Cin laingelhte ih sim ciang in, minam itna khaici ih lungsim sungah
ong guan hi.